افزایش بی‌رویه و بدون ضابطه فعالیت‌های آفرودسواری با خودروهای دو دیفرانسیل، موتورهای کراس و خودروهای چهارچرخ در سال‌های اخیر، آسیب‌های جبران‌ناپذیری به زیست‌بوم‌های حساس کشور وارد کرده است. در پاسخ به این بحران، علینقی حیدریان، معاون حفاظت و امور اراضی سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور، دستورالعمل جدیدی را برای تشدید نظارت و برخورد قانونی با متخلفان به ادارات کل استانی ابلاغ کرد.

پیامدهای زیست‌محیطی آفرودسواری غیرمسئولانه

ورود خودروهای سنگین آفرود به مناطق حساس طبیعی، فراتر از یک تفریح ساده، پیامدهای سنگینی برای محیط زیست به همراه دارد. بر اساس ابلاغیه جدید، اقداماتی که منجر به تخریب پوشش گیاهی، کوبیدگی و فرسایش شدید خاک، نابودی زیستگاه‌های حیات وحش و برهم خوردن تعادل اکولوژیک اراضی ملی شوند، تخلف آشکار قانونی به شمار می‌روند.

تخریب خاک در مناطق بیابانی و کویری سرعت بیابان‌زایی را افزایش می‌دهد و در مناطق جنگلی و مرتعی، بستر را برای وقوع سیلاب‌های ویرانگر فراهم می‌سازد. از این رو، صیانت از این منابع پایه، اولویت نخست مأموریت‌های حفاظتی تعریف شده است.

مستندسازی و جزییات برخورد با متخلفان

بر اساس این ابلاغیه، یگان‌های حفاظت منابع طبیعی در سراسر کشور مکلفند با گشت‌زنی‌های منظم در نقاط پرخطر (اعم از سواحل، کویرها و جنگل‌ها)، اقدامات زیر را اجرایی کنند:

• مستندسازی دقیق: ثبت تصاویر تخلف، تعیین مختصات جغرافیایی (GPS) محل آسیب و تخمین دقیق میزان خسارت‌های واردشده به پوشش گیاهی و خاک.
• پیگیری قضایی: تشکیل پرونده قانونی برای صاحبان خودروها و معرفی فوری متخلفان به مراجع ذی‌صلاح قضایی با همکاری نیروی انتظامی.
• گزارش‌دهی فصلی: ارسال آمار دقیق تخلفات و اقدامات قانونی به فرماندهی یگان حفاظت کشور به صورت فصلی.

تلاش برای تدوین ضوابط ورزشی و ترویج گردشگری مسئولانه

سازمان منابع طبیعی در این ابلاغیه یادآور شده است که به رسمیت شناختن آفرودسواری به عنوان یک رشته ورزشی منوط به تصمیم‌گیری و هماهنگی وزارت ورزش و جوانان است. در حال حاضر، نشست‌های کارشناسی برای تدوین ضوابط و مشخص کردن مسیرهای مجاز و محدود (پیست‌های قانونی) در جریان است تا پس از تصویب نهایی، ابلاغ شود. تا آن زمان، هرگونه ورود به عرصه‌های جنگلی و مرتعی خارج از مسیرهای مشخص شده ممنوع خواهد بود.

این سازمان همچنین بر ضرورت ترویج فرهنگ «طبیعت‌گردی مسئولانه» از طریق آموزش همگانی تاکید کرده است تا گردشگران و ورزش‌علاقمندان بدون آسیب رساندن به سرمایه‌های ملی، از جاذبه‌های طبیعی بهره‌مند شوند.