تنش‌های آبی میان دو استان کویری یزد و اصفهان بار دیگر به اوج خود رسیده است. تخریب خط لوله انتقال آب زاینده‌رود به یزد توسط کشاورزان اصفهانی، اختلافات دیرینه بر سر منابع آبی را به کانون توجه افکار عمومی و رسانه‌ها بازگردانده است. درحالی‌که کشاورزان اصفهانی از خشکسالی، نابودی زمین‌های کشاورزی و بی‌توجهی دولت به حقابه تاریخی خود سخن می‌گویند، مردم یزد، ساکنان استانی در دل کویر، این آب را حیاتی و قطع آن را تهدیدی برای زندگی روزمره خود قلمداد می‌کنند.

اصفهانی‌ها با استناد به اینکه زاینده‌رود شریان حیاتی کشاورزی و حیات شهری خود است، انتقال آب را نادیده گرفتن حق طبیعی و تاریخی خود می‌دانند. خشکسالی‌های پیاپی و فرونشست زمین در این استان، ادعای آنها را تقویت کرده و گروهی از کشاورزان را به اقدامات اعتراضی برای حفظ منابع باقی‌مانده واداشته است. در مقابل، یزدی‌ها با تأکید بر نیاز ضروری به آب شرب، انتقال آب به یزد را منطبق بر مصوبات قانونی دانسته و قطع آن را خطری برای زندگی روزمره و سلامت عمومی خود می‌دانند.

این دوگانگی، اما، تنها نوک کوه یخ بحران عمیق‌تر و گسترده‌تری است. بحران آب ایران نه حاصل اختلاف میان مردم، بلکه نتیجه سوءمدیریت منابع آبی در دهه‌های گذشته است. زاینده‌رود، که روزگاری منبع حیات در مرکز ایران بود، اکنون به‌دلیل مدیریت نادرست، برداشت بی‌رویه و عدم اجرای سیاست‌های پایدار، در وضعیت بحرانی قرار دارد. تصمیم‌های مقطعی و انتقال‌های غیرکارشناسی آب، بدون توجه به ظرفیت‌های اکوسیستم و نیازهای جامع، تنش‌های منطقه‌ای را تشدید کرده است. به‌جای تأکید بر سهم‌خواهی‌های محلی، باید با نگاهی ملی و علمی به بحران آب نگریست و راهکارهایی ارائه داد که منافع همه را تأمین کند.

راه‌حل این بحران در اصلاح الگوی مصرف آب، توسعه روش‌های نوین آبیاری، کاهش کشت محصولات پرمصرف و استفاده از فناوری‌های مدیریت مصرف نهفته است. همچنین، سرمایه‌گذاری در منابع جایگزین مانند بازچرخانی آب‌های مصرفی می‌تواند فشار بر منابع سنتی را کاهش دهد. عدالت در توزیع آب باید به‌گونه‌ای باشد که هم حقابه کشاورزان محفوظ بماند و هم آب شرب مردم تأمین شود و این امر نیازمند برنامه‌ریزی بلندمدت و پرهیز از تصمیم‌گیری‌های شتاب‌زده است. حل این بحران نیازمند گفت‌وگو مستمر بین مسئولان و ذی‌نفعان محلی است، زیرا سیاست‌های یک‌جانبه و تصمیم‌گیری‌های پشت درهای بسته، تنها شکاف‌ها را عمیق‌تر خواهد کرد.

تا زمانی که نگاه منطقه‌ای بر سیاستگذاری‌های کلان کشور غالب باشد، این بحران‌ها ادامه خواهند داشت. زمان آن رسیده است که به‌جای رقابت بر سر منابع محدود، برای حفظ و مدیریت پایدار آنها متحد شویم. راه نجات، نه در تخریب لوله‌ها، که در بازنگری در سیاست‌های کلان آب کشور است. ایران، برای بقا، نیازمند یک سیاست آبی پایدار و عدالت‌محور است.