مهتاب جودکی
روزنامهنگار
مهتاب جودکی
۱۳ اردیبهشت ۱۴۰۵
مردم آفلاین ایران
چند روزی است که وارد سومین ماه قطعی سراسری اینترنت شدهایم، به هفته دهم خاموشی دیجیتال رسیدهایم و در غروب روز یکشنبه (۱۳ اردیبهشت) با اینکه دسترسی گزینشی و سطحبندیشده اینترنت برای عدهای خاص برقرار شده، ۱۵۴۲ ساعت است که عموم مردم از ارتباط با جهان خارج محروماند. شهروندان در بهاری که به بمباران و آتشبسی شکننده گذشته، حتی یک روز به شبکه جهانی متصل نشدهاند و آنچه از مسئولان و تصمیمگیران کشور شنیدهاند، وعدههایی درباره بازگشت به «وضعیت عادی»، طرحهایی برای اینترنت طبقاتی و تهدیدهایی درباره ادامه خاموشی تا زمانی نامشخص است. مؤسس وبسایت «روایت خاموشی» که تا امروز پنج هزار روایت از رنج مردم در آن منتشر شده، میگوید رنج کاربران و حق آنها برای دسترسی نادیده گرفته شده با تناقضگوییهایی مسئولان بعید نیست که خاموشی دیجیتال دائمی شود.
مهتاب جودکی
۲۶ اسفند ۱۴۰۴
سال خاموشی
در سال ۱۴۰۴ اتفاقات بزرگ و تلخی افتاد که در همه آنها اینترنت را به روی مردم بستند؛ جنگ دوازدهروزه در تابستان، اعتراضات خونبار زمستان و جنگی که اکنون برپاست. کمتر از دو ساعت پس از اولین بمباران در روز شنبه، ۹ اسفند، اینترنت قطع شده و اگر بنا را بر ادامه این وضع تا آخرین روز اسفند بگذاریم، در سال سخت ۱۴۰۴ مردم ایران بیش از دو ماه خاموشی دیجیتال را از سر گذراندهاند؛ وضعیتی که در اظهارات رسمی «محدودیت اینترنت» نامیده میشود، اما چیزی جز «خاموشی مطلق» نیست. در این گزارش آنچه بر همه ما گذشت را مرور میکنیم.
مهتاب جودکی
۲۲ اسفند ۱۴۰۴
اضطراب جنگ، اضطراب آب
ساکنان جزیره که سالهاست هر سیچهل روز یک بار آب دریافت میکنند، اکنون زیر بمباران آمریکا و اسرائیل، بیش از همیشه در اضطراباند. از هفته پیش حمله نظامی به یکی از آبشیرینکنهای قشم، تأمین آب ۳۰ روستا را مختل کرده و قرار است بهجای این تأسیسات آسیبدیده، شرکتهای خصوصی وارد مدار شوند. جنگ به چهاردهمین روز رسیده و کارشناسان محیطزیست درباره آسیب به زیرساختهای غیرنظامی و ابعاد نگرانکننده گستردهتر شدن بحران آب در شرایط جنگ زنهار میدهند.
مهتاب جودکی
۱۳ اسفند ۱۴۰۴
خاموشی دیجیتال زیر آوار جنگ
اینترنت دو ساعت پس از آغاز جنگ قطع شد. از صبح شنبه، نهم اسفند، همزمان با حملات هوایی آمریکا و اسرائیل به خاک ایران، سطح اتصال به کمترین میزان رسید و فقط «شبکه ملی اطلاعات» در دسترس است؛ شبیه آنچه شهروندان در اعتراضات دیماه تجربه کردند. این گزارش در پنجمین روز جنگ، در حالی نوشته میشود که صدای سهمگین عبور جنگندهها و انفجارهای گاهوبیگاه میآید و در نبود اینترنت بینالملل، محدودیت پیامرسانهای بومی و اختلال برخی اپراتورهای تلفن همراه، بهسختی میتوان از اوضاع باخبر شد.
