«غلامرضا نوری قزلجه» گفت: «صادرات کالای کشاورزی باید متناسب با موجودی آن در کشور باشد. البته این اشکالی که الان از منظر صادرکنندگان پیش آمده، به این دلیل است که در سال گذشته بموقع برنامه صادرات اعلام و ابلاغ نشد که ما در چه ماه‌هایی چه محصول و به چه مقداری قابلیت صادرات دارد. به همین دلیل، هم کار ما یک مقدار سخت شد و هم بازرگانان.» وزیر جهادکشاورزی ادامه داد: «هدف اول ما فعلاً تأمین سفره شب عید مردم و سفره ماه مبارک رمضان است. در مورد صادرات چندکالایی که بر آن اعمال محدودیت شد هم هنوز در حال مذاکره با تشکل‌ها هستیم. ان‌شاءلله پس از اطمینان از تأمین بازار داخل و تضمین بازار داخلی روند صادرات هم دوباره برقرار می‌شود. برای صادرات کالاهایی که در کشور ضروری است، محدودیت‌هایی وجود دارد که در موعد مقرر و امسال، برای سال بعد اعلام کردیم.» به‌گفته او، در ۱۰ ماه امسال تا بهمن، صادراتی محصولات کشاورزی ۳۵ درصد افزایش داشته است. این عدد قابل‌توجهی است، یعنی یک‌سوم تراز منفی بخش کشاورزی را جبران کردیم. هم‌زمان کاهش واردات را هم شاهد بودیم.»

بزرگترین مصرف‌کننده آب
وزیر جهادکشاورزی هیچ اشاره‌ای به کاهش صادرات یا محدود کردن کشت محصولات کشاورزی باتوجه‌به سال آبی سخت پیش رو نکرده است. به‌نظر تنها دغدغه متولی بزرگترین مصرف‌کننده آب کشور تأمین بازار داخل است. این درحالی‌است که در فهرست اقلام کشاورزی صادراتی ایران محصولات آب‌بری مانند گوجه‌فرنگی در صدر جدول صادرات، هندوانه سومین حجم از صادرات، کاهو و خربزه رتبه‌های ۱۳ و ۱۴ به خود اختصاص دادند و سایر محصولات موجود در این جدول نیز البته در رده محصولات آب‌بر قرار می‌گیرند. به‌نظر جهادکشاورزی هیچ مطالعه‌ای بر صدور آب به‌واسطه آب مجازی محصولات کشاورزی ندارد. بااین‌حال، واقعیت مسیر خودش را طی می‌کند و به اعداد و ارقام جدول جهادکشاورزی کاری ندارد. براساس اعلام رئیس کمیسیون کشاورزی، آب، منابع‌طبیعی و محیط‌زیست مجلس در دیداری که روز پایانی هفته گذشته با وزیر نیرو داشت، کم‌بارشی ۹۰ درصد دشت‌های حاصلخیز کشور را با مشکل مواجه کرده است و ورودی و برداشت آب از چاه‌ها تناسب ندارد.

دشت‌های در خطر
به‌گفته «محمدجواد عسگری»، این مسئله موجب شده است معضل مربوط به آب شدت یابد و شاهد بروز مشکلات در سفره‌های آب زیرزمینی باشیم: «اکنون درباره چاه‌های کشاورزی وضعیت نگران‌کننده است، بالغ‌بر ۹۰ درصد دشت‌های حاصلخیز کشور با مشکل روبه‌رو شده است، چراکه میزان ورودی و استحصال آب با یکدیگر همخوانی ندارد و باید در این زمینه مدیریت و تدبیر لازم صورت گیرد. مجلس شورای اسلامی در بودجه ۱۴۰۴ آنچه لازم بوده و در توان داشته را لحاظ کرده است، اما از طرفی در برنامه هفتم توسعه تا حدودی عقب‌ماندگی داریم. آنچه امروز باید به‌طور جدی دیده شود، موضوع ناترازی آب و انرژی است. مجلس و کمیسیون به‌منظور پیشبرد اقدامات و همکاری اعلام آمادگی کرده است. هم‌اکنون ظرفیت‌، قابلیت‌ و تکنولوژی مربوط به بازچرخانی آب در کشور وجود دارد. امیدواریم این روش توسعه پیدا کند.»‌ در این جلسه وزیر نیرو هم تأکید کرد تأمین آب شرب کشور در اولویت است و برای کشاورزی باید به‌سمت کشاورزی گلخانه‌ای و اصلاح الگوی کشت برویم. «عباس علی‌آبادی» گفت: «تهران تا ۲۰ اسفند ۱۴۰۳ تنها ۱۱ میلی‌متر به ثبت رسیده است که کفاف رفع کم‌آبی کلانشهر تهران را نمی‌کند. وزارت نیرو با وجود تداوم خشکسالی‌ها و نیز کاهش قابل‌توجه بارندگی در کشور به‌منظور تأمین آب مورد نیاز در بخش‌های شرب، کشاورزی و صنعت، اقدامات ویژه‌ای را با جدیت در دستورکار خود قرار داده است.» او ادامه داد: «چالش آب سال‌هاست که تداوم دارد، مشکل آب اصفهان برای اکنون نیست و مسئله‌ای تاریخی است، اما نکته این است که با تدبیر و پیگیری فراوان، طرح‌های توسعه‌ای یکی پس از دیگری در حال اجراست.»

