اهمیت فناوری در تبدیل شعله‌های اتلاف به منابعی بهره‌ور

بـــــــدلِ آتش به ارزش





بـــــــدلِ آتش به ارزش

۲ خرداد ۱۴۰۵، ۲۳:۳۶

دهه‌هاست که منظره مشعل‌های گاز، همان شعله‌های نارنجی‌رنگی که از بالای برج‌های فلزی تا میان ابرها زبانه می‌کشد نمادی از قدرت و درعین‌حال هدررفت و آلودگی در صنعت جهانی نفت و گاز است. در میدان‌های نفتی اقصی‌نقاط جهان، این مشعل‌ها شبانه‌روز می‌سوختند و همچنان نیز می‌سوزند و حجم عظیمی از گاز طبیعی را به دود، گرما و گازهای گلخانه‌ای تبدیل کرده و می‌کنند. اما خبر خوب اینجاست که آنچه زمانی یک پیامد اجتناب‌ناپذیر استخراج نفت به نظر می‌رسید امروزه به یکی از موارد رفع پذیر در راستای اقدامات اقلیمی بدل شده و به یاری نوآوری‌های تکنولوژیک، موجی تازه از سرمایه‌گذاری‌های همسو با پایداری را جذب نموده است. مسئله فلرینگ دیگر تنها مقابله با اتلاف انرژی و آلودگی‌های تبعی نیست، بلکه اکنون می‌توان دربارهٔ فرصت‌ها، پاسخ‌گویی‌های مرتبط و معماری در حال تحول بازارهای جهانی کربن سخن گفت.

جنبش پایان‌دادن به فلرینگ زمانی شتاب گرفت که بانک جهانی ابتکار «پایان فلرینگ تا سال ۲۰۳۰» را به راه انداخت. تعهدی جهانی که از دولت‌ها و شرکت‌ها می‌خواستند طی یک دهه فلرینگ را متوقف کنند. این ابتکار موجی از تلاش برای اقدام و نوآوری را در شرکت‌ها و حتی وزارتخانه‌ها پدید آورد و نشان داد که نگاه صنعت به مسئولیت‌های محیط‌زیستی در حال تغییر است. برای نمونه، قزاقستان توانست بیش از ۷۰ درصد از فلرینگ خود را کاهش دهد. دستاوردی که حاصل تلاش‌های ناشی از اجرای مقررات و نیز تعهدات داوطلبانه به شمار می‌رفت و مبین این موضوع بود که هماهنگی بین صنعت و اراده سیاسی می‌تواند منجر به نتایج مثبت شود.

اما تحول جدی‌تر زمانی رخ داد که کاهش فلرینگ با موضوع در حال گسترش اعتبارهای کربن تلاقی پیدا کرد. اعتبارهای کربن که واحدهایی هستند که کاهش تأیید شده انتشار گازهای گلخانه‌ای را نشان می‌دهند به یکی از ابزارهای مرکزی استراتژی جهانی مبارزه با تغییرات اقلیمی بدل شده‌اند. با ظهور قوانین، استانداردها، و مقررات جدید منبعث از مذاکرات بین‌المللی اقلیمی، قواعد منطقه‌ای، و حتی قوانین داخلی کشورها، شرکت‌ها و سرمایه‌گذاران توجه بیشتری به نحوه تولید، مبادله و حکمرانی این اعتبارها نشان می‌دهند. پروژه‌های کاهش فلرینگ به دلیل مزایای اقلیمی فوری (با اثربخشی سریع) و قابل‌اندازه‌گیری، به‌سرعت به یکی از اثربخش‌ترین منابع اعتبارهای باکیفیت و قابل‌ارائه تبدیل شده آمد.

