23 درصد مساحت تالاب‌های ثبت‌شده در کنوانسیون رامسر، در فهرست مونترو است. «شورگل، یادگارلو و درگه سنگی»، «مجموعه تالاب انزلی»، «شادگان، خور الامیه و خورموسی»، «نی‌ریز و کمجان»، «انتهای جنوبی هامون پوزک» و «هامون صابری و هامون هیرمند»؛ دقیقا همان اسامی که سال 2012 هم در فهرست مونترو بود. اما آیا فقط همین زیستگاه‌های تالابی در معرض خطر قرار دارند؟ پاسخ منفی است. نمونه‌اش تالاب‌ دریاچه ارومیه که با وجود خشکی قابل ملاحظه‌اش اصلا در این فهرست قرار نگرفت. حالا مسئولان سازمان حفاظت از محیط زیست در تلاشند که دو تالاب شادگان و انزلی را از این فهرست خارج کنند. دو تالابی که اولی درگیر سنبل آبی و فاضلاب است و دومی محصور در پساب.

معاهده بین‌المللی رامسر نامش را از شهر شمالی ایران گرفته است. نیم قرن پیش این معاهده به میزبانی ایران و در شهر رامسر به امضای سران محیط زیستی 18 کشور و جمعی از نمایندگان سازمان‌های بین‌المللی رسید. 13 بهمن ماه 1349، 18 تالاب از مجموع 270 تالاب ایران به‌عنوان نخستین تالاب‌ها در فهرست کنوانسیون رامسر به ثبت رسید و تاکنون 190 میلیون هکتار از تالاب‌های جهان در کنوانسیون رامسر ثبت شده و سهم ایران 250 تالاب‌ با مساحتی حدود 5/2 میلیون هکتار است.
پرچمدار حفاظت از تالاب‌های جهان، حالا بیشترین شمار تالاب‌های در فهرست خطر را دارد. به طور کلی در بین 24 کشوری که تالاب‌هایشان در فهرست مونترو قرار دارد. ایران با 6 تالاب و یونان با 7 تالاب بیشترین زیستگاه تالابی را در این فهرست دارند.
کشورها در قرارگیری تالاب‌ها
در فهرست مونترو مختارند
ژاله امینی، رئیس گروه برنامه‌ریزی و مدیریت تالاب‌ها معتقد است که بالا بودن شمار تالاب‌های در فهرست خطر، به معنی بدتر بودن شرایط ما نیست. او به «پیام ما» می‌گوید: «خیلی وقت است که کشورها اهمیت خاصی به فهرست مونترو نمی‌دهند و تنها دو کشور ایران و یونان هستند که اسامی بالایی در این فهرست دارند.» به گفته او قرارگیری تالاب‌ها در فهرست مونترو بر اساس خوداظهاری کشورها و پر کردن فرم‌هاست. به عبارت دیگر هیچ نظارت یا بازرسی بر روی تالاب‌ها وجود ندارد و تا وقتی که کشوری این درخواست را نداشته باشد، تالابی در فهرست خطر قرار نمی‌گیرد. این موضوع را آرزو اشرفی‌زاده، مدیر‌کل دفتر حفاظت و احیای تالاب‌ها در سازمان حفاظت محیط زیست هم تایید می‌کند. او به «پیام‌ما» می‌گوید: «قرارگیری تالاب در فهرست مونترو با اختیار و اعلام ماست. بازرسی خاصی برای این کار انجام نمی‌شود و با درخواست هر کشور است.»
اقدامی برای تالاب‌های در معرض خطر نمی‌شود
اما چرا کشورها تمایلی برای ثبت کردن تالاب‌های در معرض خطر نداشتند؟ رئیس گروه برنامه‌ریزی و مدیریت تالاب‌ها با یک پرسش جواب می‌دهد: «باید پرسید چه اقدامی بعد از قرارگیری تالابی در فهرست مونترو صورت می‌گیرد؟» پاسخ واضح‌تر از چیزی است که فکرش را بکنید: «هیچ». بعد از قرارگیری تالاب‌ها در فهرست مونترو نه خبری از حمایت‌های مالی است و نه الزامات حفاظتی. او می‌گوید: «فهرست مونترو فقط یک عنوان است که به وسیله آن به کنوانسیون رامسر اعلام می‌شود که یک تالاب در معرض خطر قرار دارد.»
بر اساس آخرین به‌روزرسانی این فهرست که مربوط به سال 2020 است 6 تالاب ایران با مساحت 580 هزار هکتار در فهرست مونترو قرار دارند. با یک تناسب ساده و دانستن عدد 2.5 میلیون هکتاری تالاب‌های ثبت شده ایران متوجه می‌شوید که 23.2 درصد از تالاب‌های ثبت‌شده در معرض خطر هستند. تا هشت سال پیش مجموعه تالاب‌های آلاگل، آلماگل و آجی‌گل هم در این فهرست بودند اما از سال 92 این سه تالاب اقماری از فهرست مونترو خارج شدند. البته باید در نظر داشت که همه تالاب‌هایی که وضعیت نابسامانی دارند، در این فهرست بین‌المللی معرفی نشده‌اند. در واقع با وجود وضعیت نابسامان تالاب‌های ایران و اختصاص ندادن حقابه‌های محیط زیستی، از سال 1993 به بعد هیچ تالابی به فهرست مونترو اضافه نشده است.
فهرست مونترو قابل اتکا نیست
به گفته رئیس گروه برنامه‌ریزی و مدیریت تالاب‌ها اختصاص ندادن حمایت‌های مالی منجر شده ایران تمایلی برای ثبت کردن تالاب‌های در معرض خطر نداشته باشد. او درباره قابل اتکا بودن این فهرست می‌گوید: «همه می‌دانند که ارومیه در معرض خطراست ولی در فهرست مونترو قرار نگرفت. واقعیت این است که خیلی از تالاب‌های کشور در معرض خطر قرار دارند ولی در فهرست مونترو ثبت نشده‌اند.» فقط ارومیه نیست، تالاب گاوخونی و زاینده رود هم وضعیت مشابهی دارند.
با این همه سازمان حفاظت از محیط زیست اما به دنبال خارج کردن دو تالاب شادگان و انزلی از فهرست مونترو است. مدیر کل دفتر حفاظت و احیای تالاب‌ها دراین‌باره می‌گوید: «اقدامات مربوط به انزلی را شروع کردیم و حالا دلایلی که سال‌ها پیش تالاب را در فهرست مونترو قرار داده بود، برطرف شده هرچند معضلات جدیدی اضافه شده است.» اشاره مستقیم او به درگیر شدن انزلی با سنبل آبی است، گونه مهاجمی که از بین بردنش به این راحتی‌ها نیست.
مشکل بعدی تالاب انزلی که در ماه‌های گذشته به دلیل تغییر مالکیت آن و ثبت سندش به نام آب‌منطقه‌ای گیلان بر سر زبان‌ها افتاده، افزایش بار رسوبات است. مدیر کل دفتر حفاظت و احیای تالاب‌ها دراین‌باره توضیح می‌دهد: «رسوب تالاب انزلی، نتیجه اقدامات قبلی است. طرح‌های آبخیزداری در بالادست این تالاب انجام نشده و فرسایش خاک نیز به این مسئله دامن زده است. بار رسوبی به دلیل اجرایی نشدن طرح‌های آبخیزداری صحیح در بالادست تالاب و همچنین تخریب اراضی وارد تالاب شده و این دو موضوع به تهدیدات جدی این تالاب تبدیل شده‌اند.»
خروج شادگان از فهرست خطر
از نگاه اشرفی‌زاده خارج کردن تالاب شادگان از فهرست مونترو سهل‌الوصول است. او می‌گوید: «تالاب شادگان وضعیت مناسبی دارد و خیلی راحت می‌توانیم بعد از پر کردن فرم‌ها این تالاب را از فهرست مونترو خارج کنیم.»
درحالی او از خروج این تالاب از فهرست مونترو می‌گوید که همچنان اقدامی برای خروج پسماند آبادان و شادگان از این تالاب بین‌المللی صورت نگرفته. معضلاتی که منجر شده بود تیرماه پارسال، مدیرکل حفاظت محیط زیست خوزستان از خطر خروج این تالاب از فهرست رامسر بگوید. علاوه بر این، شادگان درگیر ماهی تیلاپیا هم هست و فاضلاب شهر شادگان هم به آن وارد می‌شود.
با این حال به گفته اشرفی‌زاده دلیل اصلی خروج این تالاب از فهرست مونترو، ترسالی سال قبل و اقدامات احیایی برای افزایش آب است. «تا دو سال قبل بخش زیادی از تالاب خشک بود ولی با آبگیری پارسال و اقدامات احیایی، وضعیت تالاب شادگان رو به بهبودی رفت. اقدامات احیایی که در پایین‌دست اجرا شد، منجر به ماندگاری آب در تالاب شد و در کنارش حقابه‌ اختصاصی تالاب، ‌حجم آب را بالا برد.»
اگرچه مدیر کل دفتر حفاظت و احیای تالاب‌ها از خروج دو تالاب شادگان و انزلی از فهرست مونترو می‌گوید اما این به معنی رفع مشکلات این دو تالاب نیست. رئیس گروه برنامه‌ریزی و مدیریت تالاب‌ها نیز معتقد است که این خروج صرفا به معنای شروع برنامه احیایی برای این تالاب است: «فرم‌های خروج دو تالاب انزلی و شادگان در حال تکمیل است تا از فهرست مونترو خارج شود اما این به معنی وضعیت مناسب این دو تالاب نیست، بلکه به معنی داشتن برنامه برای حفاظت و احیای این دو تالاب است؛ چرا که به هر حال قرار گرفتن این تالاب‌ها در فهرست مونترو هیچ خیر و برکتی برای کشور ندارد و صرفا یک عنوان است که به این دو تالاب تعلق گرفته.»
