|پیام ما | جمعه هفته آینده در اجلاس جهانی سازمان گردشگری ملل متحد در چین، رقابت بین صد روستای هدف گردشگری به انتخاب روستاهای برتر منتهی خواهد شد. ایران پرونده هشت روستای «پالنگان»، «فهرج»، «شفیع‌آباد»، «کندلوس»، «سهیلی»، «حسنلو»، «موئیل» و «برغان» را به این اجلاس برده و به‌گفته معاون گردشگری سه روستا از این هشت روستا شانس بیشتری برای ثبت دارند. «انوشیروان محسنی بندپی» دیروز در نشست وزیر میراث‌فرهنگی با رسانه‌ها درباره اجلاس هفته آینده معرفی دهکده‌های جهانی که در چین برگزار خواهد شد، گفت: «برخلاف سال‌های گذشته امسال پیگیری‌های جدی برای ارائه پرونده‌ها به این اجلاس صورت گرفت، کارشناسان وزارتخانه به این هشت روستا رفتند و استانداران و فرمانداران را توجیه کردند تا زیرساخت‌های لازم فراهم شود. امسال سه روستای ایران شانس بیشتری برای معرفی دارند که شامل روستای سهیلی در قشم؛ شفیع‌آباد در کرمان و کندلوس در مازندران است.» بندپی اعلام کرد مراسم معرفی رسمی روستاهای منتخب روز ۲۵ مهرماه برگزار خواهد شد: «برای نخستین‌بار، دهیاران این سه روستا در اجلاس چین حضور دارند و برنامه این اجلاس به‌صورت زنده در سه روستای اعلام‌شده با حضور اهالی پخش خواهد شد.»

«مصطفی فاطمی»، مدیرکل توسعه گردشگری داخلی، درباره اجلاس پیش رو برای معرفی دهکده‌های جهانی گفت: «اگر در این اجلاس با معرفی هر سه این روستاها موافقت شود، یک رکورد محسوب می‌شود. تنها کشوری که چنین رکوردی را ثبت کرده، چین است که سال گذشته موفق به ثبت سه روستا در فهرست دهکده‌های جهانی شد. منتظر اعلام رسمی سازمان گردشگری ملل متحد هستیم و بسیار امیدواریم هر سه روستا ثبت شوند.» او درباره پیگیری ارائه پرونده‌های مربوط به هشت روستای پیشنهادی گفت: «مذاکرات و ارائه اطلاعات این روستاها در روزهای جنگ انجام شد. در شرایط جنگی که امنیت یکی از پارامترهای مهم گردشگری است، نگران بودیم شرایط کشور روی ثبت روستاها اثر بگذارد، اما در نشست‌های اخیر، توضیحات ما مورد پذیرش قرار گرفت و امیدواری‌هایی برای ثبت این سه روستا ایجاد شد.»

«محمدجواد حق‌شناس»، معاون فرهنگی وزیر میراث‌فرهنگی، در بخشی از این نشست، با تبریک فرارسیدن جشن مهرگان گفت: «مهرگان، در شاهنامه روز پیروزی فریدون بر ضحاک است که بعد از اسلام نیز به‌عنوان جشن شکرگزاری شناخته شد. جشن مهرگان امروز می‌تواند به یاری ایران بیاید. این جشن در حقیقت آیینی برای سپاسگزاری از نعمت‌های الهی است.» او با اشاره به بازتاب‌های رسانه‌ای مثبت درباره مهرگان گفت: «برخی از روزنامه‌نگاران و مطبوعات گزارش‌های بسیار ارزشمندی درباره مهرگان کار کرده‌اند. روزنامه شرق گزارش خوبی داشت و روزنامه پیام ما کار بسیار درخشانی دراین‌باره انجام داد.» حق‌شناس همچنین از راه‌اندازی شورای فرهنگی در این وزارتخانه خبر داد و گفت: «همان‌طورکه در دولت وزرایی که به‌نوعی فعالیتشان مرتبط با حوزه فرهنگ است، کمیته‌ای تشکیل داده‌اند، در سطح وزرا و معاونین نیز جلساتی درباره موضوعات مشترک فرهنگی تشکیل می‌دهند. در وزارتخانه نیز شورایی با همین رویکرد ایجاد شده است. سه معاونت تخصصی در وزارتخانه داریم: گردشگری، میراث‌فرهنگی و صنایع‌دستی، که هر سه وجوه فرهنگی پررنگی دارند.» او با اشاره به اینکه کارشناسان و صاحب‌نظران خارج از وزارتخانه هم برای همفکری و هم‌افزایی دعوت شده‌اند، گفت به‌زودی و با تشکیل جلسات شورا گزارش‌های مستقلی از اقدامات آن ارائه خواهد شد.