دلیل این اهمیت و اثربخشی پیچیده نیست. با سوزاندن گاز دی‌اکسیدکربن، متان و آلاینده‌های دیگر آزاد می‌شود؛ اما وقتی همین گاز به‌جای سوزانده شدن، جمع‌آوری و استفاده شود (چه برای تولید برق، چه خوراک پتروشیمی، یا تبدیل به سوخت مایع) این انتشارها قابل‌کنترل و هدایت می‌شوند این انتشارهای کنترل یا به بیان بهتر هدایت شده، قابل‌اندازه‌گیری و تأیید هستند و همین امر مبنای ایجاد اعتبارهای کربن را شکل می‌دهد در نتیجه، دو جریان درآمدی ایجاد می‌شود: فروش گاز جمع‌آوری‌شده و فروش اعتبارهای کربن حاصل از کاهش انتشار.

این ترکیبِ مؤثر بر تغییرات اقلیمی و هم‌زمان دارای بازده مالی برای سرمایه‌گذاران بسیار جذاب است. پیشرفت‌های فناوری نیز در این راستا نقش مهمی ایفا می‌کنند پژوهش‌ها نشان می‌دهد که از طریق فناوری‌های نوین گازهای مشعل را می‌توان از مسیرهای مختلف بازیابی کرد که تمامی روش‌ها، انتشار را به نحو چشمگیری کاهش داده و محصولاتی ارزشمند تولید می‌کنند که می‌تواند به بازارهای انرژی وارد شود. در بسیاری مناطق، گازهای مشعل برای تولید برق استفاده شده و منبعی پایدار برای انرژی فراهم می‌کنند و این در حالی است که ردپای محیط زیستی عملیات نفت و گاز را نیز به شکل چشمگیری کاهش می‌دهند.

این هم‌گرایی و هم‌راستایی ارزش اقتصادی و منفعت محیط زیستی، پروژه‌های کاهش فلرینگ را در کانون توجه سرمایه‌گذاری پایدار قرار داده است. امروزه سرمایه‌گذاران هم به دلیل تغییر مفاهیم اخلاق کسب‌وکار در سطح جهانی، و هم به سبب فشار نهادهای قانون‌گذار و تنظیم‌گر، به دنبال فرصت‌هایی هستند که در آنها تأثیرات اقلیمی قابل‌اندازه‌گیری، حکمرانی قوی و پایداری مالی هم‌زمان موجود باشد و پروژه‌های کاهش فلرینگ دارای هر سه عنصر هستند.

از منظر محیط‌زیستی شکی نیست که مزایای کاهش فلرینگ فوری و قابل‌توجه هستند. فلرینگ سهم قابل‌توجهی در انتشار جهانی گازهای گلخانه‌ای دارد و کاهش آن مستقیماً موجب نیل به اهداف کاهش انتشار می‌شود. برخلاف برخی پروژه‌های جبران کربن که به دلیل عدم قطعیت یا تحقق اثرات در بلندمدت مورد انتقاد قرار گرفته‌اند، پروژه‌های کاهش فلرینگ، کاهش انتشار را به‌سرعت محقق می‌کند.

این پروژه‌ها از منظر اجتماعی نیز حائز اهمیت هستند چرا که می‌توانند از طرفی از طریق بهبود کیفیت هوا موجب کاهش خطرات مرتبط با سلامت افراد و جوامع شده و از طرف دیگر موجد تولید منابع انرژی جدید برای جوامع محلی شوند. در مناطقی که دسترسی به برق محدود است، گاز جمع‌آوری‌شده می‌تواند خانه‌ها، مدارس و بیمارستان‌ها را روشن کرده و آنچه زمانی اتلاف و هدررفت بود را به محرک توسعه بدل کند.

آنچه برای ما بسیار ارزشمند است و در مطالعات کمتر به آن پرداخته می‌شود اهمیت پروژه‌های کاهش فلرینگ از منظر حکمرانی سازمانی است. از مهم‌ترین نتایج رشد بازارهای کربن، شفافیت، نظارت و پاسخ‌گویی در سطح حکمرانی سازمانی است. اعتبارهای کربن باید از طریق سامانه‌های الکترونیکی ردیابی، سریال‌سازی و منقضی شوند تا از صحت آنها و نیز از عدم شمارش مضاعف آنها اطمینان حاصل شود. سرمایه‌گذاران انتظار دارند شرکت‌ها با شفافیت توضیح دهند که اعتبارهایشان چگونه به دست می‌آید، چه جایگاهی در استراتژی‌های بلندمدت کربن‌زدایی دارد و چگونه ریسک‌ها از جمله ریسک‌های رگولاتوری یا پایداری پروژه، مدیریت می‌شود و باید گفت که پروژه‌های کاهش فلرینگ با این انتظارات هماهنگ هستند.

