پیش فروش تورهای واکسن کرونا در ایران تکذیب شد 

ظهور گردشگری واکسن در هند

یک دفتر مسافرتی در هند اقدام به پیش‌فروش «تور واکسن» به مقصد روسیه، انگلستان و امریکا کرده است.

فرزانه قبادی | از روزی که کرونا در ووهان چین متولد شد و جهان را تسخیر کرد، بیش از یک سال می‌گذرد. حالا در کنار خبرهای مربوط به آمار مبتلایان و فوتی‌های کرونا، گوش‌ها برای شنیدن آخرین اخبار مربوط به واکسن تیز شده‌اند. در روزهایی که شرکت‌های داروسازی بزرگ دنیا برای تولید واکسن و یافتن راهی برای رهایی از دام کرونا تلاش می‌کنند؛ عده‌ای در پی یافتن راه میانبری هستند تا زودتر به واکسن دست پیدا کنند. چند دفتر مسافرتی در ایران و هند اقدام به انتشار آگهی‌هایی مبنی بر پیش‌فروش «تور واکسن» کردند.  آیا این آگهی‌‎های تبلیغاتی می‌تواند خبر از شکل‌گیری نوع جدیدی از گردشگری در سال 2021 داشته باشد؟ اگر دولت‌ها در کشورهای در حال توسعه، از خرید واکسن امتناع یا در تولید آن تعلل کنند، هیچ بعید نیست که در آینده نزدیک این واژه را در ادبیات گردشگری این کشورها بیشتر ببینیم: «گردشگری واکسن».

در دو روز گذشته انتشار آگهی تور گردشگری برای تزریق واکسن در ترکیه، با تعجب برخی ایرانیان روبه‌رو شد و بازتاب بسیاری در رسانه‌ها و شبکه‌های اجتماعی داشت. آگهی منتشر شده در ایران مسافران را به سفری پنج روزه در استانبول دعوت می‌کرد، سفری که در آن علاوه بر گشت شهری و فرهنگی می‌توانند واکسن کرونا هم دریافت کنند. این آگهی در حالی منتشر شده است که وزارت‌بهداشت ترکیه هنوز واکسن مورد‌نیاز شهروندان خود را تامین نکرده است و در حال رایزنی با روسیه و آمریکا جهت تامین نیاز کشور خود در زمینه واکسن کروناست. در اقدامی مشابه یکی از آژانس‌های سرشناس هند در بمبئی اقدام به پیش‌فروش پکیج‌های «تور واکسن» به مقصد روسیه، امریکا و انگلستان کرده است. طبق گزارش‌های منتشر شده از سوی رسانه‌های هند بسیاری از مردم هند از این آگهی استقبال کرده و خواهان اطلاع از جزییات بیشتر از این سفر هستند. 

در آگهی ایرانی «تور‌واکسن» که نام و نشانی از دفتر مسافرتی آن وجود ندارد، شروع قیمت پکیج بدون ذکر جزییات از 12 میلیون تومان اعلام شده، و دفتر مسافرتی «تعطیلات زنیت» هندوستان هزینه تور را به مقصد نیویورک یک میلیون و 749 هزار روپیه اعلام کرده است که شامل بلیط هواپیما، اقامت به مدت سه‌شب و چهار روز، همراه با صبحانه و «یک دوز واکسن» است. این شرکت در آگهی خود آورده است مالیات کالاها و خدمات، هزینه ویزا و حمل‌و‌نقل زمینی را پوشش نمی‌دهد. 

واکنش‌ها به یک آگهی 

در ایران مسئولان حوزه گردشگری و وزارت بهداشت نسبت به انتشار این آگهی واکنش نشان داده و آن را «جعلی» و نشانی از «شیادی» عده‌ای سودجو خواندند. ولی‌تیموری معاون گردشگری وزارت میراث به ایسنا گفت: «فکر نمی‌کنم این تبلیغ کار یک آژانس مسافرتی باشد» حرمت‌الله رفیعی رئیس هیات‌مدیره انجمن صنفی دفاتر خدمات مسافرتی هم در واکنش به این آگهی به ایرنا گفت: «فرد کلاهبرداری آن را در فضای مجازی منتشر کرده تا دنبال کننده  جذب کند. مراجع قضایی را در خصوص این کلاهبرداری در جریان گذاشته‌ایم» کیانوش جهانپور، رییس مرکز روابط‌عمومی و اطلاع رسانی وزارت بهداشت هم در واکنش به این آگهی گفت: «این تبلیغات جعلی است. چنین تورهایی وجود ندارد و طبق معمول، سوء استفاده شیادان از نیاز مردم است». به گفته او واکسیناسیون همگانی جمعیت در شرایط فعلی حتی در بازه زمانی یک‌ساله نیز برای هیچ کشوری مقدور و متصور نیست و بر همین اساس همه کشورها در تزریق واکسن اولویت‌بندی خواهند داشت.