دستمان برای خروج انزلی
از فهرست مونترو می‌لرزد
عملکرد سازمان حفاظت محیط زیست برای خروج یا ورود تالابی در فهرست مونترو دو پهلو است. امینی اگر چه از حمایت نشدن تالاب‌های در فهرست مونترو می‌گوید اما این فهرست را مانند گارد حفاظتی می‌داند. او می‌گوید: «برای خروج انزلی از فهرست مونترو دستمان می‌لرزد، چرا که وقتی تالابی در فهرست مونترو باشد دستگاه‌‌های اجرایی با حساسیت بیشتری نسبت به آن عمل می‌کنند اما وقتی این تالاب از فهرست مونترو خارج شود باز محیط زیست در موضع ضعف قرار می‌گیرد.»
رئیس گروه برنامه‌ریزی و مدیریت تالاب‌ها درباره اینکه چگونه بعد از سال‌ها قرارگیری این تالاب‌ها در فهرست مونترو، هنوز عملیات احیایی برای آن‌ها صورت نگرفته، می‌گوید:«برنامه‌های احیا و حفاظتی همواره از سمت مدیران سازمان حفاظت محیط زیست هر استان اجرا می‌شود، اما مشکلات جدیدی برای این تالاب‌ها ایجاد شده و برای همین هم هنوز در فهرست در خطر قرار دارند.» این اظهارات در حالی مطرح می‌شود که احمدرضا لاهیجان‌زاده، معاون محیط زیست دریایی سازمان حفاظت محیط زیست مدعی است که برنامه احیا برای تمامی تالاب‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ها اجرا شده است. او به «پیام‌ما» می‌گوید: «برنامه‌های احیای صرفا محدود به تالاب‌های در فهرست مونترو نبوده و برنامه جامعی برای تمامی تالاب‌ها اجرایی شده است. در گذشته برنامه‌‌های احیایی محدود به حوضه تالاب بوده اما اکنون حوضه آبریز تحت پوشش قرار می‌گیرد.» اشرفی‌زاده اما بخشی از دلایل قرارگیری تالاب‌ها در فهرست مونترو را ناشی از دلایل بیرونی می‌داند. «با وجود اقداماتی که برای احیای تالابی همچون هامون صورت گرفته، این تالاب همچنان مشکلات عدیده‌ای دارد. برای خروج هامون از فهرست مونترو باید کنوانسیون رامسر و کشور افغانستان کمک کند. ما چطور می‌توانیم هامون را از فهرست مونترو خارج کنیم وقتی که هنوز حقابه‌اش را نداده‌اند؟ بنابراین خروج دو تالاب هامون‌پوزک و هامون‌صابری و هیرمند از این فهرست هیچ دردی را دوا نمی‌کند.»

حسن روحانی، رئیس‌جمهوری ایران می‌گوید آمریکایی‌ها در وین به صراحت آمادگی خود را برای رفع تحریم‌ها اعلام کرده‌اند و ما هم تا توافق نهایی، به مذاکرات ادامه می‌دهیم. این در حالی است که با پایان مهلت توافق میان ایران و آژانس، صدای مخالفان دولت از مجلس به گوش می‌رسد که خواهان پاک کردن فیلم‌های ضبط‌شده توسط دوربین‌های سازمان انرژی اتمی هستند. موضوعی که می‌تواند مذاکرات را که احتمالا در هفته پایانی خود قرار دارد، به خطر بیاندازد.

دویست و بیست و هفتمین جلسه ستاد هماهنگی اقتصادی دولت روز یکشنبه به ریاست رئیس‌جمهور برگزار شد. به گزارش ایسنا، حسن روحانی در این جلسه با تاکید بر پیروزی ملت ایران در جنگ اقتصادی، گفت: «ارقام رشد تولید در بخش‌های مختلف صنعتی کشور، بهترین شاهد بر بی‌ثمر بودن سیاست فشار حداکثری آمریکا است که خود آنها را به اعتراف به شکست این سیاست‌ها وادار کرده است و با توجه با مذاکرات اخیر انجام شده در وین، به صراحت آمادگی خود را برای رفع تحریم‌ها، وفق برجام اعلام کرده‌اند. ما به مذاکرات تا توافق نهایی ادامه خواهیم داد.»
سخنان روحانی در حالی مطرح می‌شود که با پایان توافق سه ماهه میان ایران و آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، صبح دیروز، محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی گفته، فرصت سه ماهه آژانس تا اول خرداد ماه بود و بر این اساس آژانس بین‌المللی انرژی اتمی حق دسترسی به تصاویر و اطلاعات سازمان انرژی اتمی را ندارد.
علیرضا سلیمی، یکی از نمایندگان مجلس در اخطاری در جلسه علنی دیروز گفت: آژانس بین‌المللی انرژی اتمی سه ماه فرصت داشت که به تعهدات خود عمل کند اما اینگونه نشد و روز گذشته هم فرصت قانونی آنها به اتمام رسید. او افزود: بر اساس قانون باید کلیه تصاویر و فیلم‌هایی که توسط دوربین‌های سازمان انرژی اتمی ضبط شده است، پاک شود و انتظار ما از رئیس سازمان انرژی اتمی این است که هر چه سریع‌تر خبر دهد که فرصت آژانس تمام شده و ذخیره تصاویر و فیلم‌ها پاک شده است. ما به هیچ وجه نباید اجازه دهیم که نحوه اجرای قانون اقدام راهبردی برای لغو تحریم‌ها مانند قانون اقدام متقابل در اجرای برجام شود چرا که آن قانون به خوبی اجرا نشد. این عضو هیات رئیسه مجلس خطاب به رئیس مجلس، گفت: به رئیس سازمان انرژی اتمی دستور دهید در این زمینه تاخیر نکند و باید ذخایر فیلم‌ها و تصاویر در دوربین‌های سازمان انرژی اتمی حذف شود و همه باید بدانند مجلس به اجرای قانون تاکید دارد و مجلس یازدهم مانند مجلس قبلی نیست.
از سوی دیگر، خبرگزاری گاردین نیز در گزارشی به پایان تاریخ تفاهم‌نامه ایران و آژانس بین‌المللی انرژی اتمی برای تداوم نظارت‌های آژانس در ایران و تاثیر احتمالی آن بر مذاکرات احیای توافق هسته ای در وین پرداخته است. خبرگزاری ایسنا به نقل از گاردین نوشته، این موضوع، یعنی به پایان رسیدن مهلت توافق ایران و آژانس و عدم تمدید آن، موجب افزایش تنش‌ها در بحبوحه تلاش‌های دیپلماتیک در وین برای حفظ توافق هسته‌ای تهران با قدرت‌های جهانی می‌شود. گاردین اظهارات رئیس مجلس ایران را تاییدی بر فرصت رو به پایان آمریکا برای رسیدن به توافق توصیف کرده است.
گاردین در گزارش خود نوشته است: ایران در حال حاضر در سطحی بالاتر از حد مجاز در توافق هسته‌ای اورانیوم را غنی‌سازی و ذخیره می‌کند. حالا دیگر بازرسان بین‌المللی نمی‌توانند به تصاویر نظارتی تاسیسات اتمی ایران دسترسی داشته باشند. آژانس بین‌المللی انرژی اتمی اعلام کرده است که رافائل گروسی مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، کنفرانسی مطبوعاتی با خبرنگاران برگزار می‌کند. این نهاد بین‌المللی به سوال درباره اظهار نظر در این باره جوابی نداده است. آژانس در سال 2017 گفته بود، تحت پروتکل الحاقی، آژانس «صدها هزار تصویر ثبت شده روزانه توسط دوربین‌های پیچیده نظارتی‌اش را جمع‌آوری و تحلیل می‌کند». در ادامه گزارش گاردین آمده است: مجلس ایران در ماه دسامبر لایحه‌ای را تصویب کرد که اگر اعضای اروپایی برجام تا ماه فوریه تحریم‌های نفتی و بانکی را لغو نکنند، بخشی از تحقیقات سازمان ملل در تاسیسات هسته‌ای‌اش را به تعلیق در می‌آورد.
این روزنامه همچین نوشت: همزمان با آماده شدن هیئت‌های مذاکره کننده در وین در هفته گذشته برای از سرگیری مذاکرات احیای برجام در وین، دیپلمات‌های اروپایی درباره بروز بحرانی جدی در صورت عدم موافقت ایران با تمدید این تفاهم‌نامه در موعد آن، هشدار داده بودند. اگر این تفاهم‌نامه پیش از پایان یافتن مهلت آن تمدید نشود، ایران در جایگاهی قرار می‌گیرد که می‌تواند تصاویر ثبت شده ویدیویی از فعالیت در تاسیسات هسته‌ای‌ را حذف کرده و بازرسان هسته‌ای سازمان ملل را درباره آنچه از فوریه در این تاسیسات اتفاق افتاده است، بی‌خبر بگذارند. در بخش پایانی گزارش گاردین آمده است: چنین رخدادی در عمل به معنای فروریزی آخرین بقایای توافق هسته‌ای و احتمالا از مسیر خارج شدن مذاکرات وین می‌شود.