صادرات مجازی
موضوع صادرات محصولات آب‌بر و حتی کشت آن در کشور باتوجه‌به شرایط آبی و اقلیمی یکی از مهمترین موضوعات مورد بحث کارشناسان کشاورزی به‌عنوان یکی از موانع تحقق کشت پایدار است. اردیبهشت سال ۱۴۰۲ اتاق مرکز مطالعات آب و کشاورزی گزارشی از صادرات آب به‌واسطه محصولات کشاورزی منتشر کرد.
طبق این گزارش بررسی آب مجازی محصولات عمده صادراتی نشان می‌دهد طی سال‌های ۱۳۹۰ تا ۱۳۹۸ صادرات پسته بالاترین آب مجازی را در بین محصولات عمده صادراتی را به خود اختصاص داده است. به‌طوری‌که به‌طور متوسط طی ۹ سال، سالانه ۱۳۸۲ میلیون مترمکعب آب مجازی کشور خارج کرده است. بعد از محصول پسته خرما با سالانه ۸۱۱ میلیون مترمکعب آب، رتبه دوم صادرات آب مجازی طی همین دوره مذکور را دارد. طی دوره مذکور به‌طور متوسط سالانه سبزیجات ۲۴۰، سیب‌ ۲۳۰، گوجه‌فرنگی ۳۰۸، هندوانه و خربزه ۲۳۰، زعفران ۲۱۴، سیب‌زمینی ۱۷۳، قند و شکر ۱۱۷، حبوبات ۱۰۶، خیار تازه ۹۳، موسیر و پیاز ۵۹، انواع روغن ۴۷، مرکبات ۳۰، انگور خشک‌کرده ۲۰، کیوی تازه ۱۴ و چای شش میلیون مترمکعب آب مجازی صادر کرده‌اند.
در مقابل طی بررسی‌های صورت‌گرفته و به استناد همین گزارش، طی بازه زمانی ۱۳۹۰ تا ۱۳۹۸، ذرت بیشترین واردات آب مجازی را به خود اختصاص داده است. به‌طوری‌که در سال ۱۳۹۰، ۵۴۵۳ میلیون مترمکعب آب مجازی از این محصول به کشور وارد شده است. بعد از ذرت محصول برنج با توسط ۳۲۵۲ میلیون مترمکعب دومین محصول از منظر واردات آب مجازی است. همچین، این گزارش می‌گوید برای هر واحد آب مجازی صادراتی کیوی تازه با متوسط سالانه ۴.۴ دلار بر مترمکعب بیشترین ارزش صادراتی به‌ازای هر مترمکعب آب را به خود اختصاص داده است. بعد کیوی زعفران با ۱.۱، پیاز و موسیر با ۱.۴، خیار تازه ۰.۹۳، مرکبات ۰.۹، سیب‌زمینی ۰.۸۷، انگور خشک‌کرده ۰.۷۷، سیب ۰.۷۵، هندوانه و خربزه ۰.۶، گوجه‌فرنگی ۰.۴۸،‌ پسته ۰.۶۹ و خرما ۰.۳۴ ‌دلار بر مترمکعب ارزآوری داشته است که احتمالاً با پایین آمدن ارزش ریال و بالا رفتن نرخ ارز در سال ۱۴۰۳ این عدد کاهش نیز داشته است.