مهتاب جودکی
۴ اسفند ۱۴۰۴
میدان پیشروتر از شبکهها
وقتی اعتراضات دیماه آغاز شد، شبکههای اجتماعی هنوز میدان اصلی خبر بودند، اما با قطع سراسری اینترنت از ۱۸ دی، ایران در سکوت ارتباطی فرو رفت و روایتهای شخصی کاربران دیگر امکان گردش نداشت. در این خلأ از یکسو صداوسیما روایت رسمی خود را بازگو کرد و از سوی دیگر، تلویزیونهای ماهوارهای ماجرا را تصویر کردند. از ۸ بهمن که اینترنت در وضعیتی ناپایدار و پراختلال در دسترس قرار گرفته، شبکههای اجتماعی صحنه بازخوانی دو شب خونبار و سوگواری جمعی برای هزاران کشتهاند. در جریان این اعتراضات به عکس یک دهه گذشته، شبکههای اجتماعی نقش متفاوتی داشتند و کاربران در نبود امکان شبکهسازی از طریق اینترنت، برای خبر گرفتن راهی دیگر را طی کردند.
مهتاب جودکی
۱ اسفند ۱۴۰۴
سجادرود؛ قبرستان جنگلهای هیرکانی
در زمزمههای نمایندگان بابل صحبت نام سدی شنیده میشود که بعد از ۱۵ سال توانستهاند برایش بودجه بگیرند. از اواخر دهه ۸۰ که پیشنهاد ساخت سد «سجادرود» روی رودخانهای به همین نام مطرح شد، تا امروز چندینبار کلنگ این پروژه به زمین خورده، هر سال برایش اعتبار تعیین کردهاند، پیمانکار گرفتهاند و وعده تأمین آب شرب دادهاند، اما در تمام این سالها ساخت سدهای متعدد در حوضه آبریز بابلرود و اطراف آن نتوانسته مشکل آب را حل کند. پروژه سجادرود بار دیگر با وعده تأمین آب و کنترل سیلاب به میان آمده، اما بررسی گزارش ارزیابی محیطزیستی نشان میدهد با اجرای آن، ۲۷ تا ۳۲ هکتار از جنگلهای هیرکانی برای همیشه نابود خواهد شد.
مهتاب جودکی
۲۹ بهمن ۱۴۰۴
خروش رودخانه در زمانه آشوب
در میانه جنگ جهانی دوم، «آنسل آدامز»، عکاس آمریکایی تصمیم گرفت «سوژههای غلط» را در قاب دوربینش ثبت کند؛ کوهی برفگرفته، رودخانهای پیچدرپیچ، درخشش ماه بر فراز یک دره، جزئیات پوست درختی کهنسال و هر چیزی که به طبیعت ربط داشت. منتقدانش میگویند عکاسی از طبیعت، آنهم زمانی که دنیا دارد از هم میپاشد، اشتباه بود. طرفدارانش میگویند او در زمانه بحران، بهدنبال کشف زیبایی و جاودانگی زمین بود و تصویری بکر از جهان به جا گذاشت.
مهتاب جودکی
۱۳ بهمن ۱۴۰۴
آخرین روزنههای اتصال به جهان
اینترنت در ایران دیگر مثل گذشته نیست و نمیدانیم چه زمانی بهشکل سابق برمیگردد. از ۱۸ دی، یعنی ۲۵ روز پیش، اینترنت بهطور کامل قطع شد و چند روزی است که کاربران با ویپیانهای پراختلال و تحت کنترل میتوانند این محدودیت را دور بزنند. ارتباطات روزمره مختل شده و خسارت کسبوکارها هر روز روی هم تلنبار میشود. دفعه پیش در جنگ دوازدهروزه به همین وضع دچار شده بودیم، اما به گواه کارشناسان حوزه فناوری، اینبار از همه تجربههای پیشین سختتر است؛ سایه جنگ بر سر ماست و دور نیست که درصورت حمله، آخرین روزنههای اتصال به جهان مسدود شود.