احتمال تمدید مشروط
توافق ایران با آژانس
با این حال، روز گذشته، خبری از سوی یک مقام مطلع در دبیرخانه شورای عالی امنیت ملی منتشر شد، مبنی بر اینکه با توجه به پایان یافتن ضرب‌الاجل سه ماهه ایران به آژانس، احتمال تمدید مشروط توافق قبلی برای مدت یک ماه وجود دارد. این منبع به نور نیوز گفته است: بررسی این موضوع ناشی از حسن نیت ایران برای فرصت دادن به روند مذاکرات جاری در وین است و در صورت قطعی شدن این تصمیم انتظار می‌رود طرف‌های مذاکره‌کننده از فرصت مجددی که ایران در اختیارشان قرار خواهد‌داد استفاده کنند و با پذیرش مطالبات قانونی ایران روند دستیابی به توافق را تسهیل نمایند. بر اساس توافق آژانس و سازمان انرژی اتمی ایران که در سفر اسفندماه سال گذشته گروسی مدیرکل آژانس به ایران به دست آمد مقرر شد، دوربین‌هایی که نظارت‌های فراپادمانی را پشتیبانی می‌کنند تا اول خرداد ۱۴۰۰ روشن بماند، اما فیلم‌ دوربین‌ها در داخل کشور حفظ شود. در چارچوب این توافق فیلم دوربین‌ها تنها در صورت به نتیجه رسیدن مذاکرات وین به آژانس تحویل می‌شود و در غیر آن تصاویر فیلم‌ها برای همیشه پاک می‌شود. بسیاری از مخالفان و منتقدان دولت حسن روحانی، تلاش دولت او را برای مذاکرات احیای برجام، تلاشی در جهت منافع انتخاباتی می‌دانند. دولت بارها مذاکره برای انگیزه‌های انتخاباتی را رد کرده است. با این حال، فشارها بسیار بیش از گذشته است. دیروز علی ربیعی، سخنگوی دولت به طور تلویحی از صدا و سیما به دلیل اخلال در مذاکرات وین انتقاد کرده است. ربیعی در پاسخ به سوالی درباره روندهای تخریبی که پرس تی.وی به نقل از منابع‌ آگاه علیه مذاکرات وین منتشر می‌کند، گفت: در همه کشورها و براساس یک اصل کلی و زمانی که کشور در یک عرصه سخت برای احقاق حقوق ملی است، شایسته است همگان سربازان میدان آن عرصه را حمایت کنند و از بیان مطالبی که اخلال ایجاد می‌کند یا موضوع مناقشه می‌شود، خودداری کنند. ربیعی در ادامه گفته یک جریان فکری در کشور که اعتقاد چندانی به شیوه‌های تعاملی با جهان نداشتند، همواره در این سال‌ها با ادبیات مختلف این مخالفت را نشان می‌دهند. بنظرم تعامل با جهان به نوعی با فلسفه وجودی آنها مغایرت دارد. سخنگوی دولت گفت: شبکه خبری مورد اشاره به مثابه نمایندگی یک تفکر دقیقا در جهت مخالفت با سیاست‌های ملی در مذاکرات اقدام می‌کند که عاری از صحت است.

به‌منظور بهره‌مندی هر چه بیش‌تر مشتریان عزیز از سبد خدمات و محصولات بانک آینده، «طرح مردم‌یار» این بانک، تسهیلات اعطا می‌کند. این تسهیلات برای خرید کالا و خدمات تولید داخل یا تعمیر و بازسازی واحد مسکونی است که حداقل و حداکثر مبلغ تسهیلات قابل اعطا 100 (یک‌صد) میلیون تا 1 (یک) میلیارد ریال و دوره بازپرداخت آن، حداکثر 36 (شی‌و‌شش ماهه) است. برای کسب اطلاعات بیش‌تر با مرکز ارتباط بانک آینده به‌شماره 27663200-021 تماس بگیرید.

|پیام ما| دوربین روی دست‌هایی که زعفران برداشت می‌کنند، زوم می‌شود و بنفش و قرمز و سیاه از داخل دوربین به داخل قاب تصویر راه باز می‌کند: «سفره آب زیرزمینی قائن هرسال نیم متر پایین‌تر می‌رود.» گوینده ادامه می‌دهد که قائن ۱۲ قنات داشته که هر ۱۲تا خشک شده است. گوینده که شخصیت اصلی داستان فیلم مستند «رویای آب» است، می‌گوید عمق چاه مادر از ۱۵ متر به ۱۳۵ متر رسیده و این یعنی آب هم در آینده رویای می‌شود که تصویر واضحش را تنها باید از کودکی‌هایمان جست‌وجو کنیم. مستند رویای آب اما یکی از چند مستندی بود که در نخستین جشنواره فیلم زمین که موضوع محوری فیلم‌های محیط زیست بود، از آن تقدیر شد. جشنواره‌ای که اختتامیه آن جمعه شب در پارک ملت تهران برگزار شد و قرارش اهمیت دادن به مساله توسعه پایدار است. مساله‌ای که به قول فرهاد توحیدی، دبیر جشنواره، یک منطق و توضیح مشخص دارد: «توسعه پایدار یعنی رفع نیازهای امروز، رفع نیازهای نسل آینده را با خطر مواجهه نکند.»

جشنواره فیلم زمین، نخستین جشنواره فیلم‌های محیط زیستی و توسعه پایدار که با کمک چند گروه مانند، موسسه فرهنگی هنری اردیبهشت عودلاجان، هاشور و انجمن تمدن‌سبز هنرمندان حامی توسعه پایدار برگزار شده بود، جمعه شب به با معرفی برگزیدگان به کار خود پایان داد.
در ابتدای این نشست، معصومه ابتکار معاون امور زنان و خانواده ریاست‌جمهوری که یکی از مشارکت کنندگان این جشنواره نیز بود، به چالش‌های محیط زیستی در سال‌های اخیر اشاره کرد. او گفت چالش‌های محیط زیست در جریان پاندمی کرونا برجسته‌تر شد و مردم به سبب آن سبک زندگی‌شان را تغییر دادند گفت: با خشکسالی بی‌سابقه‌ای به عنوان پاندمی محیط زیستی پس از ۵۰ سال اخیر مواجهه هستیم.
ابتکار به نقش بی‌بدیل زنان در مواجهه با بحران‌ها و پاندمی خشکسالی اشاره کرد و اظهار داشت: معتقدم اگر زنان به این باور برسند که نیازمند تغییر سبک زندگی در مواجهه با خشکسالی هستیم ، حتما تغییرات ایجاد می‌شود. او البته گریزی هم به انتخابات ریاست جمهوری داشت و تاکید کرد: بی‌شک این انتخاب می‌تواند در توسعه پایدار تاثیرگذار باشد و می‌تواند ما را به سمت پایداری بیشتر و یا ناپایداری بیشتر پیش برد. به مردم اعتماد کنید و اجازه دهید مردم به‌ویژه زنان نقش‌آفرینی کنند، زنان نشان دادند هرجا سکان مدیریتی را به دست گرفتند نسبت به محیط زیست، توسعه پایدار و طبیعت حساس‌تر ایستادگی کردند. او در پایان گفت، مردم مطالبه کنند، داوطلبان برای توسعه پایدار، حفظ ذخایر ملی و طبیعی و در مقابل سواستفاده‌کنندگان از طبیعت چه برنامه‌ای دارند.
توسعه پایدار چیست؟
فرهاد توحیدی، فیلم‌نامه‌نویس و دبیر این جشنواره نیز در ادامه توضیحاتی درباره روند برگزاری این جشنواره داد. او گفت: از ابتدای راه‌اندازی این جشنواره بسیاری از ما پرسیدند که چرا موضوع جشنواره «توسعه‌پایدار» است؟ در پاسخ به آن‌ها گفتم کدام ایرانی باوجدانی است که خواهان کشوری پیشرفته، مردمی، مسئولیت‌پذیر، آگاه و مرفه در کنار حکومت قانون، عدالت اجتماعی، اقتصاد شکوفا، محیطی زیستی پاک و ایمن در کنار تامین آینده نسل‌های آتی نباشد. ‌قطعا همه ایرانیان آرزوی چنین توسعه‌ای را دارند.
او با اشاره به اینکه توسعه پایدار رویای همه ایرانیان بوده که برای آن دو بار انقلاب کردند، افزود: اگر توسعه پایدار را به زبان ساده راه‌حل برطرف کردن نیازهای امروز بشر بدانیم، نمی‌توان آن را بی آن‌که به رفع نیازهای نسل آینده فکر کرد، درنظر گرفت.
دبیر این جشنواره در ادامه درباره رابطه میان هنر و توسعه پایدار گفت و تاکید کرد: یکی از بزرگترین مشکلات جامعه ایرانی تفاوت زبان تخصصی نخبگان فکری با مردم عادی است. مردم زبان پیچیده، فنی و گاه متکبرانه را فهم نمی‌کنند و در این فضای انقطاع و گسست مردم و نخبگان شیادان عوام‌فریبی که به زبان ساده با مردم سخن می‌گویند صاحب نفوذ می‌شوند و از مردم نردبان قدرت می‌سازند.
او ادامه داد:‌ در این میان آیا باید نخبگان از زبان تخصصی خودشان عدول کنند یا بخشی از آن‌ها، یعنی هنرمندان مسائل پیچیده فکری را با زبان تاثیرگذار به گوش مخاطبان برسانند.
توحیدی همچنین در پایان گفت: از این منظر بسیاری از فیلم‌های سینمایی و انبوهی از آثار کوتاه، مستند و انیمیشن وجود دارد که می‌توانند مساله توسعه پایدار را از زوایای گوناگون طرح و بررسی کنند و جشنواره بین‌المللی فیلم زمین با همین امید تاسیس شد تا با برجسته‌کردن آن دسته از فیلم‌هایی که به مسائل توسعه مرتبط هستند، به جریان آگاهی‌بخشی و ابلاغ پیام به مردم کمک کنند.
جای خالی فیلم‌های محیط زیستی
در ادامه روند اختتامیه، آرش حسینی‌میلانی، رئیس کمیته محیط زیست شورای شهر تهران، چند روایت برای جشنواره فیلم زمین در نظر گرفت. او گفت:چند فیلم جشنواره را دیدم و بسیار تحت تاثیر قرار گرفتم. به تعبیر خودم، سه روایت را می‌توان برای این جشنواره برشمرد که مهم‌ترین آن روایت «محیط زیست و شهر» است. برجسته‌سازی این روایت از دیدگاه شهروندان، رویکرد بسیار مهمی است که در یکی از فیلم‌های جشنواره زمین نیز به آن به خوبی پرداخته شده بود.
به گفته این عضو هیات رئیسه شورای شهر تهران، جای این نوع فیلم‌ها که مسائل شهری و محیط زیستی را به یکدیگر مرتبط می‌کند، بسیار خالی است. امروز در شهر تهران باغ‌کشی متوقف شده است و خوب است تا این رویه در حفظ فضای سبز شهرها در جشنواره‌هایى مانند جشنواره فیلم زمین دنبال شود.
