مرگ چنان‌ نزدیک است که زندگی. اینجا خاورمیانه است. ما در ایران هستیم. بیش از یک هفته از آغاز «جنگ‌ سرنوشت»‌ می‌گذرد. پنجره‌‌ها باز است که اگر موج انفجار رخ دهد، شیشه‌ها کمتر روی سر و صورتمان بریزد. اینجا هنگام دم کردن چای، شستن دست‌ها یا ظرف‌ها، بازی کردن بچه‌ها و هر کار روزمره‌ای، می‌دانیم ممکن است انفجاری ناگهانی در آن واقع شود؛ حالتی شبیه فروپاشی و ماندگاری توأمان. اینجا مرز بین خواب و بیداری شکسته است. بودن یا نبودن هم‌زمان است. برای ما که سال‌هاست در حالت پیشاجنگ هستیم، هشت سال جنگ ایران و عراق را با پوست و گوشت و استخوان زیسته‌ایم، جنگ آمریکا علیه عراق را لحظه‌به‌حظه واکاوی کرده‌ایم، با مردم افغانستان گریسته‌ایم، با کودکان غزه درد کشیده‌ایم، آوارگی اوکراینی‌ها را دیده‌ایم، باز هم این حالت غریبی است. ما از پس جنگ‌های تاریخی بزرگی زاده شدیم، اما نسلی بودیم که «زمین سوخته» را خوانده‌ایم و همواره به‌دنبال صلح بودیم و این دردناک است که با صدای جنگنده‌ها بخوابیم و با انفجارها از خواب بلند شویم. ما که برای همه جهانیان صلح می‌خواستیم، حقمان قرارگیری در این موقعیت نبود.
بعد از جنگ‌ جهانی دوم و پایان جنگ سرد، بشر به این نتیجه رسید که جنگ «شر مطلق» است. براساس آمارها، مرگ‌و‌میر در اثر جنگ بسیار کاهش یافته است؛ حتی کمتر از مرگ‌ومیر بیماری‌های ویروسی چون کرونا. باوجوداین، غم‌انگیز آن است که در جهانی که علیه جنگ است، جنگ در سرزمین‌های شرق جهان همچنان ادامه دارد و حالا ما وارد جنگ بزرگی شده‌ایم که پایانش انواع سناریوهای باز است. آمریکا مدعی است بیش از سه هزار حمله در یک هفته گذشته به اهداف نظامی در ایران داشته و این موج حملات چندین برابر از حمله به عراق بوده. ایران هم پاسخ این حملات را در منطقه داده است. آیا بعدازاین، جنگ‌هایی این‌‌چنین در جهان ادامه خواهد داشت؟ «یووال نوح هراری» در کتاب «انسان خدای‌گونه» می‌نویسد: «مسلماً هیچ تضمینی نیست که «صلح نوین» همیشه پابرجا بماند. درست همان‌طورکه سلاح‌های هسته‌ای بودند که اول صلح نوین را میسر کردند. ممکن است دگرگونی‌های فناوری در آینده زمینه‌ساز انواع جدیدی از جنگ شود.» ما اکنون در شرایط نقض این فرایند هستیم. اروپا می‌گوید: «نگذارید اقتصاد ایران فروبپاشد». آنها نگران موج مهاجران احتمالی‌اند؛ مهاجرانی که از سوریه و عراق و افغانستان سال‌هاست که به این سرزمین‌ها رفته‌اند تا شاید روی خوشبختی را ببینند. راست می‌گویند، در همین زمان اندک نشانه‌های افزایش مهاجرت محسوس است.
هرچند اینجا احساسات به‌صورت متناقض و قطبیده جلو می‌رود. اما به‌ نظر می‌رسد دیگر پس از ما و تجربه‌ ما، جهان به‌سوی نوع دیگری از نبرد می‌رود؛ احتمالاً سایبری و فناوری. ما آخرین نسلی می‌شویم که این‌گونه زندگی‌مان را از سر می‌گذرانیم. مایی که حتی نتوانستیم به «سپر آبی» بپیوندیم که دست‌کم میراثی را که نسل‌های قبلی ما برایش خون داده بودند، به همان شکل و شمایل حفظ کنیم. این جنگ تا اینجا نه‌تنها کشته‌های بسیار داده و بسیاری از زیرساخت‌های نظامی ما از دست رفته، سقف مجلس سنای ما را هم که نشانی از مجلس مهستان اشکانیان (یکی از قدیمی‌ترین نشانه‌های دموکراسی در جهان) داشت، ویران کرده است. شاید این سقف در برابر جان‌های رفته‌ازدست هیچ باشد. اما نمادها همواره سازوکارهای خود را دارند. آنها جلوتر از ما حرکت می‌کنند، چون پیش‌تر از ما وجود داشتند. این سمت‌وسو چگونه معنا پیدا می‌کند؟ ما در لحظه‌ای هستیم که آینده را نمی‌دانیم و خودمان در حال تبدیل شدن به بزنگاهی از تاریخ هستیم که می‌تواند «هان! ای دل عبرت‌بین» برای جهانیان باشد.