درصورت تداوم روند کنونی برداشت بیش‌ازحد آب‌های زیرزمینی، گسترش شهری و شیوه‌های ناکافی مدیریت آب، حداکثر نشست و فرونشست زمین بحرانی در استان تهران در آینده رخ خواهد داد. تهران برای مصارف کشاورزی، صنعتی و خانگی به‌شدت به آب‌های زیرزمینی متکی است. استخراج بیش‌ازحد در مناطقی مانند دشت تهران، ورامین و شهریار هم‌اکنون باعث فرونشست قابل‌توجهی شده است. مهمترین دلیل فرونشست زمین در استان تهران، دخالت انسان به‌ویژه برداشت بی‌رویه از آب‌های زیرزمینی است. تغییراقلیم با کاهش تغذیه طبیعی آب، وضعیت را تشدید می‌کند، عامل اصلی فرونشست، استفاده ناپایدار از منابع آب زیرزمینی است.  

استان تهران برای کشاورزی، صنعت و مصارف خانگی به‌شدت به آب‌های زیرزمینی متکی است. حفاری بیش‌ازحد چاه‌های قانونی و غیرقانونی و سرعت‌های استخراج ناپایدار منجر به کاهش چشمگیر سطح آبخوان‌ها شده است. در مناطقی مانند ورامین و دشت تهران، سطح آب‌های زیرزمینی سالانه چندین متر کاهش می‌یابد و باعث فشرده شدن و فرورفتن زمین‌های آبرفتی می‌شود. گسترش سریع شهری به‌ویژه در شهرستان‌هایی مانند شهریار، اسلامشهر و قرچک، تقاضا برای آب را افزایش می‌دهد و فشار مضاعفی بر منابع آب زیرزمینی وارد می‌کند. زیرساخت‌ها، ساختمان‌های بلند و خطوط مترو، با افزایش وزن به سطح و ایجاد اختلال در الگوهای زهکشی طبیعی، به فرونشست زمین کمک می‌کنند. کشاورزی بخش قابل‌توجهی از مصرف آب‌های زیرزمینی استان تهران را به خود اختصاص داده است. روش‌های آبیاری ناکارآمد و کشت محصولات پرآب، تخریب آبخوان‌ها را تسریع کرده است.

تغییراقلیم منجر به کاهش بارندگی و خشکسالی‌های طولانی در منطقه شده و تغذیه طبیعی سفره‌های آب زیرزمینی را کاهش داده است. دماهای بالاتر نرخ تبخیر را افزایش می‌دهد، در دسترس بودن آب سطحی را کاهش و اتکا به آب‌های زیرزمینی را افزایش می‌دهد. درحالی‌که تغییراقلیم کمبود آب را تشدید می‌کند، اثرات اعمال ناپایدار انسانی را در جهت تسریع فرونشست زمین  تشدید می‌کند.  

دشت‌های استان تهران از لایه‌های ضخیمی از رسوبات آبرفتی تشکیل شده است که درصورت حذف آب‌های زیرزمینی مستعد تراکم هستند. این موقعیت زمین‌شناختی منطقه را به‌ویژه در برابر فرونشست آسیب‌پذیر می‌کند. دخالت انسان به‌ویژه برداشت بی‌رویه از آب‌های زیرزمینی، مهمترین دلیل فرونشست زمین در استان تهران است. اگر استخراج آب‌های زیرزمینی با نرخ فعلی یا افزایشی ادامه یابد، حداکثر تداوم زندگی آبخوان‌های موجود اتان تهران تا حدود ۲۰ سال آینده خواهد بود و نابودی کامل آبخوان‌های استان تهران در دهه ۱۴۲۰ تا ۱۴۳۰ رخ خواهد داد.

 درصورت اجرای سیاست‌های مدیریت مؤثر منابع آب مانند کاهش برداشت آب‌های زیرزمینی، ترویج بازیافت آب و بهبود بهره‌وری آبیاری، زمان‌های بیشینه فرونشست بحرانی ممکن است به تعویق بیفتد. در استان تهران، چندین شهرستان به‌دلیل ترکیبی از عواملی مانند برداشت بی‌رویه آب‌های زیرزمینی، شهرنشینی سریع و شرایط زمین‌شناختی به‌شدت در برابر فرونشست زمین آسیب‌پذیر هستند. آسیب‌پذیرترین مناطق عبارتند از مناطق جنوب و جنوب‌غرب تهران مانند شهر ری و کهریزک به‌دلیل مجاورت با دشت تهران، شهرستان ورامین، که فعالیت‌های کشاورزی به‌شدت به آبیاری آب‌های زیرزمینی وابسته است، منجر به تخلیه سریع آبخوان‌ها و  نرخ فرونشست بالا، ۲۵ تا ۳۰ سانتی‌متر در سال، شده است و همچنین شهرستان شهریار، شهرهایی مانند رباط کریم و شهر قدس، شهرستان اسلامشهر، شهرستان پاکدشت، به‌عنوان بخشی از دشت ورامین، شهرستان قرچک در جنوب‌شرقی تهران.