او با اشاره به تصویب لایحه طرح جامع مدیریت پسماند در صحن شورای شهر اظهار داشت: موضوع بسیار مهم دیگر، تفکیک از مبدا پسماند است که شهر تهران درباره این موضوع در آستانه گام مهمی قرار دارد که به کمک هنر و مشخصا سینما، شهرداری می‌تواند موضوع تفکیک از مبدا را در لایه‌های مختلف اجتماع عمومی‌سازی و ترویج کند.
حسینی‌میلانی ادامه داد: موضوع مهم دیگر، روایت «هشدار و حفاظت» است که می‌دانید تالاب‌ها و رودخانه‌هایی را داریم که درحال از بین رفتن هستند که در چند فیلم‌ جشنواره به این موضوع پرداخته شده و قابل تقدیر است. به ویژه آن‌که نمایش دستاوردهای فعالان محیط زیست در دفاع از تالاب‌ها بسیار مثبت و انگیزه‌بخش در بین دوستداران زمین است.
رفع مشکلات محیط زیست، عزم جدی می‌خواهد
شینا انصاری، مدیرکل محیط زیست و توسعه پایدار شهرداری تهران هم که یکی از همکاران برگزاری این رویداد بود، نقش سینما را در ترویج فرهنگ محیط زیست بی‌بدیل دانست. او گفت: بی‌شک رفع مشکلات محیط زیستی در کشور نیازمند عزم جدی در حاکمیت و مردم و به موازات کار بنیادین و مستمر برای فرهنگ‌سازی و آموزش است.
او با بیان اینکه باید محیط زیست را به فرهنگ عمومی تبدیل کنیم و در این راستا استفاده از ظرفیت فیلم و سینما برای ترویج و اشاعه فرهنگ محیط زیست در مسیر حرکت به توسعه پایدار و جلب مشارکت مردمی برای حفظ محیط زیست و ایجاد حساسیت و دغدغه بیشتر در بین مسئولان و مردم بسیار تاثیر‌گذار است.
مدیرکل محیط زیست و توسعه پایدار در خصوص اهمیت نقش سینما در‌توسعه پایدار نیز تاکید کرد: استفاده از ابزار‌های فرهنگی برای تغییر در رفتار و سبک زندگی غیرقابل انکار است. نکته قابل توجه این است که برای اینکه یک آموزه بصورت فرهنگ درآید، باید در یک فرآیند مستمر و پایدار نهادینه شود. سینما و اساسا برنامه‌های فرهنگی می‌توانند نقش موثری را در این زمینه داشته باشند که البته اثرات این تغییر شاید در بازه کوتاه مدت و خیلی سریع مشهود نباشد، اما استمرار این برنامه‌ها می‌تواند در میان مدت منجر به توجه بیشتر به مسائل محیط زیست و تغییر رفتار در افراد جامعه شود.
او به نقش هنرمندان به عنوان گروه‌های مرجع جامعه برای ایجاد جریانات اجتماعی در حوزه محیط زیست اشاره کرد و گفت: برگزاری جشنواره فیلم زمین به‌عنوان جشنواره‌ای مستقل که به ترویج مفاهیم توسعه پایدار و آموزش همگانی آن مفاهیم با زبان سینما و هنر می‌پردازد نقطه قوتی برای ترویج کنشگری فعال در عرصه محیط زیست است. توجه به مسائل کلیدی و ریشه‌ای محیط زیست، در نظر گرفتن نگاه کارشناسی و علمی به موضوعات و طرح مسائل و راهکار‌ها با زبان مردم بطور قطع می‌تواند در طول زمان به ارتقای سطح مطالبات و مشارکت‌هی مردمی در حفاظت از محیط‌ زیست بینجامد.
پس از سخنرانی‌ها برگزیدگان لوح‌های تندیس دریافت کردند. تندیس طلایی جشنواره به فیلم «روزهای خوب گمشده‌تقویم» ساخته حجت طاهری رسید و دیپلم افتخار به فیلم «رویای آب» ساخته محمد واعظی اهدا شد. همچنین فیلم «می‌برد تا به کجا» ساخته پیروز کلانتری نیز دیپلم افتخار دیگری دریافت کرد.
در بخش مستند کوتاه نیز تندیس طلایی جشنواره به فیلم «آهسته‌و‌آرام» ساخته دلاور دوستانیان اهدا شد و دیپلم افتخار به فیلم «در قلمرو افعی دم‌عنکبوتی» ساخته فتح الله امیری رسید. در بخش انیمیشن نیز تندیس طلایی جشنواره به فیلم «هبوب» ساخته مهسا سامانی اهدا شد و دیپلم افتخار به فیلم «نقش زندگی» ساخته احسان معصوم نیز اهدا شد.

در روزهای گذشته شهرهای مختلف کشور از جمله تهران، کرج، شیراز و … با قطعی برق روبه‌رو بودند. این در حالی است که کارشناسان اعتقاد دارند هنوز به پیک مصرف برق در تابستان نرسیده‌ایم. پیش‌بینی می‌شود پیک مصرف برق امسال به بیش از 60 هزار مگاوات برسد در حالی که به نظر می‌آید ظرفیت عملی تولید برق کشور کمتر از این مقدار باشد.

سه‌شنبه 28 اردیبهشت‌ماه 1400 قطع ناگهانی برق در برخی از مناطق تهران همانند، محدوده فاطمی، خیابان مطهری، بخش‌هایی از خیابان شریعتی و … شهروندان را غافلگیر کرد. در برخی مناطق این خاموشی از پیش اعلام نشده تا 3 ساعت هم به طول انجامید.
روزهای پس از آن هم کم‌و‌بیش در برخی مناطق مانند خیابان اندرزگو ساعت‌هایی با خاموشی روبه‌رو شدند تا این که پس از گذشت 4 روز، قطع برق در روز شنبه 1 خردادماه دوباره بسیاری از مناطق تهران را خاموش کرد. این بار هم قطع برق بدون اعلام قبلی بود و بسیاری از مناطق تهران همانند بلوار فردوس، سعادت آباد، سهروردی، انرزگو، خیابان شریعتی، لارستان و … را در بر گرفت.
این قطعی‌های پیش‌بینی نشده در برخی مناطق در ساعات اداری رخ داد و حدود 2 ساعت ادامه داشت و سبب شد که بسیاری از شهروندان از جمله آنها که به دلیل شیوع ویروس کرونا دورکار شده‌اند یا دانشجویان و دانش آموزان که فعالیت آنها این روزها بیش از پیش وابسته به اینترنت است، با مشکلات بسیاری روبرو شوند.
قطعی برق البته محدود به پایتخت نیست و شهرهای دیگر را هم در بر گرفته است به طوری که برخی شهروندان درکرج، شیراز، کرمانشاه و … هم از قطعی‌های برق در این شهرها خبر می‌دهند.
در برخی استان‌ها همانند البرز و خراسان‌رضوی هم از اعلام جدول خاموشی خبر داده شده است سرپرست شرکت توزیع برق البرز به ایسنا گفت: «اگر مشترکان مدیریت مصرف برق نداشته باشند، چاره‌ای جز این وجود ندارد که بر اساس بلوک‌بندی که در سایت شرکت نیروی برق استان بارگذاری شده، از ساعت ۹ صبح برق محلات مختلف دو ساعت دو ساعت قطع شود.»
اتفاقی که اگر در تهران هم می‌افتاد و جدول خاموشی اعلام می‌شد موجب بروز خسارت‌ها و مشکلات کمتری در پایتخت می‌شد.
اگرچه زمان دقیق قطعی برق غافلگیر‌کننده است، اما قطعی سراسری برق اتفاقی نبود که شهروندان و مسولان را به طور کلی شگفت‌زده کند، افزایش مصرف برق از زمستان سال گذشته آغاز شده است و مدتی است که هشدارهای برای کمبود برق به طور مداوم به گوش می‌رسد.
همچنین کاهش ظرفیت نیروگاه‌های برق‌آبی به دلیل خشکسالی، کمبود بارش و در نتیجه کاهش ورودی سدها و همینطور استفاده از ظرفیت این نیروگاه‌ها در زمستان مساله‌ای است که از آغاز سال 1400 به طور مداوم اعلام می‌شود اگرچه که سهم نیروگاه‌های برق آبی در تولید برق کشور حدود 10 تا 15 درصد است.
آمارهای شرکت مدیریت شبکه برق ایران نشان می‌هد که مصرف برق در 28 اردیبهشت‌ماه در حوالی زمان خاموشی یعنی حدود ساعت 15، در کشور در پیک مصرف معادل 52 هزار و 745 مگاوات بوده است و در آن زمان ذخیره نیروگاه‌ها به صفر رسیده است.
آمارها همچنین نشان می‌دهد که سال گذشته در چنین روزی پیک مصرف برق حوالی 9 شب بوده و در آن زمان مصرف به 44 هزار و 692 مگاوات بوده است. همچنین در آن زمان بیش از 3 هزار مگاوات میزان ذخیره نیروگاه بوده است.
این نشان می‌دهد به صورت حدودی مصرف برق در این روز 8 هزار مگاوات افزایش پیدا کرده است.
همچنین وزارت نیرو اعلام کرده است که برای نخستین بار در تاریخ کشور در اردیبهشت ماه رکورد مصرف برق به مرز 54 هزار مگاوات رسیده است. طبق آمار رسمی شرکت مدیریت شبکه برق ایران در روز بیست‌و‌نهم اردیبهشت ماه 1400 مصرف برق در پیک روزانه به 53 هزار و 759 مگاوات رسید.
اما محمد‌حسن زربخش کارشناس انرژی و عضو هیات مدیره انجمن علمی مدیریت مصرف انرژی در گفت‌و‌گو با «پیام‌ما» اعلام کرد که هنوز میزان مصرف برق به پیک خود در تابستان نرسیده است. او پیش‌‍بینی می‌کند که میزان مصرف برق در کشور به 60 هزار مگاوات می‌رسد.
او اظهار کرد: ظرفیت اسمی نیروگاه‌های کشور 80 هزار مگاوات است اما ظرفیت واقعی حدود 54 هزار مگاوات است. یعنی ما از ظرفیت همه نیروگاه‌ها استفاده نمی‌کنیم و همچنین تلفات برق در شبکه داریم.
