پروندۀ ثبت جهانی بندر تاریخی سیراف حالا در آستانۀ یکی از مهم‌ترین مراحل خود قرار دارد؛ مرحله‌ای که می‌تواند نام این بندر کهن خلیج‌فارس را در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت کند. «نصرالله ابراهیمی»، مدیرکل میراث‌فرهنگی استان بوشهر، در حالی از انتخاب سیراف به‌عنوان نمایندۀ قطعی ایران برای ثبت جهانی در سال ۲۰۲۶ خبر می‌دهد که این بندر از رقابتی تنگاتنگ با پرونده‌های بزرگی چون «توس» سربلند بیرون آمده است: «با وجود شرایط جنگی، ارزیابی کارشناسان یونسکو شهریور و مهر امسال انجام می‌شود.»

در همین حال، بوشهر در حال ترسیم نقشه‌ای تازه برای آیندۀ گردشگری دریایی خود است. صدور نخستین مجوز برای ساخت یک هتل پنج‌ستاره در شمال استان و در شهرستان دیلم، به‌گفتۀ مسئولان، نشانه‌ای از تمرکز بر تقویت زیرساخت‌های رفاهی گردشگران است. نصرالله ابراهیمی با اشاره به ظرفیت‌های گردشگری دریایی و ساحلی بوشهر توضیح می‌دهد: «هم‌اکنون پروژه‌های متعددی در این حوزه در دست اجراست که از جمله آنها می‌توان به توسعۀ گردشگری در جزایر خارگو، احیای گورستان لنج‌ها، احداث آکواریوم دریایی، توسعۀ اسکله‌های تفریحی و ساخت هتل‌ها و مجتمع‌های گردشگری در شهرهای عسلویه، دیلم، امام‌حسن، آبپخش، بوشهر و دلوار اشاره کرد. فعالیت‌های جدیدی در زمینۀ گردشگری استان آغاز شده و نخستین مجوز اصولی برای احداث یک هتل پنج‌ستاره در شهرستان دیلم صادر شده است که این امر نقش مهمی در رونق زیرساخت‌های گردشگری در شمال استان ایفا خواهد کرد.»

به‌گفتۀ او، سایۀ جنگ و تنش‌های اخیر هرچند آسیب‌هایی به زیرساخت‌های بوشهر و سیراف وارد کرده، اما روند پیگیری ثبت جهانی متوقف نشده است. ابراهیمی تأکید می‌کند: «بزرگترین دستاورد میراث‌فرهنگی استان در سال‌های اخیر، ارسال پروندۀ این بندر تاریخی به یونسکو در بهمن‌ سال گذشته بود. با وجود رقابت با پرونده‌هایی نظیر توس، پروندۀ سیراف به‌عنوان نمایندۀ ایران برای ثبت جهانی در سال ۲۰۲۶ انتخاب شد. با وجود شرایط ناشی از جنگ، اقدامات تکمیلی مانند ایجاد زیرساخت‌ها و نصب تابلوهای راهنما در حال انجام است و پیش‌بینی می‌شود ارزیابی کارشناسان یونسکو در شهریور و مهر امسال صورت گیرد.»

او دربارۀ فعالیت‌های پژوهشی حوزۀ میراث‌فرهنگی نیز توضیح می‌دهد: «در سال‌های اخیر بیش از ۱۰ برنامه باستان‌شناسی شامل مطالعات کرانه‌های خلیج‌فارس، کاوش‌های سیراف، بررسی محوطه‌های پیش‌ازتاریخ شهرستان دیر و گمانه‌زنی برای تعیین حریم چندین محوطۀ تاریخی انجام شده است. همچنین، چندین رویداد علمی مانند همایش ملی تاریخ و فرهنگ خلیج‌فارس، نشست تخصصی تازه‌های باستان‌شناسی و برنامه‌های روز جهانی موزه برگزار شده است یا در دستورکار قرار دارد.»

