تکیه «پیر مُهر زبان» در ماهان

محمد علی قدیمی ماهانی- در محله «کلاه دراز» ماهان تکیه ای وجود دارد که قدمت آن به هفت قرن پیش حدود 740 تا 840 ه.ق مقارن دوره تیموریان در ایران(می رسد. این تکیه، پیر مهر زبان نامیده می شود. حال این پیر مهر زبان کیست که نامش بر این عبادتگاه قدیمی نهاده شده است؟
«بابا حاجی محمد صامت» یا «پیر مهرزبان» در همدان به خدمت سید محمد نورالدین مشهور به شاه نعمت الله ولی می‌رسد و هنگام عبادت شاه نعمت الله ولی در کوه الوند ملازم ایشان می‌گردد.(حدود سنه 779 ه.ق- 756 ه.ش)
پس از ماجرای وفای به عهد و اثبات استقامت، بابا صامت مورد عنایت شاه نعمت الله قرار می گیرد و مژده دیدار مجدد در ماهان را به بابا می‌دهد.
سی سال بعد هنگامی که شاه نعمت‌الله ولی در ماهان ساکن می‌شود، بابا صامت به ماهان می‌آید و پس از چهل روز روزه و عبادت در مسجد جامع کرمان و به قریه «فَرمیتَن» ماهان و حضور شاه نعمت الله ولی می‌رسد. شاه نعمت الله، خانه خود در کنار چنار را به بابا صامت حواله می دهد که محل تکیه فعلی و مشهور به تکیه پیر مهر زبان می‌باشد. بابا صامت پس از سکونت در ماهان به «بابا کلاه دراز» مشهور می‌شود و نام محله نیز به بابا کلاه دراز و اختصاراً کلاه دراز شهرت می‌یابد.
از آن جا که خانه بابا صامت، مکانی جهت ‌آموزش طالبان علوم دینی و محلی برای گردآمدن و اقامتگاه‌ موقت و رایگان‌ عالمان و مسافران‌ و برگزاری‌ مراسم‌ سوگواری‌ پیشوایان‌ دینی بوده به تکیه معروف می‌گردد. بابا صامت پس از فوت به رسم علمای شیعه، در محل تکیه دفن می شود.
پس از رسمیت یافتن مذهب تشیع در ایران در دوران صفویه(907 ه.ق- 880 ه.ش) و آزادی فعالیت های مذهبی شیعیان، فعالیت های تکیه جنبه رسمی و عمومی پیدا می‌کند و همراه با رشد تشیع در سایر محلات و توسعه می‌یابد. فعالیت هایی مانند آموزش قرآن و علوم دینی شیعه، برگزاری‌ مراسم‌ دینی‌ به ویژه‌ عزاداری های‌ ماه‌ محرّم‌، اجرای‌ تعزیه‌ در ماهان، پخت و توزیع غذا و ادای نذورات، اقامت کوتاه و رایگان به عالمان، مسافران و…
فعالیت ها و سنن اسلامی بعد از گذشت ششصد سال از تاریخ تکیه هنوز ادامه دارد.
منابع:
– جامع مفیدی، شرف الدین مستوفی یزدی
– شرحی در احوالات شاه نمت الله ولی، ژان اوبن
– آثار و افکار شاه نمت الله ولی، حمید فرزام