خودروسازان به دنبال دور زدن محیط زیست

زیان اقتصادی ناشی از مرگ و میر زودرس و بیماری های منتسب به آلودگی هوا در سال ۹۶ برابر با ۱۸۸ هزار میلیارد ریال برآورد شده است.

معاون رییس‌جمهوری و رییس سازمان حفاظت محیط‌زیست در نامه‌ای به معاون اول رییس جمهوری تاکید کرد که خودروسازان با درخواست به عقب انداختن تولیدات خود مطابق استاندارد یورو ۵ فقط در پی منافع و ملاحظات اقتصادی خود هستند و موضوع آلودگی هوا جزو اولویت‌های آنها نیست، سازمان محیط زیست به هیچ عنوان با این درخواست موافقت نمی‌کند.

ماجرا آز آن قرار است که در آذرماه سال گذشته دو شرکت بزرگ خودروسازی کشور اقدام به پیش فروش خودروهای یورو ۴ خود برای سال ۹۹ کردند. بیستم آذر ۹۸ سید محمد میرزایی قمی رئیس مرکز هوا و تغییر اقلیم سازمان محیط زیست در واکنش به نقض قانون از سوی دو شرکت بزرگ خودروسازی و پیش فروش ۴ محصول دارای استاندارد آلایندگی یورو ۴ با ارسال نامه‌ای خطاب به مقیمی مدیرعامل شرکت ایران خودرو خواستار توقف این پیش فروش شد و اظهار داشت: در صورت انجام پیش فروش محصولات این سازمان پیگیری قانونی را در دستور کار خود قرار خواهد داد.

وی درباره علل این اظهارات تصریح کرده بود که بر اساس ماده ۴ قانون هوای پاک پیش فروش محصولات یورو ۴ برای سال آینده (سال ۹۹) ممنوع بوده و خودروسازان باید قبل از هرگونه اقدام فروش یا پیش فروش نسبت به اخذ مجوز آلایندگی برای محصولات خود اقدام کنند.

میرزایی قمی با توجه به اینکه برای ۴ محصول مذکور اقدامی جهت ارتقا استاندارد آلایندگی به یورو ۵ صورت نداده بودند خطاب به مدیرعامل ایران خودرو ابراز داشت: از پیش فروش محصولات مذکور برای سال آینده جلوگیری به عمل آید. پس از اعلام موضع سازمان محیط زیست درباره پیش فروش خودروهای این دو شرکت و تاکید بر در دستور قرار دادن پیگرد قانونی متخلفان، دبیر کمیته فنی صدور گواهینامه‌های زیست‌محیطی سازمان محیط زیست با یادآوری این نکته که خودروسازان باید در سال ۹۶ استاندارد خودروهای تولیدی خود را به یورو ۵ ارتقا می‌دادند و به بهانه‌های مختلف از زیر بار این مسؤولیت شانه خالی کردند، گفت: مطابق قانون هوای پاک از ابتدای سال ۹۹ باید تمامی خودروهای تولیدی داخل کشور مطابق استاندارد یورو ۵ به بازار ارائه شود.

وی با اشاره به اینکه خودروهای پیش فروش شده در سال آینده برای دریافت تأییدیه سازمان محیط زیست به منظور پلاک‌گذاری دچار مشکل می‌شوند، گفت: محیط زیست اجازه شماره‌گذاری خودروهای یورو ۴ را در سال ۹۹ نمی‌دهد.

اما اتمام حجت سازمان محیط زیست بر روی خودروسازان تأثیری نداشت و رضا رحمانی وزیر صنعت، معدن و تجارت، در نامه‌ای به اسحاق جهانگیری معاون اول رئیس جمهور، خواستار لغو الزام خودروسازان به تولید با استاندارد یورو ۵ از ابتدای سال ۹۸ و موکول شدن این کار به ۶ ماه بعد از لغو تحریم‌های صنعت خودرو شد.

رحمانی در نامه خود دلیل این درخواست را افزایش قیمت تمام شده تولید خودرو عنوان کرده بود، در حالی که به گفته مدیران صنعت خودرو و قطعه سازی، تولید با استاندارد یورو ۵ باعث افزایش قیمت خودرو نمی‌شود، برای نمونه می‌توان به اظهارات فرشاد مقیمی، مدیرعامل ایران خودرو در مراسم رونمایی از محصولات یورو ۵ این شرکت اشاره کرد که تاکید کرده بود: ارتقای استاندارد آلایندگی خودروها و تولید با استاندارد یورو ۵ افزایش قیمتی را در پی نخواهد داشت. مازیار بی گلو، دبیر انجمن قطعه سازان هم گفته بود: برخلاف صنایع دیگر که ممکن است، تغییرات در آن‌ها با افزایش قیمت همراه باشد، اما ارتقای پیشرانه این خودروها منجر به گران‌شدن خودرو نمی‌شود.

