وزیر نیرو در جمع خبرنگاران و در حاشیه بیست‌وچهارمین نمایشگاه بین‌المللی صنعت برق کشور گفت: «سیاست وزارت نیرو جذاب کردن محیط کسب‌وکار و پذیرش سرمایه است. این روند رو به بهبود است، به‌طوری‌که از سرمایه‌گذاران برای ورود به این عرصه دعوت می‌شود. با توسعه کشور و صنعتی شدن آن مصرف برق بیشتر می‌شود، این درحالی‌است که شدت انرژی مناسب نیست، یعنی به‌ازای هر واحد تولید ناخالص داخلی مصرف برق بیشتری داشته باشیم و این امر مساعد نیست. ممکن است ما در زمستان مشکل داشته باشیم، چراکه ما تأمین‌کننده سوخت نیستیم و در حال حاضر نیروگاه‌های ما امکان این را دارند که انواع مختلف سوخت از جمله: گاز، گازوئیل و مازوت را مصرف کنند و نیروگاه‌هایی هم داریم که سوخت مصرف نمی‌کنند.»

به‌گفته «عباس علی‌آبادی» گرچه نیروگاه‌های اتمی سهم بسیار کمی در تولید برق کشور دارند، برنامه کشور این است که در توسعه نیروگاه تجدید‌پذیر و سایر انواع نیروگاه‌ها طی دوره پنج‌ساله بالای ۳۰ هزار مگاوات ظرفیت تجدیدپذیر و انواع نیروگاه‌ها مانند نیروگاه بوشهر را اضافه کنیم.

او همچنین در مورد سفرهای اخیر به روسیه و چین نیز توضیح داد: «روس‌ها شرکای تجاری برای ما هستند و هرکس پیشنهاد مناسب‌تری داشته باشد، همکاری با آنها را دنبال می‌کنیم. در این سفر برای عقد قرارداد نرفته بودیم و برای شرکت در سومین اجلاس وزرای انرژی مجمع یک کمربند- یک راه حضور یافتم، پیشنهادات ایران را در حوزه انرژی در اجلاس ارائه کردم و با شرکت‌های بسیاری مذاکره شد که منتظر هستیم پیشنهاداتشان را ارائه دهند.»

سهم ناچیز تجدیدپذیر

علی‌آبادی در حاشیه همایش بهره‌وری انرژی اعلام کرده بود وزارت نیرو قصد دارد طی پنج سال حدود ۵۰ هزار مگاوات برق تجدیدپذیر را توسعه دهد. او در پاسخ سؤال «پیام‌ما» در مورد امکان اجرای این طرح آن را طرحی بلندپروازانه اما عملی خواند که قرار است به‌شکل فشرده پیگیری شود: «کره زمین تحت‌فشار جدی قرار دارد و همه کشورها باید کره زمین را آباد نگه دارند. تلاش می‌کنیم ظرفیت انرژی‌های تجدید‌پذیر را در ایران افزایش دهیم. این درحالی‌است که هر کیلووات‌ساعت نیروگاه تجدیدپذیر در سال معادل یک‌هزار و ۸۰۰ کیلووات‌ساعت برق تولید می‌کند. بنابراین، این اقدام فرصت خوبی برای صرفه‌جویی است و به شرایط محیط‌زیستی کشور کمک می‌شود. برنامه این است در یک دوره فشرده به این هدف برسیم؛ چراکه یک موضوع انسانی است و تأثیرات محلی و جهانی و اقلیم بر تمامی کشورها دارد. در حال حاضر، سهم انرژی‌های تجدیدپذیر ناچیز و کمتر از ۱۰ درصد است، سهم قابل‌توجهی از نیروگاه‌های برقابی را استفاده می‌کنیم، اما آن را نمی‌توانیم تجدیدپذیر حساب کنیم. با الگوی پذیرفته‌شده یک‌هزار مگاوات سهم تجدیدپذیر در کشور است که در مقایسه با ۱۰۰ هزار مگاوات ظرفیت اسمی نیروگاه‌های حرارتی عدد ناچیزی است. تلاش می‌کنیم با تکیه بر تولید داخل و کمک از واردات طی پنج سال ظرفیت تولید برق تجدیدپذیر کشور را به عددی بین ۳۰ تا ۵۰ هزار مگاوات برسانیم.»

