پنجشنبه، ۲۰ دی‌ماه، همایشی توسط معاونت راهبردی ریاست‌جمهوری برگزار شد که هدف آن توضیح وفاق ملی به‌مثابه گفتمان دولت چهاردهم بود. بر مبنای آنچه در نشست‌ پایانی این همایش بیان شد، می‌توان گفت ایده وفاق دولت پزشکیان ایده‌ای است که بر اهمیت همکاری و همبستگی میان دولت، گروه‌های سیاسی و اقشار مختلف مردم تأکید دارد و به‌دنبال ایجاد فضای همکاری و تفاهم میان دولت و مردم است تا بتوان از این طریق با حل مسائل کشور به توسعه و رفاه اجتماعی دست یافت. با اینکه دولت چهاردهم با ارائه ایده وفاق ملی بر حل مسائل کشور از این طریق تأکید دارد، اما تاکنون تصویر مشخصی از اینکه چه چیزی را به‌عنوان مسئله شناسایی می‌کند، ارائه نکرده است. شاید تنها محمد فاضلی بود که در پنل پایانی و جمع‌بندی، به مسائلی که وفاق ملی باید در پی حل آنها باشد، پرداخت.

ایران امروز با چالش‌هایی مانند نابرابری جنسیتی، استفاده بی‌رویه از منابع آب زیرزمینی، آلودگی هوا، عدم مدیریت پسماند، تغییر اقلیمی، کاهش جمعیت، فرونشست زمین و تخریب زیستگاه مواجه است که برای جلوگیری از وارد شدن به روند برگشت‌ناپذیر هرکدام از آنها زمان محدودی در اختیار داریم و نیاز به اقدامات فوری و برنامه‌ریزی دقیق است. زمان یکی از عوامل مهم در این مسیر است و تأخیر در تصمیم‌گیری و اجرای برنامه‌ها به افزایش چالش‌ها و کاهش فرصت‌ها منجر می‌شود. بنابراین، دولت‌ها و نهادهای مدنی باید باتوجه‌به محدودیت‌های زمانی، برنامه‌های خود را به‌گونه‌ای تدوین و اجرا کنند که در کوتاه‌ترین زمان ممکن به نتایج مطلوب دست یابند.

به‌عنوان مثال، تأثیرات کاهش جمعیت شامل کاهش نیروی کار، افزایش نسبت سالمندان، کاهش تقاضا برای کالاها و خدمات، کاهش نوآوری و خلاقیت و کاهش سرمایه‌گذاری است. فرونشست زمین نیز یکی از چالش‌های جدی زیست‌محیطی است که می‌تواند به تخریب زیرساخت‌ها، کاهش کیفیت آب و افزایش خطرات زیست‌محیطی منجر شود که برای جلوگیری از بروز این خطرات فرصت محدودی در اختیار داریم.

توسعه پایدار و وفاق ملی دو مفهوم اساسی برای دستیابی به پیشرفت و رفاه اجتماعی هستند. وفاق ملی به‌معنای همبستگی و اتحاد میان افراد و گروه‌های مختلف در جامعه است که از طریق تفاهم و همکاری میان اقشار مختلف به‌دست می‌آید. این همبستگی نقش مهمی در ایجاد ثبات و امنیت اجتماعی دارد و به کاهش تنش‌ها و اختلافات داخلی کمک می‌کند. 

وفاق ملی در بعد اجتماعی به‌معنای ایجاد همبستگی و اتحاد میان افراد و گروه‌های مختلف در جامعه است. این همبستگی می‌تواند از طریق ایجاد تفاهم و همکاری میان اقشار مختلف جامعه، از جمله دولت، نهادهای مدنی، و شهروندان به‌دست آید. وفاق اجتماعی می‌تواند به کاهش تنش‌ها و اختلافات داخلی کمک کند و به ایجاد ثبات و امنیت اجتماعی منجر شود. همچنین، وفاق اجتماعی می‌تواند به افزایش اعتماد و همکاری میان افراد و گروه‌های مختلف کمک کند و به ایجاد یک جامعه همبسته و متحد منجر شود.

وفاق ملی در بعد سیاسی به‌معنای ایجاد تفاهم و همکاری میان احزاب و گروه‌های سیاسی مختلف است. این همکاری می‌تواند به کاهش تنش‌ها و اختلافات سیاسی و ایجاد ثبات و امنیت سیاسی کمک کند. وفاق سیاسی می‌تواند از طریق ایجاد تفاهم و همکاری میان احزاب و گروه‌های سیاسی مختلف، به ایجاد یک فضای سیاسی پایدار و امن منجر شود. همچنین، وفاق سیاسی می‌تواند به افزایش مشارکت سیاسی و تقویت دموکراسی کمک کند و به ایجاد یک نظام سیاسی پایدار و کارآمد منجر شود.