بهزاد اشجعی دبیر کمیته فنی صدور گواهینامه‌های زیست‌محیطی سازمان محیط زیست در خصوص اینکه آیا ارتقای این استانداردها هزینه‌های مضاعفی برای خودروسازان شرایط خاص اقتصادی کشور به وجود می‌آورد، پاسخ داد: هزینه R&D در مقابل هزینه‌هایی که سالانه این صنعت متحمل می‌شود، بسیار اندک است. با این حال بار دیگر مدیران عامل ایران خودرو و سایپا پنجم فروردین ماه سال ۹۹ در نامه‌ای مشترک خواستار تعویق استاندارد یورو ۵، افزایش تخصیص و فروش ارز و راه اندازی دائمی حمل مواد و کالاها از معاون اول رئیس جمهور شدند.

در این نامه، افزایش شدید نهاده‌های تشکیل دهنده کاتالیست در بازارهای جهانی در ماه‌های اخیر و تأمین بسیار سخت مواد آلی آن در این شرایط را که به همراه تحمیل هزینه‌های ارزی و نهایتاً ریالی شدید به تولید کننده و نهایتاً خودروساز و مشتری را مطرح کرده و اظهار داشتند: اثر بسیار پایین استاندارد یورو ۵ در مقایسه با یورو ۴ در کاهش آلایندگی کلانشهرها و همچنین عدم تدارک تولید و توزیع سوخت مناسب یورو ۵ در کشور و نهایتاً کاهش عمر کاتالیست و اسراف منابع ارزی و ریالی، استاندارد آلایندگی یورو ۵ تا ۶ ماه بعد از رفع تحریم‌ها به تعویق بیفتد و از عدم شماره گذاری خودروهای یورو ۴ از ابتدای سال ۹۹ جلوگیری به عمل آید. این بهانه تراشی خودروسازان باعث شد بار دیگر محیط زیستی ها دست به قلم ببرند، این بار عیسی کلانتری رئیس سازمان محیط زیست با تاکید بر اینکه سلامتی و تندرستی شهروندان برای این سازمان با هیچ منفعت اقتصادی قابل جایگزینی نیست و با اشاره به گزارش‌های متعددی که از ضرر و زیان اقتصادی ناشی از اثرات سو آلودگی هوا بر سلامت مردم موجود است، خاطرنشان کرد: تولیدکنندگان داخلی کاتالیست در کشور فعال هستند و می‌توانند تمامی نیازهای خودروسازان را تأمین کنند. همچنین کیفیت سوخت توزیعی در کشور برای خودروهای یورو ۵ مناسب است.

در بخش هایی ازین نامه آمده است در روزهای انتهایی سال گذشته خودروسازان مذکور نامه مشابهی به این سازمان ارسال نموده و این موارد را در آن نامه تشریح کرده بودند که پاسخ فنی و مستدلی به درخواست آنها ارسال گردید که خلاصه‌ای از آن به شرح ذیل می‌باشد:

الف) قطعاً سلامتی و تندرستی شهروندان با هیچ منافع اقتصادی قابلیت جایگزینی ندارد و نمی‌توان برای جان شهروندان اعداد و ارقامی تعیین کرد. گزارشات متعددی از ضرر و زیان اقتصادی ناشی از اثرات سو آلودگی هوا بر سلامتی مردم در کلانشهرهای کشور موجود است و در آخرین گزارشی که از جانب وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی منتشر شده است زیان اقتصادی ناشی از مرگ و میر زودرس و بیماری‌های منتسب به آلودگی هوا در سال ۹۶ در کل کشور برابر ۱۸۸ هزار میلیارد ریال برآورد شده است. یقیناً هزینه‌های مذکور در مقایسه با هزینه‌های مربوط به ارتقا استاندارد آلایندگی و تأمین کاتالیست خودرو قابل توجه می‌باشند.

ب) در داخل کشور تولیدکنندگان کاتالیست برای انواع خودروهای تولیدی وجود دارند که می‌توانند تمامی نیازهای خودروسازان داخلی را تأمین نمایند. تولیدکنندگان مذکور این موضوع را بارها به این سازمان اعلام کرده‌اند که آمادگی کامل جهت تأمین کاتالیست مورد نیاز خودروسازان را دارند و بنابراین به لحاظ تأمین این قطعه نباید مشکلی خودروسازان را تهدید نماید.

ج) بر اساس پایش های صورت گرفته توسط سازمان ملی استاندارد و همچنین پایش های موازی توسط این سازمان، کیفیت سوخت بنزین توزیعی در کشور در وضعیت مطلوب قرار داشته و مشخصات مدنظر برای استاندارد یورو ۴ را برآورده می‌نماید. از لحاظ فنی نیز مصرف سوخت یورو ۴ برای خودروهای یورو ۵ به هیچ وجه منجر به تخریب یا صدمه به خودروهای بنزینی پایش غیرمستقیم نمی‌شود.

د) تفاوت میان سطح آلایندگی یورو ۴ با یورو ۵ صرفاً در انتشار آلاینده‌ها نیست و در گذر از استاندارد یورو ۴ به یورو ۵ تغییرات بسیار مثبت و مهمی در زمینه کنترل و کاهش آلایندگی خودروها از نظر دوام آلایندگی، پایش سیستم‌های کنترل کننده آلایندگی خودرو، روش‌های آزمون، روش‌های نظارت بر آلایندگی خودروهای تولیدی و … اتفاق می‌افتد که هر یک می‌توانند تأثیر بسزایی در بهبود کیفیت هوا داشته باشند.