خرید برق از سندیکا

وزیر نیرو در مورد خرید برق از سندیکای تولیدکنندگان برق نیز گفت: «در آینده به‌سمتی حرکت می‌کنیم که شرایط را برای پذیرش سرمایه جذاب کنیم. سیاست وزارت نیرو جذاب کردن محیط کسب‌وکار و پذیرش سرمایه است. این روند رو به بهبود است و جای نگرانی نیست، به‌طوری‌که از سرمایه‌گذاران برای ورود به این عرصه دعوت می‌شود. شرایط خوبی ایجاد می‌شود و اجازه صادرات و فروش به صنعت و استفاده از شبکه در حد مقدورات شبکه به آنها داده می‌شود و دولت نیز آمادگی دارد برنامه‌های تجدیدپذیر را اجرا و هزینه تولید را پرداخت و درصورت عدم توانایی از سایر روش‌ها استفاده کند.»

او در ارتباط با بیست‌وچهارمین نمایشگاه صنعت برق با بیان اینکه گره صنعت برق در اقتصاد آن است، گفت:  «نمایشگاه با‌شکوهی در این صنعت برگزار شده است که نشان‌دهنده ظرفیت بالای کشور در حوزه فناوری صنعت برق است، به‌گونه‌ای‌که ایران در دنیا جزو نفرات نخست است. ایران سازنده تجهیزاتی است که در بیشتر کشورها حتی تأمین آن کار ساده‌ای نیست. خوشبختانه این ظرفیت‌ها در این نمایشگاه تجمیع شده است و ما به اتکای این صنعتگران می‌توانیم آینده خوبی برای صنعت برق داشته باشیم.»

اصلاح اقتصاد برق

معاون وزیر نیرو نیز صبح دیروز در نشست خبری از تدوین دستورالعملی برای ارائه تمام یا بخشی از برق صرفه‌جویی‌شده توسط سرمایه‌گذاران غیردولتی در تابلوی آزاد خبر داد. به‌گفته «یزدان رضایی»، وزارت نیرو با ابلاغ این دستورالعمل، سرمایه‌گذارانی که در حوزه بهینه‌سازی انرژی و صرفه‌جویی برق فعالیت می‌کنند، بتوانند برق مازاد خود را در تابلوی آزاد صرفه‌جویی برق عرضه کنند: «کشور امروز با ناترازی انرژی مواجه است. این امر شامل همه حامل‌های انرژی از جمله برق می‌شود. به‌رغم پیشبرد اقدامات مفید، ارزنده و پرثمری که طی سال‌های گذشته و دهه‌های پس از پیروزی انقلاب اسلامی صورت گرفت، به‌دلیل ناترازی اقتصادی صنعت برق امروز کشور در شرایط مناسبی قرار ندارد.»

رضایی توضیح داد که تعرفه برق خانگی براساس قانون مانع‌زدایی از توسعه صنعت برق امروز پیاده‌سازی شده است و  بازبینی و اصلاح هزینه‌های انشعاب برق مسئله دیگری است که وزارت نیرو باید به آن توجه ویژه کند: از سال ۱۳۹۵ قیمت انشعاب برق تاکنون ثابت باقی مانده است. با همت دولت در ارکان مختلف تصمیم‌گیری در کمیسیون‌های مختلف و در ستاد تنظیم بازار با یک مدل اقتصادی طی چهار سال این نرخ به قیمت واقعی خود می‌رسد و در نوبت‌های اصلی خود را متناسب با شرایط تورم به‌روز می‌کند. براساس مصوبه معاونت حقوقی دولت، هم‌اکنون وزارت نیرو می‌تواند این موضوع را ابلاغ کند و برای این منظور منتظر نظریه معاونت حقوقی دولت هستیم. همچنین براساس قانون، وزارت نیرو مکلف به ارائه برق با قیمت‌های مختلف برای مشترکان خانگی با مصرف داخل الگو و مشترکان بخش کشاورزی مشروط به رعایت الگوی مصرف تعیین‌شده است. طبق قانون، الگوی مصرف در بخش خانگی ۷۵ درصد مشترکان همان اقلیم در دوره مشابه قبل تعریف شده است.»

