آنچه تحت‌عنوان زبان فارسی شناخته می‌شود، خود دسته‌بندی‌های مختلف و بسیار دارد که دسته‌بندی زبان گفتاری و زبان نوشتاری از این جمله است. اما دسته‌بندی زبان به دو نوع گفتاری و نوشتاری با تسامح و تساهل زیاد اتفاق افتاده است؛ چنانکه مبحث و مسئلهٔ گفتاری‌نویسی میانهٔ این دو دسته قرار دارد و می‌توان گفت میانه‌داری است برای تلفیق و یکی‌ کردن این دو دسته از زبان. اگر فیزیک گفتار و نوشتار را مدنظر قرار ندهیم و تنها به اصول و ضوابط زبان را در کارکردهای مختلف مدنظر داشته باشیم، نمی‌توان مرز مشخصی میان این دو نوع قائل شد. چه‌بسا گفتارهایی که با اصول و قواعد زبان نوشتاری بیان می‌شوند و بسیار است نوشتارهایی که اصول و قواعد زبان گفتاری را دارند.
امروز با وجود فضای مجازی، گفت‌وگوهای نوشتاری و ارسال پیام‌های نوشتاری بیش‌ازپیش رواج یافته است. افراد مختلف پیام‌هایی را که پیشتر با گفتار منتقل می‌کردند، اکنون در شکل نوشتاری ارسال می‌کنند. در عصر موجود افراد مختلف اعم از فرهیختگان و دانشگاهیان که زبان سخته و علمی دارند تا افراد عادی و بازاریان که زبانشان به‌قول معروف زبان کوچه است، از نوشتار برای ارسال پیام‌های خود بهره می‌برند.
در این میان کسانی که زبانی سخته دارند و گفتارشان به نوشتار نزدیک است، گلایه دارند که قالب زبان رواج‌یافته در فضای مجازی ضربه و آسیب جدی به زبان فارسی وارد کرده است، از طرف دیگر نسل جدید نوشتار سنجیده و ضابطه‌مند نسل پیشین را به سخره می‌گیرد و بر آن است که نیازی به رعایت این اصول دست‌وپاگیر نیست.
بحث‌و‌جدل‌های پیرامون شکل و نوع پیام‌ها ارسالی در فضای مجازی را می‌توان از دو منظر مورد توجه قرار داد؛ یکی رعایت اصول نوشتاری در گفتاری‌نویسی است و دیگری واژه‌ها و دستوری که در این پیام‌ها مورد استفاده قرار می‌گیرد.
از جهت ضوابط و اصول نوشتاری، باید توجه داشت که نوشتار در قالب خط است و خط فارسی از دیرباز مشکل‌ساز بوده است و باوجود همهٔ تلاش‌ها و تئوری‌پردازی‌های اهل فن و دانش، همچنان خط فارسی دردسرساز است و راه‌حلی بایسته نیافته است. مشکل خط فارسی چنان است که حتی فرهیختگان و اهل فن زبان که همگی اصول و ضوابط دستوری و خطی زبان فارسی می‌دانند و در نشر و گسترش این اصول دخیل هستند، دراین‌باره نقطهٔ اشتراک ندارند. چنانکه با وجود دستورنامه‌هایی که نهادهای مربوطه خصوصاً فرهنگستان زبان و ادب فارسی برای رفع مشکل‌ها و معایب خط فارسی منتشر می‌کند، همچنان خط فارسی درگیر پریشانی است و هر ناشر و نویسنده‌ای شکل کلمات و جملات را مطابق با سلیقه و دانش خود نگارش و منتشر می‌کند.
دیگر مسئلهٔ چالش‌برانگیز امروز زبان فارسی، خصوصاً زبان رایج در فضای مجازی، واژگان و چینش واژگان است. اصرار اهل فن زبان بر حذف واژگان جدیدی که عموماً نسل جدید از زبان‌های دیگر وارد زبان فارسی می‌کند و یا ساخت‌ها و ترکیبات جدیدی که این نسل به کار می‌برند و از نظر اهل فن عموم این کاربردها آسیب‌زا و ضربه‌زننده به زبان فارسی است. این مسئله نیز جدید نیست و از دیرباز زبانگران فارسی با چنین چالش‌هایی روبه‌رو بوده‌اند. چه بسیار واژگانی که پیشتر اهل فن بر آن ایراد می‌گرفتند و بر استفاده از آن وا اسفا می‌گفتند، اما امروز در زبان رسمی جا باز کرده و مورد پذیرش همگان من‌جمله اهل فن و پاسبانان زبان است.
با توجه به آنچه زبان و خط فارسی در ادوار مختلف، خصوصاً در دورهٔ معاصر و با وجود نهادهای متولی، از سر گذرانده است، به‌نظر می‌رسد زبان بسیار بیشتر از آنچه اهل فن می‌پندارند، خودکار است. زبان نه با بایدونبایدهای متولیان و اهل فن که با ایجاد نیاز زبانگران رشد می‌کند و می‌بالد. اکنون با دنیای جدیدی مواجه هستیم که این دنیای جدید انسان جدید می‌طلبد و می‌سازد، بی‌شک انسان جدید زبان جدید خواهد داشت. بنابراین، تلاش برای ثابت نگه داشتن زبان و پرهیز از تغییرات نه‌تنها مقدور و شدنی نیست که مانع رشد و به‌روز شدن زبان خواهد بود. طبق قوانین بلامنازع جهان، هر آنچه همراه با تغییرات جهانی تغییر نکند، حذف خواهد شد.
به‌نظر می‌رسد اینک که شرایط جدید یعنی وجود فضای مجازی، ارسال پیام‌های نوشتاری را برای عموم زبانگر میسر کرده است و همگان می‌توانند در تغییر و تحولات زبان نوشتاری و خط فارسی تأثیر و دخالت بیشتری داشتند، ذهن جمعی می‌تواند راهی برای عبور از مشکلات دیرباز زبان فارسی پیدا کند. ذهن جمعی، حاصل فعلیت و برخورد انواع اندیشه‌هاست.
به‌احتمال بسیار، چالش‌های مطرح‌ در مورد زبان جاری در فضای مجازی می‌تواند آنتی‌تزی باشد در برخورد با تز اهل فن و زبان فارسی را به سنتزی برساند که چند قدم جلوتر از اکنون خود باشد. بهتر آن است که در موقعیت فعلی زبان فارسی ضمن بیان نظر خود و فعلیت بخشیدن به ایده‌های خود، شنوندهٔ ایده‌های مخالف نیز باشیم، بلکه از رهگذر این ایده‌ها به نتیجه و راهکاری مناسب برسیم.