آتش به جان اقامتگاه محبوب شهداد

براساس بررسی‌های اولیه، آتش‌سوزی از ساعت ۳:۴۰ بامداد شروع شد، زمانی که اولین اتاق کپری در اقامتگاه آتش گرفت، به‌دلیل مصالح استفاده‌شده در این سازه‌ها خیلی زود آتش‌سوزی به اتاق‌های کپری دیگر سرایت و در محوطه اقامتگاه گسترش پیدا کرد. «سرور اسکندری» درباره حادثه به «پیام ما» می‌گوید: «پسر من که متوجه بروز آتش‌سوزی شد، به‌سرعت مهمانان را از کپرها خارج کرد. تعدادی از مهمان‌ها را که ظاهراً بیدار بودند و تازه از کویر آمده بودند، از اقامتگاه خارج شدند و بقیه هم به‌سرعت از محل آتش‌سوزی دور شدند.» یکی از کپرها با کپسول آتش‌نشانی اقامتگاه خاموش شد اما سرعت گسترش آتش به‌اندازه‌ای بود که کپسول‌های اقامتگاه توان کنترل آن را نداشتند. مدیر اقامتگاه می‌گوید: «تلاش کردیم با آتش‌نشانی تماس بگیریم. اما چون تماس ما با سیم‌کارت ایرانسل بود، تماس اولیه به مرکز آتش‌نشانی کرمان وصل می‌شد؛ نه مرکز شهداد. همین موضوع باعث شد حدود ۱۳ دقیقه برای رسیدن به آتش‌نشانی شهداد زمان هدر رود. ۱۳ دقیقه برای سازه‌های کپری که با اجزای درخت نخل ساخته شده و خشک بودند، زمان زیادی بود؛ به همین دلیل، آتش به‌سرعت در اقامتگاه و به سازه‌های دیگر سرایت کرد. درنهایت، با یک موتور به محل ایستگاه آتش‌نشانی که چند دقیقه با اقامتگاه فاصله داشت رفتیم و آتش‌نشانی شهداد را خبر کردیم.» تأخیر در رسیدن آتش‌نشانی باعث شد وسعت آتش و به‌تبع آن خسارات واردشده افزایش پیدا کند.  

بیمه سازه‌های کپری را پوشش می‌دهد؟

اگرچه علت دقیق آتش‌سوزی هنوز در حال بررسی است، اما بررسی‌های اولیه از سوی بیمه، آتش‌نشانی و شهرداری نشان می‌دهد احتمالاً اتصال سیم‌های برق عامل اصلی بوده است. از طرفی به‌دلیل ساختار سازه‌های کپری، احتمال بی‌احتیاطی گردشگران مانند انداختن ته‌سیگار در اطراف کپرها هم مطرح است؛ اما هنوز دلیل قطعی از سوی بیمه تعیین نشده است.

 از دست رفتن ظرفیت اقامتی در آستانه نوروز

«سرور اسکندری» با بیان اینکه پس از آتش‌سوزی در اقامتگاه، ظرفیت اقامت ۳۰ نفر در اتاق‌‌های کپری و اشتغال چهار نفر از کارکنان اقامتگاه از دست رفته است، انتظار حمایت از وزارت میراث‌فرهنگی را دارد تا در تعطیلات پیش رو و به‌ویژه در نوروز آمادگی دوباره برای پذیرش گردشگران داشته باشد. او تأکید می‌کند ساخت اتاق‌های کپری زمان زیادی نمی‌خواهد، فقط نیاز به حمایت مالی دارد. به‌گفته او، سبک معماری اتاق‌های کپری در کاشکیلو کاملاً خلاقانه و باالهام از معماری کپرهای جنوب کرمان بوده و نمونه مشابه آن در منطقه وجود ندارد. همین موضوع یکی از جذابیت‌های این اقامتگاه برای گردشگران بود، اما پس از حادثه اواخر آذرماه این ظرفیت در نزدیکی کویر شهداد از بین رفته است.