در روزهای اخیر، سخنان «سیدرضا صالحی امیری»، وزیر میراث‌فرهنگی، درباره ثبت «مثنوی‌ معنوی» واکنش‌برانگیز شد. او گفته بود: «مولانا و مثنوی متعلق به همه کشورهاست، نه‌فقط ایران». این اظهارنظر با انتقادات گسترده در رسانه‌ها و فضای مجازی مواجه شد. دیروز، صالحی امیری در نشستی خبری درباره این اظهارات توضیحاتی ارائه کرد و گفت: «در مورد ثبت جهانی مثنوی معنوی، وقتی ما اقدام کردیم و پرونده را به یونسکو ارسال کردیم، ترکیه به‌دلیل اینکه مدفن و مدرس مولوی در آن کشور قرار دارد و نسخه مثنوی که در اختیار ترکیه از نسخه‌ موجود در ایران قدیمی‌تر بود، اعتراض داشت به پرونده و با توجه به رویکرد یونسکو که دوری از مناقشات فرهنگی است، این پرونده از دستورکار یونسکو خارج شد. سپس مذاکراتی بین ایران و ترکیه انجام شد و درنهایت، حدود ۱۲ سال پیش تصمیم گرفتیم این اثر گرانقدر را به‌صورت مشترک ثبت کنیم. به پیشنهاد ترکیه، کشور افغانستان نیز به این پرونده اضافه شد و درنهایت، ثبت جهانی مثنوی به‌عنوان میراث مشترک ایران، ترکیه و افغانستان به ثبت رسید. اگر ما بر مواضع‌مان پافشاری می‌کردیم و پرونده را به‌صورت مشترک ثبت نمی‌کردیم، ترکیه مثنوی را به‌نام خود ثبت می‌کرد.»

وزیر میراث‌فرهنگی با اشاره به جایگاه «شمس تبریزی» گفت: «ترکیه برای رونق قونیه اقدامات قابل‌توجهی انجام داده است، اما درباره شهر خوی که مدفن شمس است، آن‌طورکه باید به جایگاه این عارف بزرگ توجه نشده است.» او از تخصیص اعتبارات برای ساخت بارگاه شمس و توسعه زیرساخت‌های گردشگری در خوی خبر داد و گفت: «طبیعی است که شمس هم متعلق به جهان است، اما ما افتخار داریم که بگوییم شمس، زاده ایران است.»

«علیرضا ایزدی»، مدیرکل ثبت آثار و حفظ و احیای میراث معنوی و طبیعی وزارت میراث‌فرهنگی، درباره وضعیت آثار جهانی و تعرض به حریم آنها گفت: «بازنگری حرایم یک تکلیف قانونی است که قانونگذار به‌عهده ما گذاشته و ما مکلف به اجرای آن هستیم. بااین‌حال، حریم گنبد سلطانیه حریم آن در دستورکار بازنگری نبود. بخشی از آثار ما چون پروسه طولانی‌مدتی از گذشته بر آنها گذشته نیازمند بازنگری هستند. اما الزاماً بازنگری به‌معنای تقلیل حریم نیست. در مواردی مثل «قلی‌درویش» در قم در جریان بازنگری‌های صورت‌گرفته، قریب به ۲۰ هکتار به عرصه قلی‌درویش اضافه شد. اما در مورد ساخت‌وسازها در حریم گنبد سلطانیه و کاروانسرای گنجعلی‌خان کرمان هر دو از نظر ما مردود و خلاف قانونی است. در حال پیگیری موضوع از مراجع قانونی هستیم.»

ایزدی همچین درباره وضعیت تپه‌های باستانی و حریم و عرصه آنها و اظهاراتی که برخی مدیران درباره بازنگری در ضوابط عرصه و حریم مطرح می‌کنند که درصورت اجرایی شدن منجر به صدور مجوز برای ساخت‌وساز در حریم درجه یک تپه‌های باستانی می‌شود، به «پیام ما» گفت: «در بازنگری حرایم به‌هیچ‌عنوان موضوع ساخت‌وساز مطرح نیست. در مورد تپه‌سیلک که این مسئله برای آن مطرح شد، مشکل اساسی سیلک این است که در دهه ۷۰ پروانه ساخت برای بالغ‌بر ۲۸۷ پلاک از سوی شهرداری صادر شده بود. که در حال حاضر تلاش‌ها و مکاتباتی برای آزادسازی حریم سیلک انجام شده است. سیلک یکی از آثاری است که در برنامه ما برای ثبت جهانی قرار دارد، اما مهمترین مشکل آن همین ۲۸۷ پلاک است. در حال حاضر قرار بر این است که در قمصر نزدیک به ۱۷ هکتار زمین معوض به مالکان زمین‌های حریم سیلک داده شود. در آخرین مکاتبه با وزارت راه ۱۷ هکتار قطعی شد و نیازمند ۹ هکتار دیگر هستیم تا بتوانیم مشکل حریم سیلک را بعد از نزدیک به ۵۰ سال حل کنیم.» مسئله اصلی در مورد تپه‌های باستانی اما این است که تعرض‌ها به حریم و در سال‌های اخیر عرصه این محوطه‌های ارزشمند در استانهای مختلف با توجیهاتی از قبیل حفاظت، توسعه و مالکیت ارگان‌هایی از قبیل اوقاف و شهرداری، تبدیل به یک رویه مرسوم شده است. هرچند مسئولان وزارت میراث از پیگیری‌های مجدانه در این زمینه می‌گویند، اما در محوطه‌ها و تپه‌های باستانی حقیقت دیگری در جریان است.