یکی از مهم‌ترین تبعات تغییرات آب‌وهوایی ناشی از فعالیت‌های انسانی، افزایش بسامد و شدت خشکسالی است. گرچه این فقط یکی از تبعات تغییرات آب‌وهوایی است اما به تنهایی می‌تواند جان جانداران سیاره زمین را تهدید کند. با وقوع خشکسالی‌های شدید، محصولات کشاورزی از بین می‌رود، قحطی باعث به خطر افتادن جان بسیاری از ساکنان دنیا می‌شود. خشکسالی روی دیگری هم دارد و آن، کاهش منابع آبی و نزاع‌های محلی و قبیله‌ای بر سر آب است. مطالعات و پژوهش‌های اخیر یکی پس از دیگری بر وضعیت وخیم شرایط تغییرات آب‌وهوایی صحه می‌گذارد. حالا با انتشار نتایج مطالعه‌ای دیگر، مشخص شده که اروپا، قاره سبز، درگیر خشکسالی‌ای است که در 2 هزار سال گذشته بی‌سابقه بوده است.

تحقیقات جدید نشان داده که مجموعه خشکسالی‌های شدید و امواج گرمایی در اروپا که از سال 2014 آغاز شده، در 2 هزار سال اخیر، بی‌سابقه بوده است. در مطالعه اخیر، با بررسی و تجزیه و تحلیل حلقه‌های درختانی با قدمت امپراتوری روم، مشخص شده که چنین خشکسالی و گرما به آن زمان بازمی‌گردد. محققان می‌گویند که گرمایش جهانی زمین، محتمل‌ترین دلیل افزایش گرمای شدید اخیر است.
به گزارش گاردین، به گفته محققان، امواج گرمایی، تبعات و پیامدهای مخربی را به بار آورده است و باعث هزاران مرگ زودهنگام حیوانات و جانوران، از بین رفتن محصولات کشاورزی و آتش‌سوزی جنگل‌ها شده است. سطح پایین رودخانه‌ها که به واسطه خشکسالی و کاهش بارندگی ایجاده شده، ترافیک و عبور‌و‌مرور کشتی‌ها را متوقف کرده و بر خنک‌سازی نیروگاه‌های هسته‌ای تاثیر گذاشته است. با همه این‌ها، دانشمندان اقلیمی، امواج گرمایی و خشکسالی‌های شدیدتر و مکرری را در آینده پیش‌بینی می‌کنند. مطالعه اخیر همچنین نشان داد که خشک شدن تدریجی آب‌وهوا در تابستان در اروپای مرکزی طی 2 هزار سال گذشته، پیش از امواج گرمایی اخیر که از سال 2014 آغاز شده نیز وجود داشته است. دانشمندان، فعالیت آتشفشانی و جرخه‌های خورشیدی را به عنوان دلایل این روند طولانی، رد کرده و فکر می‌کنند که تغییرات ظریف در مدار زمین، دلیل این مضوع باشد.
پروفسور «اولف بونتگن» از دانشگاه کمبریج که رهبری این مطالعه را بر عهده داشته، می‌گوید: «همه ما به خوبی از تبعات تابستان‌های فوق‌العاده گرم و خشک و غیرطبیعی که در چند سال گذشته تجربه کرده‌ایم، آگاهیم. نتایج مطالعات ما نشان می‌دهد آنچه را که تجربه کرده‌ایم، فوق‌العاده و غیر‌طبیعی است. این وضعیت در 2 هزار سال گذشته بی‌سابقه بوده است.» مطالعه اخیر تا سال 2018 ادامه داشته، در حالی که سال 2019 و 2020 نیز جزء گرم‌ترین سال‌های جهان بوده و کشورهای اروپایی نیز تابستان‌های داغی را تجربه کردند.
دانشمندان گفتند تغییر در موقعیت جریان هوا بر روی قاره اروپا باعث خشکسالی‌ها شده و احتمالا تغییرات آب‌وهوایی عامل اصلی این موضوع است. پروفسور بونتگن می‌گوید: «تغییرات آب‌وهوایی به معنای شرایط شدیدتر و بیشتر خواهد بود که می‌تواند بر روی کشاورزی، اکوسیستم‌ها و کل جوامع تاثیرات ویرانگری داشته باشد.»
