جاده تاریخی دشتک حصار در ارتفاعات مرودشت فارس، یکی از آثار کمتر شناخته‌شده اما شگفت‌انگیز ایران باستان است؛ مسیری سنگی که با مهندسی دقیق ساسانیان در دل کوه ساخته شده و هنوز هم روایتگر شکوه راه‌سازی در سده‌های دور است.

تداوم کشت محصولات پرآب‌بر در دشت مرودشت، در حالی که نقش رستم با بحران فرونشست زمین دست‌وپنج نرم می‌کند، نگرانی‌ها را نسبت به پایداری بناهای شاخص هخامنشی از جمله کعبه زرتشت افزایش داده است. متخصصان تأکید دارند که این چالش فراتر از میراث فرهنگی، نیازمند عزمی فرابخشی میان وزارت نیرو، جهاد کشاورزی و استانداری است.

|پیام ما| «آرامگاه بنیانگذار دودمان شاهان پارس در وسط یکی از باغ‌های شاهی واقع است که آب فراوانی در آن جاری است. درختان زیاد و سبزه و چمن آن را احاطه کرده است.» این توصیفی است که «اریستوبولوس» مورخ یونانی که همراه اسکندر بود، از پاسارگاد ثبت کرده. مطالعات باستان‌شناسان نیز نشان می‌دهد این منطقه سرزمینی آباد و حاصلخیز و مشجر بوده است. شاید امروز که بیم فرونشست تا عمق جان آثار بازمانده از عصر هخامنشی نفوذ کرده، باور این تصویر سخت باشد؛ اما پاسارگاد که در حال تبدیل شدن به دشتی غیرقابل کشت و سکونت است، روزگاری باغی بود مصفا که محبوب‌ترین شاه هخامنشی در آن مقبره‌ای داشت. حالا همان مقبره در معرض تهدید فرونشستی به عمق ۲۰ سانتی‌متر است و در تمام این سال‌ها گوش شنوایی برای هشدار کارشناسان درباره تغییر الگوی کشت و توقف برداشت‌های بی‌رویه از منابع آب زیرزمینی، وجود نداشته است.

|پیام ما| پیش از او تاریخ هخامنشیان را دانشمندانی چون «اریک اشمیت»، «رومن گیرشمن»، «ارنست هرتسفلد» و دیگران روایت می‌کردند. آنها که نتایج مطالعاتشان در مجلات علمی معتبر جهان منتشر می‌شد و حق کاوش در تخت‌جمشید و دیگر محوطه‌های باستانی ایران را داشتند. «علیرضا شاپور شهبازی» اما این معادله چندین‌ساله را تغییر داد. او نخستین ایرانی‌ای بود که مقالاتش درباره سرزمین مادری و تاریخ هخامنشیان در مجلات معتبری چون مجله تاریخ باستان آمریکا منتشر شد. آنقدر در این راه استمرار و همت داشت که بعد از درگذشتش «ریچارد فرای»، ایران‌شناس برجسته آمریکایی، او را بهترین نویسنده تاریخ هخامنشی نه‌تنها در ایران بلکه در دنیا معرفی کرده بود. امروز زادروز مردی است که تاریخ ایران باستان را به‌گونه‌ای دیگر برای جهانیان و ایرانیان روایت کرد. مردی که تا آخرین سال‌های عمر به هویت ایران و تاریخ ارزشمندش وفادار بود و برای معرفی آن از هیچ تلاشی فروگذار نکرد.

مسئولان میراث‌فرهنگی استان فارس و شهرستان لار، یک‌به‌یک، تعرض به بنای بانک ملی شعبه لار نو و تخریب آن را منکر شده‌اند و می‌گویند آنچه در حال وقوع است، «نوسازی» است؛ از جمله «عبدالرضا نصیری‌اصل» که سابق بر این معاون میراث‌فرهنگی اداره‌کل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی استان فارس بود و اکنون کارشناس مسئول ثبت طرح‌های مرمتی این اداره است. او در گفت‌وگو با «پیام ما» ثبت ملی بودن بانک ملی لار را منکر می‌شود، حال‌آنکه علی‌اصغر مونسان، وزیر وقت میراث‌فرهنگی در خرداد ۱۴۰۰، مراتب ثبت این بنا را به استاندار فارس ابلاغ کرد: «بانک ملی لارنو (میراث معماری معاصر) واقع در شهرستان لارستان، بخش مرکزی، شهر جدید لار، بلوار فرهنگ، نبش میدان طاووس به شماره ۳۳۰۶۹ مورخ ۹۹/۳/۱۹». درست در همین زمان، نصیری‌اصل معاون میراث‌فرهنگی استان فارس بود. او در حالی از عادی بودن تخریب و نوسازی بناهای ثبتی معاصر می‌گوید که طبق قانون حفظ آثار ملی که در سال ۱۳۰۹ تصویب شده و تخریب و نوسازی بناهای ثبت‌شده در فهرست آثار ملی، توسط دولت و مالکان خصوصی، جرم است.