زربخش، از جمله نیروگاه‌هایی را که نمی‌توان از همه ظرفیت آنها در حال حاضر استفاده کرد، نیروگاه‌های برق‌آبی عنوان کرد و توضیح داد: ظرفیت نیروگاه‌های برق‌آبی می‌تواند به 10-12 هزارمگاوات برسد اما به دلیل کمبود بارش‌ها اکنون حدود 3 هزار مگاوات است.
او در پاسخ به اینکه برق‌آبی‌ها 10 درصد برق کشور را تامین می‌کنند و آیا می‌توانند تاثیر چندانی داشته باشند گفت: تاثیر برق‌آبی‌ها زیاد و مهم است چرا که برق پایه ما را تامین می‌کنند و همینطور در زمان پیک نیاز است که از همه نیروگاه‌ها استفاده کرد.
زربخش دلیل افزایش مصرف را گرمای شدید و زودهنگام هوا خواند و گفت: البته تلفات انرژی در میان مردم هم به دلیل شرایط کرونا بالاست، بنابراین با این شرایط شاهد قطع برنامه‌ریزی شده برق خواهیم بود.
این کارشناس انرژی در پاسخ به اینکه آیا بهتر نبود پیش از آغاز قطع برق وزارت نیرو در شهرهایی مانند تهران جدول خاموش اعلام می‌کرد؟ اظهار کرد:« برنامه‌ریزی از پیش همیشه بهتر است اما کارشناسان درحال بررسی مصرف و پیک‌ها هستند و همینطور پیش‌بینی هواشناسی هم اکنون بسیار مهم است بنابراین برای ارائه جدول خاموشی به زمان نیاز است.»
او در مورد مصرف برق مراکز استخراج غیرمجاز رمزارز گفت: گفته می‌شود نزدیک 2000 مگاوات مصرف این مراکز است که به نوعی برق‌ دزدی است و میزان زیادی است.»
وزارت نیرو بر اساس آخرین دستورالعملی که در مورد رمز‌ارزها ارائه کرده بود اعلام کرد که در زمان پیک مصرف برق مراکز مجاز رمزارز هم قطع می‌شود. مصطفی رجبی‌مشهدی، سخنگوی صنعت برق، اعلام کرده است که مصرف برق مراکز استخراج رمز‌ارز که به صورت مجاز فعالیت می‌کنند، به ۳۰۰ مگاوات می‌رسد که طبق این میزان به منظور حفظ تعادل و پایداری شبکه برق، قطع می‌شود.
از جمله دیگر اقداماتی که برای گذر از این وضعیت انجام شده قطع برق چهار سازمان دولتی به دلیل رعایت نکردن الگوی مصرف است.
روز گذشته که روز بهره‌وری بهینه‌‌سازی مصرف هم بود وزارت نیرو برق ساختمان‌های وزارت صمت، بانک به ملت(مرکزی)، بنیاد تعاون و سازمان ثبت و اسناد کشور را با اخطار قبلی قطع کرد.
در آستانه ماه خرداد در حالی که هنوز تابستان و اوج گرما شروع نشده است، قطعی برق سراسری آغاز شده است. حال باید دید که در پیک مصرف چه شرایطی به وجود خواهد آمد، پیش‌بینی‌ها حاکی از آن است که تابستان سختی پیش رو خواهد بود.

با نزدیک شدن فصل سفرهای تابستانی، در حالی که بسیاری از کشورها دیپلماسی گردشگری بر پایه واکسن را آغاز کرده‌اند، برنامه ایران هنوز روشن نیست. در حالی که در روزهای گذشته معاون گردشگری از تلاش برای بازگشایی مرزها به روی گردشگران واکسینه‌شده و پیگیری واکسیناسیون فعالان گردشگری خبر داد اما برنامه ورود گردشگران خارجی هنوز مشخص نیست و مرزها حدود ۱۵ ماه است که به روی گردشگران بسته مانده است. این در حالی است که اتحادیه اروپا که مدت‌هاست فقط به شهروندان هفت کشور اجازه داده برای تعطیلات یا به دلایل غیرضروری به ۲۷ کشور عضو این اتحادیه سفر کنند، با نزدیک شدن فصل پرسفر تابستان تصمیم گرفته مرزهایش را به روی مسافران از مبدا کشورهای کم‌خطر به لحاظ شیوع ویروس کرونا، باز کند. از سوی دیگر «گواهی دیجیتالی کووید» را برای رفت‌و‌آمد گردشگران و شاغلان در بین کشورهای اتحادیه صادر کند.

پیش‌ از این توافق کلی اروپا، بسیاری از کشورها که اقتصادشان بر پایه گردشگری است، تصمیم به بازگشایی مرزهای خود به روی گردشگران واکسینه‌شده و یا از مبدا کشورهای کم‌خطر کرونا گرفته بودند؛ امارات متحده عربی، روسیه، یونان، اسپانیا، ایتالیا، قبرس و مالدیو از جمله این کشورها هستند. ایسنا در گزارشی نوشته است که کشورهای آفریقایی از جمله کنیا، ماداگاسکار و تانزانیا نیز مدت‌هاست پذیرش گردشگران با دو تست کووید، هنگام ورود و خروج را آغاز کرده‌اند.
در بین کشورها، چین بیشتر از سایرین برای بازگشایی مرزها به روی گردشگران و سفرهای غیرضروری ملاحظه و مقاومت نشان می‌دهد. البته که اقتصاد گردشگری داخلی در چین از رونق و گسترش فراوانی برخوردار است. وزارت حمل‌و‌نقل این کشور گزارش کرده که در تعطیلات عید بهاره چینی در سال ۲۰۲۱ حدود ۲۵۰ میلیون نفر در داخل این کشور سفر کرده‌اند. دولت چین که پیش‌بینی می‌کرد بیش از یک میلیارد و ۵۰۰ میلیون چینی در آن تعطیلات به سفر بروند، از مردم خواست از مسافرت خودداری کنند. در چین تا کنون نزدیک به ۴۶۷ میلیون دوز واکسن کووید تزریق شده است. دولت این کشور اعلام کرده که روزانه به ۱۴ میلیون نفر واکسن تزریق می‌کند. سرعت در واکسیناسیون باعث شده در تعطیلات پنج‌روزه ماه می، همزمان با روز جهانی کارگر، بیش از ۲۰۰ میلیون چینی در داخل این کشور سفر کنند.
ترکیه نیز درحالی‌که حدود ۱۴ درصد از جمعیتش را واکسینه کرده، از دیپلماسی گردشگری بر پایه ایمنی واکسن خبر داده است. مهدی عباسی ـ کارشناس گردشگری و مدیر پیشین گردشگری منطقه آزاد ارس ـ در این‌باره به ایسنا می‌گوید: با آغاز فصل گردشگری تابستان، وزارت فرهنگ و گردشگری و وزارت امور خارجه ترکیه، تماس‌های فشرده و مکرری را با کشورهای گردشگرفرست، از جمله روسیه، آلمان و انگلیس با هدف تشریح «الزامات گواهی گردشگری ایمن» آغاز کرده است. این اقدام برای نجات صنعت گردشگری در ترکیه انجام می‌شود.
او با استناد به گزارش روزنامه‌های ترکیه، اظهار می‌کند: روند واکسیناسیون کارکنان بخش‌هایی که با گردشگران در ارتباط هستند، تا پایان ماه جاری به پایان می‌رسد. واکسیناسیون کارکنان حوزه گردشگری از ۷۰ درصد فراتر رفته است.
عباسی می‌گوید: «نمایندگان حوزه گردشگری ترکیه معتقدند با تکمیل واکسیناسیون کارکنان صنعت گردشگری در این کشور، آن‌ها در سطح بین‌الملل، یک مزیت رقابتی کسب می‌کنند.»
موبررا ارسین، رئیس اتحادیه هتلداران ترکیه (TÜROB) نیز با اشاره به این‌که مقامات دولتی این کشور تلاش گسترده‌ای برای گشودن ترافیک گردشگری در سطح بین‌المللی آغاز کرده‌اند، به یک روزنامه ترک گفته است: پایان واکسیناسیون نیروهای فعال در بخش گردشگری‌ ترکیه، سبب روحیه‌ای مضاعف برای این بخش‌ می‌شود. ضمن این‌که ابزار بازاریابی بسیار مهمی برای گردشگری ترکیه در سطح بین‌المللی محسوب می‌شود.
ارسین با بیان این‌که آن‌ها انتظار دارند در پایان قرنطینه کامل ترکیه، تعداد افراد مبتلا به کرونا در این کشور کاهش یابد، اظهار کرد: از آوریل ۲۰۲۱ واکسیناسیون کامل کارکنان فعال در بخش گردشگری آغاز شده است. برنامه واکسیناسیون شامل راهنماهای حرفه‌ای و همچنین کارمندان شرکت‌های هواپیمایی، فرودگاه‌ها، مراکز اقامتی، آژانس‌های مسافرتی، رستوران‌ها، کافه‌ها، وسایل نقلیه تور و ترانسفر، مراکز تفریحات دریایی، پارک‌های موضوعی، مراکز برگزاری کنفرانس و مراکز هنری است. برنامه‌ریزی شده است که واکسیناسیون تمام پرسنل گردشگری در ترکیه تا پایان ماه می به پایان برسد. واکسیناسیون کارکنان این بخش اطمینان زیادی را در مهمانان داخلی و خارجی به وجود می‌آورد.
