آقای نصیری‌اصل! در بانک ملی لار چه اتفاقی در حال وقوع است؟ این‌طورکه پیداست، نمای بنا به‌طور کامل تخریب شده. آیا این تخریب بر اساس طرحی تأییدشده در حال انجام است؟
شما چرا فکر می‌کنید تخریب جزئی از طرح نیست؟

به‌هرحال براساس قانون، در بنای ثبتی، تخریب نباید انجام شود و درصورت نیاز باید بهسازی انجام شود و نه بازسازی.
در موضوع حفاظت، برخورد ما با یک بنای معاصر، با یک بنای مثلاً هخامنشی، زمین تا آسمان متفاوت است. بخشی از آن به مبانی یعنی بحث‌های نظری و بخش دیگر به تکنیک اجرا برمی‌گردد. در راستای مبانی نظری، وقتی با بنای معاصر طرفیم، اصالت در مفاهیم دیگری تعریف می‌شود. به‌طور مثال، در یک بنای هخامنشی یا ساسانی، ماده هم برای ما اصالت دارد. یعنی ما هرگز اصالت مصالح را به‌راحتی تغییر نمی‌دهیم، مثلاً به‌جای یک خشت ساسانی، خشت امروزی نمی‌گذاریم.
اما در بنای معاصری که زمان زیادی از ساختش نگذشته، این‌طور نیست. یعنی به این مقید نیستیم که سنگ تراورتنی که مثلاً ۷۰ سال پیش در این بنا نصب شده و الان در بازار موجود است، باید بماند. درواقع، در بنای معاصر، اصالت با طرح و کالبد کلی آن تعریف می‌شود. این یعنی ما حق نداریم به بانک ملی لار بخشی اضافه کنیم یا حتی در سایه‌شکنی که معمار در پنجره بنا خلق کرده است، دست ببریم. اما سنگ تراورتن عباس‌آباد که در همین بنا به‌کار رفته، خیلی هم چیز خاصی نیست که بخواهیم همان برخوردی را با آن داشته باشیم که با آجرهای بناهای زندیه شیراز داریم.

بنابراین آنچه در حال انجام است، از اساس مرمت نیست. درست است؟
من اسم طرح بانک ملی را مرمت نمی‌گذارم، بلکه چنین اسمی رویش می‌گذارم: «طرح ساماندهی و نوسازی». چون بالاخره شاید هر کسی به اشتباه بیفتد و بگوید که «این مرمت نیست».

با هر عنوانی، آیا این طرح در شورای فنی تصویب شده است؟
چنین طرح‌هایی به شورای فنی نمی‌رود، چون این بنا ثبت ملی نیست.

اما آقای نصیری! بنا ثبت ملی است و شماره ثبت هم دارد.
من منتظرم خانم عبداللهی (از کارشناسان اداره) این را به من بگوید. ما دو لیست ثبت داریم. اصلاً داشتن شماره به‌معنی این نیست که بنا ثبت ملی است. درعین‌‌‌‌‌‌‌‌حال که شک دارم، ثبت ملی هم باشد، فرقی نمی‌کند. یعنی اصلاً این‌طور نیست که چون ثبت ملی است، دیگر حق نداریم به آن دست بزنیم. بنابراین، کاری که دارد انجام می‌شود، کار غلطی نیست.

این‌طورکه شما می‌گویید، همه بناهای تاریخی معاصر را می‌شود تخریب و دوباره بازسازی کرد و اصلاً «مرمت» برای آنها معنا ندارد! دراین‌صورت چه اتفاقی برای بخش‌ها و مصالح غیرقابل‌جایگزین همین بنای بانک ملی لار می‌افتد؟من چنین چیزی نگفتم. همین بنای معاصر کتیبه‌ای دارد که یک کاشی هندسی است و اگر اشتباه نکنم در ضلع جنوبی بنا قرار گرفته است. هیچ‌وقت اجازه نوسازی این کتیبه را نمی‌دهیم. اگر گوشه‌ای از این کتیبه صدمه دیده باشد، نمی‌گوییم که باید با نوسازی مداخله شود.

سؤال این است که اصلاً چرا باید برای بنایی که سر پا بوده، طرح نوسازی تعریف شود؟
واقعیتش ما در ابتدا اصرار داشتیم که این کار (تخریب نما) انجام نشود، اما پیمانکاری که می‌خواهد طرح را اجرا کند، درست می‌گوید. خیلی از این سنگ‌های نما، به‌خاطر گرما و شرایط آب‌وهوایی لار از پشت جدا شده‌اند. قبلاً همه اینها را رول‌پلاک کرده‌اند، اما همین رول‌پلاک هم زنگ زده و سنگ‌ها رفته‌رفته جدا می‌شود و می‌ریزد که چیز عجیبی هم نیست.
در سعدیه هم همین قصه را داشتیم که خوشبختانه پارسال کار کردیم و درست شد. رول‌پلاک کردن سنگ در منطقه لار، خیلی درست نیست. اگرچه ما می‌توانیم اصرار کنیم و البته اصرار کرده‌ایم که بخشی از سنگ‌ها باید باقی بماند؛ از جمله در بدنه بانک ملی لار، سنگ‌هایی به رنگ صورتی و قرمز وجود دارد که جنس همان سنگ‌های سعدیه است که ما نتوانستیم نمونه آنها را پیدا کنیم. در مرمت سعدیه اصرار کردیم که این سنگ‌های صورتی باید پولیش شود و دوباره بعضی‌هایش سر جای قبلی، سوار شود و دوباره رول‌پلاک شود.

