جامعه عشایری ایران، با وجود همه توانمندی‌ها، ظرفیت‌ها و تحولات، همچنان یکی از پویاترین و اصیل‌ترین بخش‌های هویت ملی کشور ایران است. اما ادامه حیات این جامعه، نیازمند نهادهایی کارآمد، علمی، توانمند، چابک و دارای اختیارات لازم است که بتوانند با واقعیت زندگی کوچنده هماهنگ شوند. سازمان امور عشایر باید از قالب اداری و متمرکز کنونی و رانت‌جویی برخی از مدیران، خارج شود و بار دیگر با ارتقای اختیارات فرادستگاهی خود ضمن پیگیری، نظارت و رصد مطالبات و نیازهای عشایر از دستگاه‌های دیگر، به نهادی میدانی، پژوهش‌محور و مشارکت‌گرا بدل شود؛ نهادی که هم حافظ منافع عشایر باشد و هم تسهیلگر ارتباط آنان با دولت و جامعه. تنها در این‌صورت است که می‌توان امید داشت زندگی کوچنده نه به‌عنوان یادگاری از گذشته، بلکه به‌عنوان الگویی پایدار و پویا برای آینده ایران شناخته شود.

با وجود گذشت نزدیک به هزار سال از نگارش «تاریخ بیهقی»، یاد «ابوالفضل بیهقی» چنانکه باید، در زادگاهش زنده نیست. بنای یادمان او در روستای «حارث‌آباد» بیست سال است که نیمه‌تمام رها شده، اما هم‌زمان گروهی از پژوهشگران و دوستداران زبان فارسی تلاش کرده‌اند با برگزاری مراسمی در روز بیهقی، اول آبان، در کنار همین بنای نیمه‌کاره در حارث‌آباد، یاد نویسنده‌ بزرگ نثر فارسی را زنده نگه دارند. «مهدی سیدی‌فَرُّخَد»، پژوهشگر تاریخ بیهقی، از جمله افرادی است که سال‌ها بر روی نسخه‌های خطی این اثر کار کرده و حالا از ضرورت توجه دوباره به میراث بیهقی می‌گوید: «اهل قلم و سواد باید بیهقی را بخوانند و با آن آشنا شوند. هر کس قلم به دست می‌گیرد، باید بداند پشتوانه‌ زبان فارسی در نثر، از او آغاز می‌شود.»

«انوشیروان محسنی‌بندپی» از شانس بالای سه روستا به‌عنوان دهکده جهانی خبر داد

فرونشست در ایران در حال گسترش است و پیامدهای آن نیز روبه‌فزونی. بااین‌حال، از سال ۱۴۰۱ تا کنون لایحه‌های میان دولت و مجلس با عنوان «کنترل فرونشست زمین و اثرات آن در کشور» در رفت‌و‌آمد است که نه ایرادهای آن رفع می‌شود، نه لغو و نه تصویب. بسیاری از کارشناسان اما این لایحه را بی‌دلیل می‌دانند و موضوعات مندرج در آن را یا تکراری ارزیابی می‌کنند یا در تضاد با سایر قوانین و مقرراتی که به‌نوعی با کنترل فرونشست و این مسئله. موضوع « چیستی» این لایحه از همان ابتدای تدوین حتی از سوی مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی زیر سؤال رفت. با این‌همه وزارت کشور باز هم این لایحه را که به پیشنهاد شورای اسلامی شهر تهران و از سوی شورای‌عالی استان‌ها تدوین شد، به مجلس شورای اسلامی فرستاد. مشخص نیست این بار تکلیف لایحه چگونه خواهد شد؛ آن‌هم در سالی که هشدارهای افزایش فرونشست تکرار می‌شود. رئیس بخش زلزله‌شناسی مهندسی و خطرپذیری مرکز تحقیقات راه‌، مسکن و شهرسازی اما معتقد است از همان ابتدا بارها و بارها کارشناسان بیان کرده‌اند کنترل فرونشست در کشور نه لایحه و طرح جدید می‌خواهد، نه قانون و مقررات تازه. بلکه آنچه به آن نیاز است، عمل به آنچه مفاد قانونی موجود است که به‌واسطه تأمین اعتبار میسر خواهد شد.

در سال‌های اخیر توجه به ظرفیت‌های طبیعی مناطق چهارگانه ‌و تالاب‌های تحت مدیریت سازمان حفاظت محیط‌زیست افزایش یافته است. در این راستا واژه‌های متعددی نظیر «تفرج»، «گردشگری»، «گردشگری پایدار»، «طبیعت‌گردی پایدار»، «طبیعت‌گردی مسئولانه»، «اکوتوریسم» و ... درباره بهره‌برداری از ظرفیت‌های طبیعی مناطق چهارگانه و تالاب‌های تحت مدیریت استفاده می‌شود. همچنین، در مواردی این واژه‌ها با یکدیگر تعویض و جایگزین و منجر به سیاستگذاری‌های نادرست می‌شوند، به‌عنوان مثال در نشریه شماره ۲۵۷ سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی تحت عنوان دستورالعمل تهیه طرح مدیریت مناطق تحت حفاظت، بر تفرج متمرکز و گسترده در مناطق چهارگانه تحت مدیریت تأکید شده است و یا در آیین‌نامه طبیعت‌گردی، اجرای طرح‌های طبیعت‌گردی در مناطق چهارگانه مدنظر است. در این نوشتار سعی شده است به‌شکل دقیق‌تر به تفاوت‌های این مفاهیم پرداخته و درنهایت مشخص شود چارچوب درست در مناطق چهارگانه و تالاب‌ها کدام است.