هدیه گورال‌گور، مدیرعامل یک گروه هتلی در ترکیه نیز امیدوار است با واکسیناسیون کامل فعالان صنعت گردشگری در این کشور، سیگنال‌های گشایش سفرها از ابتدای تابستان دریافت شود. او به یک روزنامه چاپ ترکیه گفته است: ما در تلاش هستیم تا سریعا کار را آغاز کنیم. یونان و اسپانیا مهم‌ترین رقبای ترکیه هستند، ما از نزدیک وضعیت رقبا را دنبال می‌کنیم و با شور و اشتیاق در حال مشاهده اقدامات بجای دولت ترکیه در این زمینه هستیم. نقش صنعت گردشگری را در کاهش کسری بودجه به نفع اقتصاد ترکیه می‌دانیم. احیای دوباره صنعت گردشگری بسیار مهم است. کشوری مثل مصر که سهم‌ اندکی در بازار گردشگری داشته و جایگاه چندانی در رزرواسیون سفر و هتل نداشته، حالا توانسته مورد توجه گردشگران اروپایی قرار گیرد، ما می‌خواهیم با واکسیناسیون و صدور گواهی گردشگری ایمن، خود را از چنین رقبایی متمایز کنیم.شکیب آوداگیچ، رئیس اتاق بازرگانی استانبول هم با این پیش‌بینی که با آغاز سفرهای تابستانه به ترکیه، درآمد ماهانه گردشگری در این کشور به ۷.۵ میلیارد دلار می‌رسد، گفت: ضروری است برای تسریع در جذب گردشگران خارجی، تعداد مبتلایان کرونا به کمتر از پنج‌هزار نفر در روز برسد.او با اشاره به برنامه ترکیه برای جذب ۳۰ میلیون گردشگر، اظهار کرد: اکنون و پس از پایان قرنطینه کامل، اگر اقدامات را رعایت نکنیم، می‌توانیم با ۴۰ هزار و یا ۵۰ هزار مبتلا به کرونا مواجه شویم. ممکن است با دشواری‌هایی روبه‌رو شویم که فراتر از مشکلات امروز باشد. بنابراین ما باید با همدلی و تلاش، بر این روند به موثرترین روش غلبه کنیم.اسپانیا گردشگران واکسینه‌شده را می‌پذیرد
دیروز همچنین خبر رسید که مرزهای اسپانیا به روی تمامی گردشگران واکسینه‌شده علیه ویروس کرونا باز می‌شود. اینطور که رویترز اعلام کرده، اسپانیا به عنوان یکی از کشورهای محبوب گردشگری برای احیای حوزه خسارت‌دیده گردشگری از هفتم جولای به تمام گردشگران واکسینه‌شده علیه ویروس کرونا اجازه ورود به این کشور را خواهد داد.
اسپانیا که پیش از شیوع ویروس کرونا به عنوان دومین کشور پربازدید جهان شناخته می‌شد سال گذشته در پی محدودیت‌های سفری با ۸۰ درصد کاهش در شمار گردشگران خارجی مواجه شد.
روز جمعه، «پدرو سانچز» نخست‌وزیر اسپانیا، اعلام کرد مسافران واکسینه‌شده تمام کشورها اجازه ورود به این کشور را خواهند داشت. اسپانیا همچنین از بیست و چهارم «می» به گردشگران ۱۰ کشور خارج از اتحادیه اروپا که جزو کشورهای کم‌خطر از نظر ابتلا به کرونا به شمار می‌روند اجازه خواهد داد بدون نیاز به ارائه آزمایش منفی کرونا وارد این کشور شوند. بریتانیا، که بزرگ‌ترین منبع گردشگران خارجی اسپانیا محسوب می‌شود در کنار استرالیا و نیوزیلند از جمله کشورهایی هستند که در این فهرست قرار می‌گیرند.
اسپانیا در دوران کرونا متحمل وضعیت دشواری شد. این کشور تاکنون بیش از ۷۸ هزار مورد مرگ بر اثر ابتلا به ویروس کرونا و ۳.۶ میلیون مورد ابتلا به این ویروس را گزارش کرده است، اما روند ابتلا به ویروس در آن نزول پیدا کرده است و امکان کاهش محدودیت‌های ناشی از همه‌گیری این ویروس در برخی از نقاط فراهم شده است. «سانچز» همچنین بیان کرد آغاز گردشگری روش تاثیرگذاری برای احیای اقتصاد این کشور خواهد بود. گردشگری پیش‌تر ۱۲ درصد از درآمد اسپانیا را دربرمی‌گرفت.
گردشگری واکسن در ایران؟
در ایران نیز فعالان گردشگری از دولت درخواست کرده بودند واکسیناسیون صنعت گردشگری را در اولویت قرار دهد. معاون گردشگری در همین رابطه گفته است: موضوع در اولویت قرار گرفتن واکسیناسیون کرونا ویژه فعالان گردشگری از طریق دو مسیر وزارت بهداشت و شرکت‌های تولیدکننده واکسن داخلی در حال پیگیری است. تیموری که در روزهای گذشته از تلاش برای بازگشایی مرزها به روی گردشگران واکسینه‌شده و پیگیری واکسیناسیون فعالان گردشگری خبر داده، گفته است که درباره اجازه ورود به اتباع کشورهایی که واکسینه شده‌اند و به نوعی تهدید و نگرانی برای جامعه ایرانی ایجاد نمی‌کنند، با وزارت امور خارجه، وزارت بهداشت و رئیس‌جمهوری مکاتباتی داشته است.درخواست برای بازگشایی مرزها به روی گردشگران واکسینه‌شده از سال گذشته مطرح شده، اما هنوز پاسخ مشخصی به آن داده نشده است. ایران همزمان با شیوع ویروس کرونا صدور ویزای توریستی را برای اتباع خارجی متوقف کرده است. فعالان گردشگری می‌گویند نداشتن برنامه مشخص برای بازگشایی مرزها و ازسرگیری دوباره صدور ویزا باعث شده بسیاری از گردشگران که قبلا قصد سفر به ایران داشتند، مقاصد دیگری را جایگزین کنند.

بیست و دوم ماه مه مصادف با اول خرداد ماه روز جهانی تنوع زیستی نام‌گذاری شده است. یک کارشناس ارشد تنوع زیستی می‌گوید: «حفاظت بدون مشارکت جوامع محلی و بعد اقتصادی ‌پایدار نخواهد بود و سازمان حفاظت محیط زیست باید بر تصمیماتی که بر پایه اصول علمی می‌گیرد، ‌پافشاری کند.»
مهدی‌نبی‌یان با اشاره به اینکه سازمان حفاظت محیط زیست در ایران سابقه کمتری نسبت به سایر دستگاه‌های کشور دارد و محیط زیست نیز علمی جدید شناخته می‌شود، به ایسنا گفت: «این عوامل باعث شده است با یک سری ضعف‌های ساختاری در مدیریت، تعیین بودجه و حمایت‌های دولتی در بخش محیط طبیعی مواجه شویم که در کشورهای در حال توسعه امری دور از انتظار نیست.»
این ‌پژوهشگر حیات وحش ادامه داد: «در یک دهه گذشته تصمیمات سازمان محیط زیست در زمینه حفاظت از حیات وحش تحت تاثیر فضای مجازی و فشار افکار عمومی قرار گرفته است. این سازمان باید در سیستم مدیریتی خود بازنگری کند و بر تصمیماتی که بر ‌پایه اصول علمی در رابطه با نحوه حفاظت از گونه‌های جانوری و مدیریت مناطق حفاظت شده می‌گیرد، پافشاری کند و در برابر خواسته‌های غیرعلمی تسلیم نشود چرا که برخی تصمیم‌های کارشناسی به‌ دلیل همین فشار فضای مجازی و افکار عمومی به حاشیه کشیده می‌شود.»
او با اشاره به از بین رفتن هزاران جوجه فلامینگو در تالاب بختگان به‌علت مدیریت نشدن آب در بالادست گفت: «حدود ۱۵ سال است که با این موضوع مواجه هستیم و هر سال خطر تلف شدن جوجه فلامینگوها در تالاب بختگان تکرار می‌شود و هر سال کارشناسان از نرسیدن آب به این تالاب گله می‌کنند در حالی‌که سازمان محیط زیست حدود یک دهه فرصت داشت تا با وزارت نیرو برای مدیریت منابع آبی سد درودزن، با وزارت جهاد‌کشاورزی برای تعیین الگوی کشت در ‌پایین‌دست سد درودزن چانه‌زنی کند تا این دریاچه احیا شود اما هر سال با تخم‌گذاری فلامینگوها به‌دنبال راهکارهای لحظه‌ای هستیم. سازمان حفاظت محیط زیست باید به‌دنبال ‌پیشگیری از چنین عارضه‌هایی در محیط طبیعی باشد اما از آنجایی که بیشتر کارشناسان حیات وحش و محیط طبیعی علاقه‌مند به کار مستقیم با گونه هستند از بسیاری از موضوعات مدیریتی، حاکمیتی، ارتباطات بین دستگاهی و علوم مختلف غافل می‌مانند و این باعث صدمه دیدن محیط طبیعی می‌شود.»

وضعیت تمامی تالاب‌های کشور وخیم است. این موضوع را احمدرضا لاهیجان‌زاده، معاون محیط زیست دریایی سازمان حفاظت محیط زیست هم تایید می‌کند. جمعه شب او در اتاق «پیام‌ما» در کلاب‌هاوس در حضور کارشناسان و خبرنگاران محیط زیست، آخرین وضعیت تالاب‌های کشور را اینگونه توصیف کرد: «مساحت بخش آبدار تالاب میانکاله به 34 هزار هکتار در سال 1400 رسیده در حالی که تا پارسال بخش آبدار تالاب 54 هزار هکتار بود. در انزلی هم با کاهش آب دست به گریبان هستیم؛ تالابی که تا پارسال 6هزارو 290 هکتار از مساحتش آب داشت حالا 5 هزار و 100 هکتار آن آب دارد و باقی‌اش خشکیده.» تالاب‌های بخش مرکزی اما مرز بحران را رده کرده‌اند. «تالاب گاوخونی وضعیت خوبی ندارد و از مجموع 43 هزار هکتاری که در زمان سیلاب آب داشته حالا 126 هکتارش آب دارد که تقریبا ناچیز است.» علاوه بر گاوخونی، پریشان و مهارلو نیز به شدت با خشکی روبه‌رو هستند.