آتش‌سوزی در اقامتگاه کاشکیلو خسارت زیادی به‌بار آورد، اما خوشبختانه هیچ‌یک از مهمان‌ها آسیب ندیدند. اکنون اقامتگاه نیازمند حمایت‌های مالی است تا بتواند به‌زودی سازه‌ها را بازسازی کند و دوباره به فعالیت‌های خود ادامه دهد. اما در کنار ضرورت احیای دوباره این اقامتگاه سنتی، توجه به این نکته که سازمان‌های امدادی باید توجه بیشتری نسبت به بروز آتش‌سوزی در مراکز اقامتی و پذیرایی گردشگری داشته باشند؛ چراکه اگر اقدام به‌موقع کارکنان اقامتگاه نبود، ممکن بود این آتش‌سوزی علاوه‌بر خسارات گسترده مالی منجر به بروز خسارات جانی هم شود. شاید این تجربه زنگ هشداری برای سازمان‌های امدادی باشد تا راه ارتباط دقیق‌تر و سریعتری برای ارتباط مراکز اقامتی، پذیرایی و به‌طور مشخص اقامتگاه‌های بومگردی با نهادهای امدادی مثل اورژانس یا آتش‌نشانی در نظر بگیرند.

بیمه اقامتگاه‌های بومگردی نیازمند بازنگری است

«یاور عبیری»، رئیس جامعه انجمن‌های حرفه‌ای اقامتگاه‌های بومگردی ایران، در گفت‌وگو با «پیام ما» درباره این حادثه و موضوع ایمنی اقامتگاه‌های بومگردی می‌گوید: «اقامتگاه‌های سراسر کشور ملزم هستند که بیمه آتش‌سوزی داشته باشند. در زمان تمدید مجوز اقامتگاه، یکی از مهمترین نکاتی که مورد تأکید است، بیمه آتش‌سوزی است. علاوه‌براین، زمانی که دستورالعمل ارزیابی را اجرا می‌کنند، ملزم به رعایت نکات ایمنی در اقامتگاه می‌شوند؛ از جمله تجهیز مرکز اقامتی به کپسول آتش‌نشانی و سایر لوازم اطفای حریق. اگر مرکزی این دو مورد را رعایت نکند، مجوز برای او صادر و یا تمدید نمی‌شود.» عبیری درباره موضوع پوشش بیمه‌ای اقامتگاه‌ها معتقد است برخی شرکت‌های بیمه‌ای بی‌مهری می‌کنند، چون در قراردادها به این نکته که اقامتگاه‌ها شرایط ویژه‌ای دارند، توجه نمی‌شود، او می‌گوید: «سازه‌های اغلب اقامتگاه‌های بومگردی متنوع است، از کاهگلی و سنگی تا سیاه‌چادر و کپر، اما قراردادهای بیمه تنها ساختمان‌هایی را که اسکلت دارند یا از آجر ساخته شده‌اند، تحت‌پوشش قرار می‌دهند. اما به این نکته توجه نمی‌شود که ما در این مراکز موضوع اسکان مسافران را داریم و علاوه‌بر بحث ایمنی موضوع بیمه هم اهمیت بسیاری دارد. تمام اقامتگاه‌های بومگردی مجاز کشور تحت‌پوشش بیمه هستند، اما در غالب موارد درصورت بروز حادثه مشمول دریافت خسارت نمی‌شوند؛ چون طبق قرارداد منعقدشده سازه کپر یا کاهگلی یا چادری اقامتگاه تحت‌پوشش بیمه قرار نمی‌گیرد.» عبیری معتقد است وزارت میراث‌فرهنگی باید به این موضوع ورود کند: «وزارت میراث‌فرهنگی می‌تواند با بیمه رایزنی کند یا تفاهمنامه‌ای منعقد کند تا تمام مراکز اقامتی کشور اعم از کاهگلی، کپر، سنگی و سیاه‌چادر و موارد دیگر تحت‌پوشش کامل خدمات بیمه قرار گیرد. در حال حاضر، در این زمینه استاندارد مشخصی وجود ندارد و در قراردادهای بیمه تمام فضای اقامتگاه مشمول بیمه نمی‌شود. وزارت میراث‌فرهنگی می‌تواند با همکاری بیمه مرکزی چارچوب‌هایی برای قرارداد بیمه اقامتگاه‌ها تعیین کند.» هرچند اقامتگاه‌های بومگردی تلاش دارند فضایی ایمن برای اسکان مسافران مهیا کنند، اما بروز حادثه هم در هر مکانی امری ناگزیر است و باید پیش از وقوع آن تدبیری برایش اندیشیده شود تا میزان خسارت و آسیب به کمترین حد برسد و یا راه برای جبران آن باز باشد.