وفاق ملی در بعد فرهنگی به‌معنای احترام به تنوع فرهنگی و ترویج فرهنگ همکاری و همبستگی است. این احترام می‌تواند به ایجاد تفاهم و همبستگی میان اقشار مختلف جامعه کمک کند. وفاق فرهنگی می‌تواند از طریق ترویج فرهنگ همکاری و همبستگی، به ایجاد یک جامعه همبسته و متحد منجر شود. همچنین، وفاق فرهنگی می‌تواند به افزایش احترام و تفاهم میان افراد و گروه‌های مختلف کمک کند و به ایجاد یک جامعه متنوع اما همبسته منجر شود.

همچنین، توسعه پایدار که به‌معنای پیشرفت اقتصادی، اجتماعی و زیست‌محیطی است که نیازهای نسل حاضر را بدون به خطر انداختن توانایی نسل‌های آینده برای تأمین نیازهای خود، برآورده می‌کند. 

توسعه پایدار در بعد اقتصادی به‌معنای ایجاد رشد اقتصادی پایدار و افزایش رفاه عمومی است. این رشد اقتصادی باید به‌گونه‌ای باشد که نیازهای نسل حاضر را بدون به خطر انداختن توانایی نسل‌های آینده برای تأمین نیازهای خود، برآورده کند.

توسعه پایدار در بعد اجتماعی به‌معنای ارتقای عدالت اجتماعی، کاهش فقر و بهبود کیفیت زندگی افراد است. این بعد از توسعه پایدار به ایجاد فرصت‌های شغلی، افزایش دسترسی به خدمات بهداشتی و آموزشی و کاهش نابرابری‌ها کمک می‌کند. توسعه پایدار در بعد زیست‌محیطی به‌معنای حفظ منابع طبیعی و کاهش آلودگی‌ها و تخریب‌های زیست‌محیطی است. این بعد از توسعه پایدار به حفظ تنوع‌زیستی، کاهش انتشار گازهای گلخانه‌ای و مدیریت پایدار منابع آب و خاک کمک می‌کند.

وفاق ملی و توسعه پایدار به‌طور مستقیم و غیرمستقیم به یکدیگر وابسته‌اند. وفاق ملی شرایط مناسب برای توسعه پایدار را فراهم می‌کند و توسعه پایدار نیز به تقویت وفاق ملی کمک می‌کند. برای دستیابی به وفاق ملی و توسعه پایدار، همکاری و مشارکت همه اقشار جامعه ضروری است. قوای سه‌گانه، نهادهای مدنی و شهروندان نقش مهمی در این مسیر دارند.

درنهایت، وفاق ملی و توسعه پایدار دو مفهوم اساسی هستند که برای دستیابی به پیشرفت و رفاه اجتماعی در جوامع مختلف ضروری‌اند. این دو مفهوم به طور مستقیم و غیرمستقیم به یکدیگر وابسته‌اند و همکاری و مشارکت همه اقشار جامعه برای دستیابی به آن‌ها ضروری است. با ایجاد همبستگی و اتحاد میان افراد و گروه‌های مختلف و اجرای سیاست‌ها و برنامه‌های توسعه پایدار، می‌توان به پیشرفت و رفاه اجتماعی دست یافت.

قدم اول برای وفاق ملی شاید پذیرفتن وجود چالش‌ها، محدودیت زمانی و تصمیم جدی برای رفع آنها با ایجاد همبستگی و اتحاد میان افراد و گروه‌های مختلف سیاسی و اجتماعی در اجرای سیاست‌ها و برنامه‌های توسعه پایدار باشد. این همکاری و مشارکت از طریق تدوین و اجرای سیاست‌ها و برنامه‌های مناسب توسط دولت‌، مجلس، نهادهای مدنی و شهروندان به‌دست می‌آید. دولت‌ و مجلس از طریق تدوین و اجرای سیاست‌ها و برنامه‌های مناسب، به ایجاد همبستگی و اتحاد میان اقشار مختلف جامعه کمک می‌کنند و نهادهای مدنی نیز نقش مهمی در ارتقای آگاهی عمومی و ترویج فرهنگ همکاری و همبستگی دارند. از طرفی شهروندان از طریق مشارکت فعال در فرایندهای اجتماعی و سیاسی، باعث تقویت وفاق ملی و توسعه پایدار خواهند بود.