به گفته لاهیجان‌زاده از 18 هزار هکتار مساحت مهارلو، 8 هزار و 700 هکتارش آب دارد و پریشان هم تنها 88 هکتار. تالاب هامون هم که تا سال قبل 151 هزار هکتار آب داشت حالا تنها چند صد هکتارش آب دارد و این تقریبا هیچ است.
در مقایسه با این‌ها، تالاب هورالعظیم و شادگان اما وضعیت پایداری دارند. به گفته معاون محیط زیست دریایی هورالعظیم در مقایسه با پارسال و دو سال قبل که سیلاب رخ داد،‌ تغییر محسوسی نداشته و نزدیک به 100 هزار هکتارش زیر آب است. «سال قبل 102 هکتار از مساحت هورالعظیم زیر آب بود.
در زمان سیلاب هم 108 هزار هکتار زیر آب رفته بود.» او وضعیت شادگان را هم قابل قبول می‌داند، البته با لحاظ کم بارشی امسال: «حدود 130 هزار هکتار از مساحت شادگان آب دارد که وضعیت قابل قبولی است و تغییری نسبت به سال قبل نداشته است.»
این جلسه که به صورت آنلاین از ساعت 8:15 جمعه شب (31 اردیبهشت) تا ساعت 12 به طول انجامید به دو محور مصادره حقابه تالاب به نفع کشاورزی و عملکرد ضعیف سازمان حفاظت محیط زیست در مقابل سایر دستگاه‌ها پرداخت.
بیش از 60 فعال و کارشناس محیط زیست، نماینده ستاد احیای دریاچه ارومیه و همچنین مدیر‌کل روابط‌عمومی وزارت نیرو و رئیس پیشین اتاق بازرگانی ایران در این نشست حاضر شدند و دیدگاه‌هایشان را بیان کردند.
تخلف وزارت نیرو
در حقابه دریاچه ارومیه
در ابتدای نشست، علی حاجی‌مرادی، مسئول واحد برنامه‌ریزی ستاد احیای دریاچه ارومیه از اختصاص 6 برابری حقابه بخش کشاورزی از دریاچه ارومیه سخن گفت: «طبق قانون اگر هزار و 258 میلیون مترمکعب، ورودی مبنا به سدهای آبریز باشد، 668 میلیون متر مکعب سهم بخش کشاورزی است و 340 میلیون مترمکعب هم محیط زیست.
اگر بیش از این آب بود، سهم آب شرب و کشاورزی تغییری نمی‌کند و باقی به دریاچه ارومیه می‌ریزد. اگر هم ورودی مبنا از این عدد کمتر شد، به طور مساوی بین کشاورزی و محیط زیست تقسیم می‌شود.»
بنا به گفته او در حالی که 3هزارو 426 میلیون مترمکعب نیاز محیط زیستی دریاچه ارومیه است، وزارت نیرو بیش از یک هزار میلیون مترمکعب آن را خط زده و حدود 2 هزار و 576 میلیون مترمکعب تعهد داده. این رقم البته در سال‌های خشکسالی اختصاص پیدا نمی‌کند.
حاجی‌مرادی از تخلف وزارت نیرو و اختصاص بیشتر آب به بخش کشاورزی خبر داد و گفت: «در فروردین و اردیبهشت‌ماه سال آبی گذشته سهم بخش کشاورزی 18 میلیون مترمکعب بوده و امسال که کشور درگیر خشکسالی است،‌ عددی بالغ بر 104 میلیون مترمکعب از حوضه آبریز دریاچه ارومیه برای کشاورزی برداشت شده.»
چرا سازمان محیط زیست شکایت نمی‌کند؟
منصور کمالی، مهندس عمران در ادامه گفت که در شرایط خشکسالی همواره تالاب‌ها قربانی بوده‌اند. «در شرایط خشکسالی بیش از 80 درصد تالاب‌های دچار تنش می‌شوند و حقابه اختصاص یافته به شدت کاهش می‌یابد، به طوری که از 12 هزار میلیارد مترمکعب حقابه تالاب‌هایی که وزارت نیرو تعهد داده در دو ماه گذشته تنها 25 میلیارد اختصاص یافته است.»
مشارکت‌کنندگان در این بحث همچون محسن موسوی، مسئولان محیط زیست را به کم‌کاری و بی‌توجهی متهم کردند: «بنا به گفته رئیس سازمان محیط زیست ما 12 درصد کاهش بارندگی داشتیم و 70 درصد کاهش حقابه تالاب‌ها.
چرا در این رابطه به مدعی‌العموم شکایت نشده و سازمان تا این اندازه منفعل عمل کرده است؟» او با اشاره به ناآگاهی مسئولان از وضعیت واقعی دریاچه نمک و خشکی بخش قابل توجهی از تالاب‌های مرکزی ایران، عملکرد سازمان حفاظت از محیط زیست را ضعیف ارزیابی کرد.
بعضی دیگر از فعالان محیط زیست مشارکت‌کننده در این نشست مجازی اما معتقد بودند تا زمانی‌ که امنیت اقتصادی کشاورزان تامین نشود، صحبت از حقابه تالاب بی‌فایده است.
رقابت کشاورزان در استفاده از حقابه
محسن جلال‌پور، رئیس اسبق اتاق بازرگانی ایران از کسانی بود که اشاره کرد کشاورزان در استفاده از آب تالاب با هم رقابت دارند. او گفت: «واقعیت این است که باغ‌دار تصور می‌کند اگر از آب استفاده نکند سرش کلاه رفته، چرا که خود را در یک مسابقه می‌بیند که همه در حال استفاده از منابع آبی هستند.» به گفته او این رقابت ناسالم منجر به خالی کردن بیشتر سفره‌های آب زیرزمینی و آب‌های سطحی شده است. او اضافه کرد: «حتی تسهیلاتی که برای مکانیزه کردن سیستم آبیاری ارائه شده نتوانسته کاهشی در مصرف آب ایجاد کند. این تسهیلات نه تنها کمکی به صرفه‌جویی نکرد بلکه منجر به استحصال آب بیشتر از سفره‌های زیرزمینی شد، چرا که هیچ سقفی برای میزان برداشت از آب تعیین نکردند.»
فعالان محیط زیستی چاره کار را در تامین معیشت کشاورزان و فرهنگ‌سازی در میان این قشر می‌دانند. رضا شاه‌ ولی معتقد است کشت جایگزین باید در دستور کار قرار گیرد: « درست است که بیش از 90 درصد مصرف آب در بخش کشاورزی است و همیشه انگشت اتهام به این سمت بوده اما ابتدا باید درآمد جایگزین برای کشاورزان تامین شود.
وزارت نیرو نیازمند آموزش است
لاهیجان‌زاده اما معتقد است که بیش از آن‌که کشاورزان و جوامع محلی نیازمند فرهنگ‌سازی باشند، وزارت نیرو و مسئولان بالادستی باید در این رابطه آموزش ببینید، به عبارت دیگر باید فرهنگ‌سازی از بالا به پایین باشد.
او گفت: «ما در محیط زیست بیشتر از آنکه با کشاورزان و مردم درگیر باشیم با افرادی مواجه هستیم که تصمیم‌گیری و منابع آب در اختیارشان است و تصمیماتی می‌گیرند که منجر به توسعه ناپایدار و هزینه‌سازی بیشتر می‌شود.»
او همچنین در واکنش به انتقاد از «انفعال» و «کم‌کاری» سازمان حفاظت محیط زیست گفت: «در بحث شکایت حقوقی در چندین استان ما شکایت‌های را انجام دادیم اما تا زمانی که حقابه تالاب ابلاغ نشود،‌ نمی‌توان کاری کرد.»
به گفته او از سال 96 بعد از تصویب قانون حقابه تالاب‌ها، مطالعات حقابه تالاب‌ها صورت گرفته و تا کنون برای 43 تالاب مطالعات حقابه تمام و یا درآستانه اتمام است. لاهیجان‌زاده معتقد است که جدا از وزارت نیرو، مدیران استان‌ها نیز توجهی به مسائل محیط زیستی ندارند. «سهم آب کشاورزی در دنیا 70درصد است و در کشور ما بالای 90‌درصد. در کنار این موضوع ما در 50 سال گذشته، هر ده سال 4دهم درجه افزایش دما داشتیم و هر 10 سال حدود 11 میلی‌متر بارندگی از دست دادیم .اما باز شاهد این هستیم که استانی مثل فارس برای کشت گندم با خوزستان رقابت می‌کند تا جایگاه اول خود را حفظ کند.»
به گفته او در شرایط فعلی حفظ ذخایر آبی حتی مهم‌تر از تامین کالای استراتژیکی همچون گندم است و واردات گندم مقوله‌ای منطقی است.

دانشمندان آمریکا پیش‌بینی کرده‌اند که در سال 2021 شاهد 13 تا 20 توفان نام‌گذاری‌شده، 6 تا 10 گردباد و 3 تا 5 گردباد شدید درجه 3 یا بالاتر در اقیانوس اطلس خواهیم بود. بن فریدمن، مدیر اجرایی سازمان ملی اقیانوسی و جوی گفته است: «احتمالا فصلی غیرطبیعی پیش‌رو داریم.»