 یکی از دفاتر مسافرتی شهر اهواز که ادعا می‌کند آگهی منتشر شده تنها شباهت ظاهری با آگهی‌های این آژانس دارد، در صفحه اینستاگرام خود اعلام کرده است که از منتشرکنندگان آگهی شکایت کرده و از مراجع قضایی پیگیر موضوع سوء‌استفاده از آگهی این آژانس خواهد بود. در بخش دیگر ماجرای «تور واکسن» دفاتر مسافرتی هند قرار دارند. انتشار آگهی تور واکسن در هند هم با واکنش‌ها و انتقاداتی روبه‌رو شده است.مدیران دفتر مسافرتی زنیت در هند می‌گویند برداشت اشتباه از این آگهی صورت گرفته است و آن‌ها این اطلاعیه را منتشر کرده‌اند تا برای کسانی که بیماری زمینه‌ای دارند و یا نیاز فوری به دریافت واکسن دارند فرصتی ایجاد کنند. این در حالی است که یک دفتر مسافرتی دیگر در هند با انتشار جمله تبلیغاتی: « اولین کسی باشید که واکسن کرونا را دریافت می‌کند» اعلام کرده تور واکسن را تنها به مشتریان VIP خود می‌فروشد. و دفتر دیگری شرط خرید این تور را اخذ ویزای 10 ساله معتبر از سوی آمریکا اعلام کرده است. این دو مورد، تنها دفاتر مسافرتی هند نیستند که در حال تدارک بسته‌های ویژه برای «تور‌واکسن» هستند. نشریه «پرینت» هندوستان نوشته است بسیاری از توراپراتورها به «گردشگری‌واکسن» امید بسته‌اند. آن‌ها کسانی هستند که در یک سال گذشته بر اثر شیوع کرونا به میزان بسیار بالایی دچار ضرر و زیان مالی شده‌اند و این روزها در حال طراحی پکیج‌های ویژه «تور‌واکسن» هستند. تور‌اپراتورها گوش به زنگ اعلام خبر مقامات انگلستان در خصوص ارائه واکسن به اتباع کشورهای دیگرند تا تورهای خود را به مشتریان ارائه کنند. مدیر یکی از این دفاتر به نشریه پرینت اعلام کرده از منابع خود در انگلستان شنیده که این واکسن تا اواسط مارس سال 2021 در دسترس خارجی‌ها قرار می‌گیرد.این اظهارات در رابطه با آگهی‌های پیش فروش «تور واکسن» در حالی مطرح می‌شود که انگلستان اعلام کرده است از 15 دسامبر، مسافران بین‌المللی باید 5 روز قرنطینه شده و پس از انجام آزمایش RT-PCR در روز ششم مجوز ورود به کشور را دریافت کنند. اولویت دریافت واکسن در این کشور به افراد مسن، کسانی که بیماری زمینه‌ای دارند و کادر درمان داده شده است. ترکیه هم با این‌که مسافران ایرانی را پذیرش می‌کند، اما خبری مبنی بر این‌که دارندگان گذرنامه‌های ایرانی می‌توانند در مراکز بهداشتی این کشور واکسن دریافت کنند یا خیر، منتشر نکرده است. اما دور از ذهن هم نیست که در صورت تعلل مقامات در تهیه واکسن برای مردم، بازار سیاهی برای سفر به کشورهای دیگر با هدف دریافت واکسن کرونا شکل بگیرد. به نظر می‌رسد مسئولان در عوض انکار این نیاز در کشور بهتر است ضرورت توجه به تامین واکسن برای مردم را جدی بگیرند، چرا که بازارهای زیرزمینی همواره در پی انکار واقعیت‌ها و نیازهای جامعه شکل گرفته و رونق پیدا می‌کند. 

هشدار برای متولیان بهداشت و گردشگری

در میان واکنش‌های مربوط به انتشار آگهی «تور واکسن» اظهارات برخی کارشناسان حکم زنگ هشدار را دارد. از جمله اظهار نظر رئیس مرکز بهداشت خوزستان به ایسنا که اعلام کرده است: «از کجا معلوم که این مسافران را که به ترکیه می‌برند، برایشان واکسن بزنند؟ از کجا معلوم واکسنی که می‌زنند واکسن تایید شده باشد؟ از کجا معلوم که واکسنی باشد که دولت ما و وزارت بهداشت ما یا سازمان جهانی بهداشت آن را تایید کرده باشد؟» علاوه بر این هشدار بهداشتی که نباید از کنار آن به سادگی گذشت باید به نکته‌ای که در میان اظهارات امیرپویان رفیعی‌شاد، رییس هیات‌مدیره انجمن صنفی دفاتر مسافرتی استان تهران وجود دارد هم دقت کرد: «سفرهایی که به درمان ارتباط دارد قطعا باید توسط دفاتر خدمات مسافرتی انجام شود که مجوزهای گردشگری و توریسم سلامت را دارند. برای اجرای چنین تورهایی باید از وزارت میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی و وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی نخست استعلام گرفته شود، اگر چنین اقدامی مغایر با سلامت کشور باشد، طبیعی است که برخورد لازم باید صورت گیرد» هر چند آگهی‌های بی‌نام و نشان منتشر شده درباره «تور واکسن» در شبکه‌های اجتماعی دیده می‌شود، اما این واقعیت قابل انکار نیست که صنعت زیان دیده گردشگری برای گذر از بحران کنونی راه‌هایی جدیدی بجوید. از زمانی که اخبار مربوط به تاثیر 90 درصدی واکسن‌ شرکت‌های «فایزر» و «بایون‌تک» در پیشگیری از ابتلا به کووید 19 منتشر شد، امیدهایی به ویژه در میان صنایع و مشاغلی که با پاندمی کرونا ورشکستگی و رکود را تجربه کرده بودند، زنده شد. آثار انتشار این اخبار در صنعت گردشگری بالا رفتن ارزش سهام برخی شرکت‌های هواپیمایی و کشتیرانی و افزایش تماس‌ها برای رزرو تورها در سال 2021 بود. در کشورهایی که دسترسی مردم به واکسن با موانعی روبه‌رو باشد شکل‌گیری اقتصادی حول محور «گردشگری واکسن» هم دور از ذهن نیست. جریانی که به نظر می‌رسد همین حالا از هند آغاز شده است.