«مهرداد ملک‌زاده»، باستان‌شناس، در مورد اتهاماتی که به اصالت استوانه بابلی کوروش وارد شده، می‌‌گوید: «باید توجه داشت این متن در یک تاریخ تقویمی قابل استناد و اثبات است و توسط یک باستان‌شناس در کشور عراق کشف شده. در ذات و اصالت آن هیچ شکی وجود ندارد.» او درباره تحریف متن استوانه کوروش توضیح می‌دهد: «از لحظه‌ای که این استوانه کشف شد تا آخرین ترجمه‌ها، همان‌طورکه دانش ما نسبت به خط اکدی و بابلی پیشرفت کرده است، نظرات متفاوتی مطرح شده است. اما هیچ چیزی به متن اصلی افزوده نشده و جعل نشده است. گروه‌های مختلفی این استوانه را ترجمه کرده‌اند، از جمله «عبدالمجید ارفعی» و «شاهرخ رزمجو» که این متن را به فارسی ترجمه و آن را منتشر کرده‌اند.» ملک‌زاده همچنین درباره جملات و متونی که به کوروش نسبت داده می‌شود، می‌گوید: «در شبکه‌های اجتماعی و میان عموم مردم، متنی به‌نام «وصیت‌نامه کوروش» منتشر شده، این متن جعلی است. البته بیشتر این متن بر مبنای کتاب «کوروپدیا» اثر «گزنفون» است که تصویری از کوروش دوم پارسی ترسیم می‌کند، اما تاریخ‌نگاری دقیقی نیست. این کتاب بیشتر یک متن اخلاقی و فلسفی است و در آن داستان‌هایی آمده که می‌تواند منبع این «وصیت‌نامه کوروش» باشد. در این کتاب، کوروش به‌عنوان شاه آرمانی به تصویر کشیده شده که می‌تواند چنین وصایایی برای جانشینان خود داشته باشد.»

در مواجهه با شخصیت‌های تاریخی از افراط و تفریط بپرهیزیم

در روزهای نزدیک به هفتم آبان، که چند سالی است همراه با اعمال محدودیت‌هایی در ورود به محوطه باستانی پاسارگاد شده است، نظریات مختلفی درباره شخصیت کوروش و میراث او مطرح می‌شود. نظریاتی که در مواردی از اعتدال فاصله دارد. «ابراهیم زارعی»، رئیس پژوهشگاه میراث‌فرهنگی و گردشگری، با اشاره به این موضوع تأکید می‌کند: «اگر دچار افراط و تفریط نشویم، در معرفی شخصیت‌هایی که به‌عنوان شخصیت‌های تاریخی و ملی ما شناخته می‌شوند، بسیار موفق خواهیم بود. گاهی اوقات ما خودمان موجب می‌شویم شخصیت‌های بزرگمان از دست بروند و به دامان دیگران بیفتند.» او اعتقاد دارد: «کوروش بنیادی گذاشته است که می‌توانیم با تأکید بر آن اتفاقات خوبی رقم بزنیم و آن، صلح و مدارا است. کوروش حتی به جانشینان خود نیز یاد داد به اقوام مختلف احترام بگذارند. در تخت‌جمشید این موضوع به‌وضوح دیده می‌شود؛ صلح و مدارا و تفاوت‌هایی که در آن دوره با احترام پذیرفته شده است. این نکات قابل‌توجه است؛ به‌ویژه در دنیای امروز که حقوق بشر و حقوق انسانی به‌راحتی نادیده گرفته می‌شود، چه از سوی کشورها نسبت به کشورهای دیگر و چه از سوی حاکمان نسبت به مردم خودشان. می‌توان از این فرصت برای حفظ وحدت ملی و تقویت هویت ملی استفاده کرد.»  

رودخانه‌ای که پس از هشت هزار سال خشک شد

پاسارگاد منطقه‌ای حاصلخیز و سرسبز بود که باغ شاهی در آن قرار داشت. سرزمینی که اتفاقات بسیاری را از سر گذرانده و امروز پرآب‌ترین رود آن که پاسارگاد را سیراب می‌کرد، دیگر جریان ندارد. «کوروش محمدخانی»، باستان‌شناس که سال‌هاست همراه با هیئت باستان‌شناسی فرانسه در پاسارگاد مشغول مطالعه و بررسی است، درباره پیشینه و علت نام‌گذاری این منطقه و رودهایی که در آن جریان داشت، می‌گوید: «شریان اصلی زندگی در دشت پاسارگاد رودخانه پلوار است که از شمال سرچشمه می‌گیرد و دشت پاسارگاد را سیراب می‌کند. این رودخانه از تنگه بلاغی عبور می‌کند و به دشت مرودشت می‌رسد. در آنجا نام آن به «سیوند» تغییر می‌یابد و درنهایت به رودخانه کر می‌پیوندد و به دریاچه بختگان می‌ریزد. تحقیقات در دشت پاسارگاد نشان می‌دهد این رودخانه از هشت هزار سال پیش جریان داشته است. اما از زمانی که سد سیوند در سال ۱۳۸۶ افتتاح شد، سه ماه بعد، این رودخانه خشک شد. سد سیوند آبگیری نشد، اما رودخانه پلوار به‌دلیل ساخت این سد، بعد از هشت هزار سال، خشک شد.»

او به باغ شاهی که در پاسارگاد وجود داشت نیز اشاره می‌کند: «یکی از نکات جالب در پاسارگاد، پردیسی است که از تل تخت تا آرامگاه کوروش امتداد دارد. این باغ در نوشته‌های یونانی‌ها آمده و به‌عنوان یکی از باغ‌های ایرانی ثبت شده است. تحقیقات باستان‌-گیاه‌شناسی در این منطقه انجام شده و توانسته‌ایم تعدادی از گیاهان و درختان آن را شناسایی کنیم و امیدواریم در آینده بتوانیم قسمتی از باغ پاسارگاد را احیا کنیم.» محمدخانی درباره ابهاماتی که همچنان در مورد کاربری بناهای موجود در پاسارگاد وجود دارد، می‌گوید و اینکه بررسی‌ها و مطالعات همچنان برای پاسخ به این سؤال بزرگ که «این بناهای پراکنده در محدوده پاسارگاد که نقوش برجسته‌ای هم بر آنها ثبت شده، چه کاربری داشته‌اند؟» ادامه دارد.