اگر برجام نبود و ترامپ می‌آمد
مصطفی داننده-عصر ایران
بعد از پیروزی ترامپ در انتخابات ریاست جمهوری آمریکا برخی از منتقدان داخلی روحانی و برجام که در فضای سیاسی ایران «دلواپس» خطاب می‌شوند، امیدوار شدند که برجام به پایان خط خود برسد و ترامپ به‌عنوان رییس جمهور جدید آمریکا برای توافق هسته‌ای نقطه پایان بگذارد. مقاله اخیر حسین شریعتمداری مدیرمسئول روزنامه کیهان یکی از مهم‌ترین مخالفان برجام در روزنامه کیهان به‌خوبی حکایت از این معنا دارد. او در تحلیل خود نوشته است:« چه دستاوردی بالاتر و بزرگ‌تر از آن‌که ترامپ این سند نه‌فقط بی‌خاصیت بلکه حاوی «خسارت محض» را پاره کرده و ملت ایران را از شر آن خلاص کند!» آن‌گونه که از شواهد پیداست دلواپسان ایران زودتر از طرفداران ترامپ منتظر ریاست او بر ینگه‌دنیا هستند. دلواپسان می‌خواهند برجام نباشد. بر این اساس باید از آن‌ها پرسید اگر برجام نبود و ترامپ به قدرت می‌رسید چه رفتاری با ایران داشت؟ ایران قبل از برجام با مشکلات بی‌شمار اقتصادی حاصل از تحریم‌ها روبرو بود. بخش‌های صادرات نفت، تجارت و مبادلات بانکی ایران زیر ضربات شدید تحریم‌ها در حال نابودی بود. پول‌های ایران بلوکه‌شده بود و حتی در برخی موارد ایران مجبور بود مانند دوران قبل از اختراع پول مبادله کالا با کالا انجام دهد. مثلاً نفت بدهد و برنج بگیرد. اوضاع ایران شبیه دوره نفت در برابر غذای صدام شده بود. ایران نفت صادر می‌کند و به‌جای پول آن کالا دریافت می‌کرد. صادرات نفت ایران نیز گام‌به‌گام در روند کاهشی به سمت صفر شدن حرکت می‌کرد. ایران قبل از برجام، کشوری منزوی در عرصه جهانی بود و دوستان جمهوری اسلامی به انگشتان یکدست هم نمی‌رسید؛ اکثر کشورهای جهان به‌واسطه فشارهای آمریکا، ایران و ایرانی را تحریم کرده بودند. تصور کنید روحانی برنده انتخابات نبود و سعید جلیلی فاتح خرداد 92 بود و برجامی امضا نمی‌شد. ترامپ با دولت و ملت ایران چگونه برخورد می‌کرد. رییس جمهور «مو بور» آمریکا که تفکری ضد ایرانی دارد حتماً فشارها را بر ایران بیشتر می‌کرد. قطعاً با روی کار آمدن یک رییس جمهور ضد ایرانی، مشکلات ایران بدون برجام را دوچندان می‌کرد. ترامپ اما وقتی به قدرت رسید که توافق هسته‌ای امضاشده بود. ایران به‌واسطه برجام دیوارهای تحریم را شکسته است. درهای کشور به‌سوی مردم و دولت‌های جهان گشوده است. تهران میزبان روسای جمهور و مقامات ارشد کشورهای مهم جهان است. همه مشتاق رابطه با ایران هستند. معاملات اقتصادی ایران با کشورهای جهان باعث شده است سرمایه‌های ایران آزاد شود و دیگر احتیاجی نیست ایران برای دریافت پول‌های خود دست به دامن هزار واسطه شود. ترامپ امروز با چنین ایرانی روبرو است. اگر او بخواهد برجام را پاره کند، توافقی که یک جهان پشت اوست را پاره کرده است. برجام توافقی است که به دنبال رایزنی‌ها و گفتگوهای 6 کشور مهم جهان و ایران به دست آمد و در مرحله بعدی در شورای امنیت سازمان ملل متحد با اجماع همه اعضا به تصویب رسید. برجام، برنامه‌ای است یک کشور به‌واسطه تصمیم رییس جمهوری‌اش نیم تواند آن را اجرایی نکند زیرا عواقب و هزینه‌های سنگینی را به دنبال دارد. ترامپ اگر برجام را پاره کند با مخالفت کشورهای اروپایی که امروز دوست ایران هستند روبرو خواهد شد. اولین معترضان به رفتار احتمالی ترامپ نه ایرانیان بلکه اروپایی‌ها خواهند بود. سال‌ها بود که ایران متهم پرونده هسته‌ای بود اما حالا اگر ترامپ برجام را ملغی کند انگشت اتهام به سمت واشنگتن گرفته خواهد شد و جهان آمریکایی‌ها را عامل برهم خوردن توافق هسته‌ای می‌داند نه ایران را. برجام، روزهای خوبی را برای ایران رقم‌زده است و مشخص نیست چرا عده‌ای همچنان دوست دارند برجام را هوا کنند. ما که بر اساس فتوای مقام معظم رهبری به دنبال بمب هسته‌ای نبودیم و تنها فناوری هسته‌ای می‌خواستیم. امروز هم این فناوری را داریم .در پایان باید به دلواپسان وطنی گفت ترامپ و مشاورانش می‌دانند که نمی‌توانند برجام را یک‌طرفه ملغی کنند چون عاقل‌تر از این هستند که خود را متهم به خرابکاری در برجام و صلح جهانی کنند. شاید مرور سخنان ولایتی مشاور مقام معظم رهبری در موردتوافق هسته‌ای خالی از لطف نباشد. او می‌گوید:« ما حتماً باید مذاکره می‌کردیم، این تصمیم، تصمیم نظام بود تصمیم فرد نبود. نظام طرفدار مذاکره بود چه در دولت قبلی و چه در این دولت و اگر این مذاکرات انجام نمی‌شد گزینه دیگر جنگ بود.»