 شهرستان ورامین به‌دلیل نرخ فرونشست بسیار بالا (تا ۳۰ سانتی‌متر در سال) و وابستگی زیاد به آب‌های زیرزمینی برای کشاورزی، در حال حاضر آسیب‌پذیرترین شهرستان در برابر فرونشست زمین در استان تهران است. شهرستان ورامین و زمین‌های کشاورزی اطراف آن در معرض خطر جدی آسیب‌های جبران‌ناپذیر قرار دارند.  رودخانه جاجرود و مخروط‌افکنه مرتبط با آن نقش مهمی در تأمین آب و پایداری زمین‌شناختی ورامین و جنوب‌شرق تهران دارد.

رودخانه جاجرود که از رشته‌کوه‌های البرز سرچشمه می‌گیرد و از شرق تهران می‌گذرد. کاهش بارش برف و بارندگی در رشته‌کوه‌های البرز باعث کاهش تغذیه طبیعی رودخانه شده است. ساخت سدهایی مانند سد لتیان و سد ماملو، جریان طبیعی رودخانه را تغییر داده و دسترسی به آب در پایین‌دست را کاهش داده است. مخروط‌افکنه رودخانه جاجرود آبخوان ورامین است. رواناب‌های شهری و صنعتی رودخانه و سفره‌های زیرزمینی آن را آلوده کرده و دسترسی به آب پاک را بیشتر کاهش داده است. استخراج بیش‌ازحد از آب‌های زیرزمینی برای کشاورزی، صنعت و مصارف خانگی منجر به کاهش چشمگیر سطح آب شده است. مخروط‌افکنه رودخانه جاجرود از رسوبات سستی تشکیل شده است که با حذف آب‌های زیرزمینی به‌شدت مستعد تراکم هستند. پمپاژ بیش‌ازحد باعث فرونشست زمین در پاکدشت، ورامین و قرچک شده است، به‌نحوی‌که نرخ فرونشست در این مناطق از بالاترین میزان‌ها در استان تهران است و در برخی نقاط به ۲۵ تا ۳۰ سانتی‌متر در سال می‌رسد. رودخانه جاجرود و مخروط آبرفتی آن برای کشاورزی منطقه حیاتی است. کمبود آب و فرونشست زمین سیستم‌های آبیاری را مختل کرده، عملکرد محصول را کاهش داده و امنیت غذایی را به خطر انداخته است. تخلیه رودخانه جاجرود و سفره‌های زیرزمینی آن منجر به از بین رفتن تالاب‌ها و سایر اکوسیستم‌های وابسته به جریان رودخانه شده است.

درصورت ادامه روند فعلی، بحران آب و فرونشست زمین در حوضه رودخانه جاجرود بدتر خواهد شد و پیامدهای شدیدی برای اقتصاد، محیط‌زیست و جمعیت منطقه خواهد داشت. با تداوم بهره‌برداری از آب‌های زیرزمینی به شیوه حاضر در دهه‌های ۱۴۱۰ تا ۱۴۳۰ سفره‌های زیرزمینی شرق تهران  به‌طور برگشت‌ناپذیری تخلیه می‌شود که منجر به فرونشست دائمی زمین و فروپاشی کشاورزی منطقه شود. تنظیم استخراج آب‌های زیرزمینی و ترویج استفاده از پساب‌های تصفیه‌شده برای آبیاری، اجرای طرح‌های تغذیه مصنوعی برای تکمیل آبخوان رودخانه جاجرود، اجرای قوانین ساختمانی سختگیرانه‌تر و محدودیت و ممنوعیت ساخت‌وسازها را در مناطق پرخطر و توسعه راهبردهای مقابله با کاهش دسترسی به آب به‌دلیل تغییراقلیم، مانند محصولات مقاوم در برابر خشکسالی و بهبود راندمان آبیاری، از شیوه‌های کاهش ریسک فرونشست زمین است.

درصورت تداوم روندهای فعلی، حداکثر نشست بحرانی زمین و فرونشست در استان تهران به‌احتمال زیاد بین سال‌های ۱۴۲۰ تا ۱۴۳۰ رخ خواهد داد. بااین‌حال، این زمان‌بندی بسته به شیوه‌های مدیریت آب، برنامه‌ریزی شهری و اثرهای تغییراقلیم تسریع می‌شود یا کاهش می‌یابد.