صدور اجازه صادرات

به‌گفته او بر‌اساس برنامه پیش‌بینی‌شده از سوی وزارت نیرو، مشترکانی که در ساعات پیک مصرف بیش از الگوی  تعریف‌شده مصرف برق داشته باشند، در یک فضای کاملاً رقابتی، برق مورد نیاز خود را از تابلوی آزاد برق از نیروگاه‌های بخش خصوصی یا تابلوی بورس سبز تأمین می‌کنند. نیروگاه‌های موجود و دولتی متعهد به تأمین برق مشترکان داخل الگوی مصرف هستند و پس از آن در ساعاتی که کمبود برق وجود دارد، مشترکان باید خود را متعهد به رعایت الگوی مصرف بدانند؛ در غیر این‌صورت در فضای کاملاً رقابتی برق مورد نیاز خود را تأمین کنند: «برای نخستین‌بار به بخش خصوصی که بدون مصرف سوخت به‌ویژه بخش تجدیدپذیر که اقدام به تولید برق می‌کند، اجازه داده شده بخشی از برق تولیدی خود را به کشورهای همجوار متقاضی صادر کند و بدون دخالت دولت بهای برق خود را از محل صادرات دریافت کند. طبیعتاً در چهار ماه گرم سال در کشور کمبود تولید داریم و در این مدت برق تجدیدپذیر در تابلوی سبز بورس عرضه می‌شود و در هشت ماه باقیمانده تولیدکننده اجازه صادرات برق خود به سایر کشورهای متقاضی را دارد. مصمم هستیم با همکاری وزارتخانه‌های اقتصاد، نفت و سازمان برنامه از ابتدای سال آینده این برنامه به اجرا برسد؛ با اجرای آن حذف یارانه در طول زنجیره اتفاق خواهد افتاد و افزایش راندمان و اصلاح کارایی در سمت تولید محقق خواهد شد.»

رفع نگرانی بخش خصوصی

او با بیان اینکه در راستای اصلاح گردش مالی صنعت برق اقداماتی آغاز شده است، گفت: «با تکمیل این اقدامات نگرانی بخش خصوصی مبنی‌بر اینکه تعهدات دولت یا وزارت نیرو بموقع پرداخت نمی‌شود، مرتفع خواهد شد.»

رضایی از تدوین دستورالعملی برای ارائه تمام یا بخشی از برق صرفه‌جویی توسط سرمایه‌گذار غیر‌دولتی در تابلوی آزاد نیز خبر داد و گفت: «امید است با ابلاغ این دستورالعمل، سرمایه‌گذارانی که در حوزه بهینه‌سازی انرژی و صرفه‌جویی برق فعالیت می‌کنند، بتوانند برق مازاد خود را در تابلوی آزاد برق عرضه کنند. در سنجه‌های قانون برنامه هفتم میزان تقاضا در پیک بار ۸۵ هزار مگاوات در پایان برنامه پیش‌بینی شده است. این درحالی‌است که امسال صنعت برق قبل از آغاز برنامه در پیک بار ۸۰ هزار مگاوات را لمس کرد و اگر در حوزه بهینه‌سازی سرمایه‌گذاری مناسب صورت نگیرد و اصلاح اقتصاد برق انجام شود، تا قبل از سال پایانی برنامه هفتم به عدد ۸۰ هزار مگاوات خواهیم رسید. برای پاسخگویی به نیاز ۸۵ هزار مگاوات در قانون برنامه، تولید ۳۲ هزار مگاوات ظرفیت جدید پیش‌بینی شده که براساس سنجه‌های قانون باید ۱۲ هزار مگاوات تجدیدپذیر و سه هزار مگاوات اتمی باشد.»

نیاز به تغییر سناریو

با وجود تأکید وزیر نیرو و معاون او در بخش برق در مورد عمل به برنامه هفتم، اما مدیرکل دفتر راهبری و نظارت بر انتقال و توزیع برق وزارت نیرو روز گذشته در نشست تخصصی که در بیست‌وچهارمین نمایشگاه صنعت برق برگزار شده بود، گفت در برنامه هفتم توسعه باید سناریو تغییر کند، این امر به مدل‌های مالی جدید نیاز دارد؛ چراکه شکاف بین سرمایه‌گذاری مورد نیاز در صنعت برق و منابع دولت بسیار است.