بنابراین به‌جز سنگ تراورتنی که می‌گویید در بازار موجود است، در بنای بانک ملی لار مصالح خاص دیگری هم وجود دارد.
بله. در این بنا چهار نوع سنگ داریم. اول، سطح وسیعی از سنگ‌های تراورتن عباس‌آبادی که معمولی است و به‌راحتی می‌توان نوسازی کرد. دوم، سنگ‌های سیاه لاشتر اصفهان که به‌خاطر گرما متلاشی شده و دیگر حفظ آنها منطقی نیست. پیمانکار اصرار داشت که می‌خواهیم به‌جای این سنگ، گندمک استفاده کنیم که کرم‌رنگ است، اما ما گفتیم الاوبلا باید همان سنگ سیاه لاشتر اصفهان باشد و قرار شد همین کار را کنند. سنگ سوم، سنگ‌های قرمز و صورتی است که در قاب‌های بین پنجره‌هاست و به هیچ‌عنوان حق ندارند به آنها دست بزنند. یعنی همان عملیاتی که روی این سنگ‌ها در سعدیه انجام دادیم، باید اینجا هم تکرار شود؛ تخریب می‌شود، ساب می‌خورد و دوباره جای‌گذاری می‌شود. سه-چهار روز پیش هم پیمانکار بانک ملی که آدم بسیار محترمی است، یک ساعت در دفتر ما بود و اصرار داشت که اجازه دهیم این سنگ‌های صورتی را حذف کنند و ما قبول نکردیم.
مورد آخر هم یکسری سنگ است که من درباره اصالتشان شک دارم. آقای کیان (رئیس اداره میراث‌فرهنگی لار) برای من عکسی فرستاده از ورودی این بانک که نشان می‌دهد سنگ‌های گرانیت سبز، آفتاب خورده و رنگش تیره شده است. ما هم احساس می‌کردیم که این اصلاً اصالتی ندارد و باید جمعش کنیم.

در بنا بخش الحاقی دیگری هم وجود دارد که در تصاویر قدیمی بانک ملی قابل‌ تشخیص است؛ هشتی‌های بالای نما. اینها از چه زمانی اضافه شد و چه تصمیمی درباره آن دارید؟
در واقع سایه‌بانی که جلو بانک نصب شده، به اضافه هشتی‌هایی که بالای نما اجرا شده، جزو اصالت بنا نیست. ما می‌خواهیم سردر را به‌شکل اصلی‌اش برگردانیم. یعنی باید به طرح اصلی، یک اصلاحیه اضافه کنیم. البته این اصلاحیه در مورد نحوه برخورد با بنا نیست، در مورد سردر ورودی است که باید طرحش اصلاح شود؛ یعنی باید به مسئولان بانک ملی بگوییم که نما را به حالت اول برگردانند. آن هشتی‌هایی که بالای نماست و واقعاً هم شکل زشتی شده، بعداً به بنا الحاق شده است. فکر می‌کنم در سی-چهل سال اخیر که در مقطعی بانک‌های ملی طرحی را به همه ساختمان‌هایشان تعمیم دادند، این هشتی‌ها به بانک ملی لار هم اضافه شد. اما در حال حاضر باید این هشتی‌ها را جمع کنند. سنگ‌های سیاه را هم باید حذف کنند و یکسری مشبک آن بالا اجرا کنند. قسمت‌های دیگری هم در این بنا مهم است؛ مثل پنجره‌ها. در طرح گفته‌ایم که حفاظ‌های پنجره‌ها را جدا کنند و قاب دور پنجره را که زنگ زده، حذف کنند و قاب جدیدی جوش بدهند. گفتیم هر پنجره‌ای که خواستید نصب کنید، یوپی‌وی‌سی هم که باشد، به‌خاطر گرمای لار اشکالی ندارد؛ اما حفاظ پنجره‌ها که خیلی‌هایشان در زمان‌های مختلف بریده شده است و دهانه کولر گازی رویش نصب کرده‌اند، دوباره تمامش باید به وضعیت قبل برگردد.

آیا ناظر میراث در جریان این بازسازی در لار حضور دارد؟
بله. یک ناظر که در اداره داریم، یکی از بچه‌های بخش نظارت میراث‌فرهنگی استان هم گاه‌وبی‌گاه می‌رود به لار و برمی‌گردد.

فکر می‌کنید کار کی به اتمام برسد؟
برای ما زمان مهم نیست. پیمانکار و بانک ملی باید برایشان مهم باشد که می‌خواهند پول بدهند.