البته این موضوع عاری از چالش نیست. دستیابی به «فلرینگ صفر» تنها به فناوری وابسته نبوده و نیازمند چارچوب‌های مقرراتی قوی، همکاری میان‌بخشی و سرمایه‌گذاری پایدار است. پژوهشگران این عرصه تأکید دارند که مسیر رسیدن به این هدف نیازمند سیاست‌های بهینه، حکمرانی هماهنگ و هم‌سویی با استراتژی‌های کلان خنثی‌سازی کربن است. بدون مقررات حمایتی و اجرای مؤثر، حتی امیدبخش‌ترین و خلاقانه‌ترین پروژه‌ها نیز ممکن است با مشکل مواجه شوند.

بااین‌حال سرعت در این حوزه غیرقابل‌انکار بوده و بسیار بالاست. چرا که با افزایش فشار جهانی برای کاهش انتشار و استانداردسازی بازارهای کربن، پروژه‌های کاهش فلرینگ به الگویی برای نشان‌دادن چگونگی مسئولیت‌پذیری محیط‌زیستی تبدیل شده‌اند که از قضا می‌تواند فرصت‌های اقتصادی را نیز تقویت کند. این پروژه‌ها ثابت می‌کنند که کربن‌زدایی صرفاً هزینه نیست و می‌تواند منبعی برای خلق ارزش مالی، محیط‌زیستی و اجتماعی نیز باشد.

در میانه این تحولات باید به این مهم نظر داشت که سرمایه‌گذاران دیگر تنها ناظر نبوده؛ بلکه محرک تغییر هستند. سرمایه‌گذاران از طریق هدایت سرمایه به سمت پروژه‌های کاهش فلرینگ، گذار از سوزاندن بیهوده به استفاده مولد، عبور از انتشار کنترل نشده به کاهش تأیید شده، و تبدیل بدهی و مخاطره محیط زیستی به دارایی‌های اقلیمی را تسریع می‌کنند. شعله‌ای که زمانی نماد اتلاف بود، اکنون به نشانه‌ای از نوآوری و پاسخ‌گویی بدل می‌شود.

باوجوداینکه در شرایط کنونی ایران امکان بهره‌گیری گسترده از بازارهای بین‌المللی اعتبار کربن و مشارکت فعال در سازوکارهای رسمی آن محدود است، اما این واقعیت از ارزش بالقوه کاهش فلرینگ نمی‌کاهد امید می‌رود که با بهبود شرایط اقتصادی و تعاملات بین‌المللی، پروژه‌های کاهش فلرینگ بتوانند به یکی از منابع درآمدزای مهم برای شرکت‌های ایرانی تبدیل شوند و این تنها به اعتبار کربن محدود نمی‌شود؛ بلکه مهم‌تر از آن، شرکت‌ها می‌توانند به واسطه ارتقای امتیاز پایداری خود از طریق پروژه‌های کاهش فلرینگ، زمینه جذب سرمایه‌گذاران بیشتر و به‌تبع آن دسترسی به منابع مالی بیشتر (بالاخص از طریق سرمایه‌گذاری پایدار) را موجب شوند در چنین چشم‌اندازی، فلرینگ از یک چالش محیط زیستی به فرصتی برای تحول اقتصادی و ارتقای جایگاه شرکت‌ها در بازارهای جهانی بدل خواهد شد.

به اشتراک بگذارید:

برچسب ها:

، ، ،





نظر کاربران

نظری برای این پست ثبت نشده است.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

بیشترین نظر کاربران

زندگی در تعلیق

زندگی در تعلیق