پروفسور «مریسلاو ترینکا» از مرکز تحقیقات «چک گلوب» در شهر برونو در جمهوری چک که بخشی از تیم تحقیقاتی این مطالعه بوده، گفته که افزایش شدید خشکسالی به ویژه برای کشاورزی و جنگلداری نگران‌کننده است. او گفته است: «از بین رفتن بی‌سابقه جنگل‌ها به واسطه شرایط بدِ محیط زیستی در بیشترِ اروپای مرکزی، نتایج ما را تایید می‌کند.»
دکتر «فردریک اوتو» از دانشگاه آکسفورد می‌گوید که فقدان داده‌های تاریخی غالبا مانع از شناسایی واضح عوامل محرک این وقایع می‌شود و همچنین این موضوع باعث می‌شود که کارهای تحقیقاتی جدید بسیار مهم و مفید باشد. خانم اوتو می‌گوید: «از منظر طولانی مدت، افزایش زیاد گرمای شدید که در تابستان‌های اروپا دیده می‌شود و به تغییرات آب‌وهوایی ناشی از فعالیت‌های انسانی نسبت داده می‌شود، تایید می‌کند که ماهیت تابستان در اروپا در حال تغییر است.»
این مطالعه که در ژورنال «نیچر ژئوساینس» منتشر شده است، 27 هزار حلقه رشد را در 147 درخت بلوط آنالیز کرده است. از چوب بلوط‌های زنده در قرن گذشته در ساخت و سازها مثل ساختن کلیساها استفاده می‌شد. بنابراین محققان برای بررسی حلقه‌های رشد آن‌ها سراغ چوب‌های به کار رفته در کلیساها رفتند. برای بررسی وضعیت خشکسالی در قرون وسطی، محققان سراغ چوب‌های بلوطی رفتند که در حاشیه رودخانه‌ها بودند و همینطور برای بررسی وضعیت آب‌و‌هوایی دوره رومی‌ها، محققان چوب‌های باقی مانده در ساخت چاه‌ها را بررسی کردند.
بازسازی شرایط آب‌وهوایی گذشته از حلقه‌های درختان با استفاده از عرض و تراکم چوب‌ها صورت گرفت تا دمای هوای آن دوران تخمین زده شود. همچنین در این مطالعه که به رهبری پروفسور بونتگن صورت گرفته، از طریق اندازه‌گیری ایزوتوپ‌های کربن و اکسیژن برای نشان دادن میزان آب در دسترس درختان که نمایانگر سابقه خشکسالی است، استفاده شد. این نشان داد که بسامد بالای خشکسالی‌های اخیر اروپا حتی در مقایسه با خشکسالی‌های شدید تاریخی مانند خشکسالی دوره رنسانس در اوایل قرن شانزدهم، بی‌سابقه است.
نمونه‌های چوب از جمهوری چک و باواریا در آلمان آورده شده و نمایانگر شرایط آب‌وهوایی در اروپای مرکزی است. با بررسی نمونه‌ها مشخص شد که دمای بالا، اصلی‌ترین دلیل خشکسالی‌های اخیر بوده و این در تمام اروپا دیده می‌شود. بحران آب‌وهوایی همچنین با هوای بسیار مرطوب در زمستان مرتبط است. بارندگی‌های انگلیس در 3 اکتبر 2020 بیشترین بارندگی ثبت شده در بیش از 120 سال اخیر بوده است. آخرین بار چنین حجم از بارندگی مربوط به سال 1891 می‌شود. مطالعه‌ای که اخیرا منتشر شده می‌گوید که احتمال وقوع چنین اتفاقی به واسطه گرمای جهانی، سه برابر شده است. تحقیقات انجام شده همچنین نشان می‌دهد که اگر کاهش انتشار کربن صورت نگیرد، احتمال وقوع بارندگی‌های شدید این‌چنینی تا سال 2100، حدود 10 برابر زمان فعلی است.