ابراهیمی در ادامه به حوزۀ مرمت اشاره می‌کند و می‌گوید: «در حال حاضر بیش از ۴۰ کارگاه مرمتی در سطح استان فعال است. در بافت تاریخی بوشهر نیز پروژه‌هایی مانند سنگ‌فرش گذر مسجد شیخ سعدون و درمانگاه فدک به بهره‌برداری رسیده است.»

مدیرکل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی بوشهر با اشاره به وضعیت موزه‌ها اظهار می‌کند: «موزۀ شهید رئیسعلی دلواری تکمیل و تجهیز شده و آماده افتتاح است. همچنین، مرمت بناهایی همچون کاروانسرای دالکی، کاروانسرای مشیرالملک و بیش از ۲۰ بنای تاریخی ارزشمند دیگر به اتمام رسیده است. سال گذشته ۳۴ اثر ناملموس استان در فهرست ملی ثبت شد و مجموع آثار ثبت‌شده بوشهر در فهرست آثار ملی به بیش از ۴۵۰ اثر رسیده است. موزه‌های شهید رئیسعلی دلواری، جم، سیراف، موزه علوم چاپ و موزه ایرانی در مراحل اجرا یا تکمیل هستند. همچنین، بخش خصوصی موزۀ مردم‌شناسی چاه‌مبارک را راه‌اندازی کرده است.»

ابراهیمی دربارۀ واگذاری بناهای تاریخی به بخش خصوصی نیز توضیح می‌دهد: «در چارچوب برنامۀ هفتم توسعه و با استفاده از ظرفیت‌هایی مانند صندوق احیا، ماده ۲۷ و مزایده‌ها، بناهایی شامل عمارت گلشن، عمارت نجفی، عمارت آذین، عمارت مهندسی، عمارت حاج‌رئیس، کاروانسرای مشیرالملک، عمارت زنده‌پیشه، عمارت کمندی و قلعه نصوری سیراف به بخش خصوصی واگذار شده‌اند.»

به‌گفتۀ او، آمار فروش و ثبت آثار صنایع‌دستی نیز بیانگر ظرفیت بالای استان است: «تاکنون ۱۲۶ اثر صنایع‌دستی استان مهر اصالت ملی و سه اثر مهر اصالت جهانی دریافت کرده‌ا ند. در سال گذشته نیز ۲۳۰ نفر در این حوزه آموزش دیده و ۲۱۹ مجوز صنایع‌دستی صادر شده است. تنها در فروردین‌ماه سال قبل، بیش از ۳۰۰ میلیارد ریال فروش صنایع‌دستی در استان ثبت شد که نشان از ظرفیت بالای بوشهر دارد، هرچند بخشی از این توان در اثر حوادث اخیر آسیب دیده است.»

او درعین‌حال به خسارت‌های واردشده در پی جنگ اخیر اشاره می‌کند و می‌گوید: «حدود ۴۰۰ میلیارد ریال خسارت به حوزه‌های صنایع‌دستی، گردشگری و میراث‌فرهنگی استان وارد شده است. پایگاه میراث‌فرهنگی بندر تاریخی سیراف دچار شکستگی شیشه‌ها شد. همچنین بناهایی مانند قلعه نصوری، عمارت خضرخان، عمارت کلاه‌فرنگی، عمارت سبزقبا و وایت‌هاوس سیراف (موزۀ سیراف‌پارس) آسیب دیدند که پس از فراهم شدن شرایط، مرمت خواهند شد. دو کارگاه صنایع‌دستی در محدودۀ نیروی دریایی ارتش، چند کارگاه در مناطق تنگک و سرتل بوشهر، برخی مجموعه‌های دریایی، هتل‌ها، اسکله‌ها و دو کشتی تفریحی فعال در مسیرهای گردشگری نیز خسارت دیده‌اند. همچنین، ترمینال فرودگاه بوشهر هدف حمله دشمن قرار گرفت و به‌شدت آسیب دید.»