به گزارش نیویورک‌تایمز، فصول گردبادها از یکم ژوئن تا 30 نوامبر (نیمه خرداد تا نیمه آذر) است، گرچه در شش سال اخیر، توفان‌هایی را دیده‌ایم که پیش از این زمان، آغاز شده‌اند. این هشدار دانشمندان پس از آن می‌آید که در فصل توفان‌ها در سال 2020، تعداد 30 توفان مخرب، رکوردها را شکست و تعداد آنها آنقدر زیاد شد که برای دومین بار برای نام‌گذاری آنها به الفبای یونانی متوسل شدند. به علت گرم شدن زمین، گردبادها در طول زمان، ویرانگرتر شده‌اند. تغییرات آب‌وهوایی، باعث توفان‌های قدرتمندتری شده است. انسان‌ها هم با ادامه ساخت‌وساز در مناطق ساحلی آسیب‌پذیر، در تشدید خسارات وارد شده به واسطه توفان، نقش دارند. متیو روزنکرانس از مرکز پیش‌بینی آب‌وهوایی نوآ (NOAA) می‌گوید: «ما انتظار نداریم که فصل گردباد 2021 به اندازه سال گذشته، فعال باشد» اما اضافه کرده: «فقط یکی از این توفان‌های خطرناک برای ویرانی جوامع و زندگی مردم، کافی است.» این آژانس در فصل تابستان هم پیش‌بینی دیگری می‌کند، یعنی پیش از آغاز فصل گردبادها. باید دید چه تغییری در این پیش‌بینی‌ها رخ خواهد داد.پیش‌بینی اخیر در مورد ویرانگرتر بودن توفان‌ها بر اساس پیش‌بینی‌های نوآ صورت گرفته و نشان می‌دهد که از چند دهه گذشته تاکنون، تعداد توفان‌ها در اقیانوس اطلس بیشتر شده است. از پیش‌بینی پیشین تاکنون، میانگین 30 ساله توفان‌ها از 12 توفان نام‌گذاری‌شده، 6 گردباد و سه گردباد بزرگ به 14 توفان نام‌گذاری‌شده و 7 گردباد رسیده است. تعداد گردبادهای بزرگ در همان اندازه ثابت مانده است. سوزانا کامارگو از «رصدخانه زمین لامونت- دوهرتی» می‌گوید: «دانش پیش‌بینیِ اثرات توفان‌ها، پیشرفت زیادی داشته است. پیشرفت‌های فنی، هشدارهای دقیق‌تری را در مورد مسیر توفان‌ها، میزان بارندگی و خطر افزایش قدرت و همچنین ارتباط میان توفانو تغییرات آب‌وهوایی را به ما می‌دهد.»
این هشدارها در حال مطرح می‌شود که آتش‌سوزی‌هایی در غرب آمریکا اتفاق افتاده و سیل‌هایی هم در مناطق گسترده‌ای از لوئیزیانا و تگزاس در آمریکا آمده و مناطق زیادی هم هنوز درگیر احیای خود بعد از خرابی‌های فصل توفان‌های سال گذشته و یخبندان فوریه هستند.
در مورد اینکه گازهای گلخانه‌ایِ ناشی از فعالیت‌های انسانی باعث گرم شدن کره زمین شده‌اند، اختلاف‌نظر علمی جدی‌وجود ندارد. دانشمندان حتی بیش از پیش ارتباطاتی را میان گرم شدن زمین و وقوع توفان‌ها به‌دست آورده‌اند. با این حال، بعضی از متخصصان در مورد برخی از ارتباط‌ها تردید دارند.
کِری امانوئل، متخصص آب‌وهوایی در موسسه تکنولوژی ماساچوست می‌گوید: «همچنان که آگاهی از خطرات تغییرات آب‌وهوایی افزایش می‌یابد، بعضی از رسانه‌ها و سیاست‌مداران تمایل دارند که هر فاجعه مرتبط با آب‌وهوا را به تغییرات آب‌وهوایی نسبت دهند. باید در مقابل این وسوسه مقاومت کرد.»
دکتر سوزانا کامارگو اما می‌گوید، اینکه بپرسیم آیا تغییرات آب‌وهوایی «باعث» ایجاد یک توفان شده است، شیوه درست برخورد با مسئله نیست: «در واقع باید بپرسیم که تغییرات آب‌وهوایی تا چه اندازه در ایجاد فلان گردباد نقش داشته است.»
توماس ناتسون، دانشمند آب‌وهوایی در سازمان ملی اقیانوسی و جوی از سال 2009 تاکنون مجموعه‌ای از مقالات را منتشر کرده که پیوندهایی را با قوی‌ترین شواهد میان گرم شدن زمین و وقوع توفان‌ها نشان می‌دهد. محققان این مقالات اذعان کرده‌اند که در جهانِ در حال گرم شدن، وقوع توفان‌های گرمسیری قوی‌تر، محتمل‌تر است و به علت بالا آمدن سطح دریاها، این توفان‌ها به افزایش وقوع سیل هم کمک می‌کند. این محققان همچنین نشان می‌دهند که نسبت توفان‌های شدید افزایش یافته است، گرچه تعداد کلی توفان‌ها در سراسر جهان ثابت مانده است. دکتر ایمانوئل می‌گوید: «ما شاهد افزایش توفان‌هایی هستیم که درجه 3 و بالاتر هستند. جیمز کاسین که در موسسه نوآ همکاری می‌کند هم می‌گوید: «با گرم‌تر شدن زمین، شاهد توفان‌های قدرتمندی خواهیم بود که تاکنون به چشم خود ندیده‌ایم. حتی توفان‌هایی با سرعت 400 کیلومتر بر ساعت». گردبادهای شدید درجه 3 سرعتی حدود 180 تا 210 کیلومتر بر ساعت دارند. توفان درجه 5 که در حال حاضر قدرتمندترین توفان به‌شمار می‌آید، سرعتی معادل 260 کیلومتر بر ساعت به بالا خواهد داشت.

با نزدیک شدن به انتخابات، اظهارنظرها هم شدت گرفته است. بعضی تحلیل‌گران معتقدند که امسال با پایین‌ترین نرخ مشارکت مردمی در انتخابات روبه‌رو می‌شویم؛ دلیل آن هم نارضایتی مردم از وضعیت اقتصادی است. البته با اجرایی شدن مصوبه شورای نگهبان و رد نشدن نامزدها از فیلتر این شورا، شمار شرکت‌کنندگان، باز هم کاهش خواهد داشت. با همه این اوصاف، دیروز حسن روحانی از احتمال پایین آمدن مشارکت مردمی در انتخابات، در صورت مواجهه با پیک جدید کرونا در کشور خبر داده است.
رئیس‌جمهور گفت: ما باید کاری انجام بدهیم که در ایام انتخابات یعنی یک هفته مانده به انتخابات یک شرایط آرامی از لحاظ کرونا داشته باشیم، وگرنه اگر خدای نکرده در هفته‌های اولیه خرداد مراعات نشود و بخواهیم پایان هفته دوم خرداد و در هفته سوم خرداد با یک پیک جدید مواجه شویم معنی آن این است که ما نمی‌توانیم انتخابات مطلوب و باشکوه داشته باشیم.
به گزارش ایسنا، حجت الاسلام و المسلمین حسن روحانی در جلسه ستاد ملی مقابله با کرونا با اشاره به پیش‌رو بودن انتخابات، گفت: امسال در ماه خرداد با یک مسئولیت سنگین مواجه‌ایم و آن انتخابات ریاست‌جمهوری و شوراها و نیز میان‌دوره‌ای مجلس خبرگان و شورای اسلامی است که البته این دو مورد آخر در برخی مناطق برگزار می‌شود و اصل، همان انتخابات ریاست‌جمهوری و شوراها است. او ادامه داد: ما باید کاری انجام بدهیم که در ایام انتخابات یعنی یک هفته مانده به انتخابات یک شرایط آرامی از لحاظ کرونا داشته باشیم، وگرنه اگر خدای نکرده در هفته‌های اولیه خرداد مراعات نشود و بخواهیم پایان هفته دوم خرداد و در هفته سوم خرداد با یک پیک جدید مواجه شویم معنی آن این است که ما نمی‌توانیم انتخابات مطلوب و باشکوه داشته باشیم و مردم را می‌ترسانیم.
روحانی افزود: مردم وقتی ببینند موج جدید شکل گرفته و این ویروس اوج گرفته، برای حضور در انتخابات دچار مشکل می‌شوند. بنابراین ما مسئولیت سنگینی داریم. حفظ جان مردم مسئولیت اصلی ما است. در هفته‌های اولیه خرداد باید کاملا مراقبت کنیم و باید بتوانیم روی تخلفات در این ایام بیشتر حساس باشیم برای اینکه در آن روزها انتخابات ما در سلامت کامل مردم و حفظ جان آنها به خوبی انجام شود.
رئیس‌جمهوری یادآور شد: وقتی کم کم شورای نگهبان صلاحیت نامزدها را اعلام کند بعد از آن تبلیغات انتخاباتی آغاز می‌شود و به اعتقاد من مشکل‌ترین دوران، دوران تبلیغات انتخاباتی است، البته برای روز انتخابات ما باید مراعات کنیم فاصله‌ها و زمان را بیشتر کنیم. او تاکید کرد: امروز تصمیم مهمی در جلسه اتخاذ شد برای اینکه زمان را برای ساعات انتخابات کمی افزایش بدهیم. وزارت کشور هم از پیش تصمیم گرفته صندوق‌ها را هم اضافه کند و اپلیکیشنی که شعبه‌یاب است، سریع در اختیار مردم قرار ‌بگیرد تا مردم در روز انتخابات بتوانند از روی موبایل تشخیص بدهند جاهایی که اطراف خودشان الان خلوت‌تر است، کجاست و به همانجا بروند که هم کمتر معطل شوند و هم با ازدحام مواجه نشویم.
رئیس‌جمهوری اظهار کرد: تبلیغات بلافاصله بعد از اینکه شورای نگهبان اعلام کند آغاز می‌شود و در این تبلیغات بسیار مهم است که ما پروتکل‌ها را دقیق مراعات کنیم. امروز در جلسه ما مصوب شد که در فضای سربسته نباید اجتماعات داشته باشیم. روحانی یادآور شد: اگر در یک شهری هزار نفر، دو هزار نفر، کمتر یا بیشتر اجتماعی برگزار کنند، در فضای سر بسته نمی‌شود. ضمن اینکه ما می‌خواهیم شور انتخاباتی باشد ولی اگر جمعیتی هست حتما باید فضای بزرگ و باز پیدا کنیم با پروتکل‌هایی که وزارت بهداشت اعلام می‌کند فاصله‌هایی که باید داشته باشند و در موقع ورود و خروج باید مراعات کند.
لازم است برخی پرونده‌ها بیشتر بررسی شوند
در حالی که همه انتظار خبر نهایی تایید شدگان هستند، عباسعلی کدخدایی، سخنگوی شورای نگهبان اعلام کرده، در تلاشیم که تا پایان ۵ روز دوم نتایج را اعلام کنیم. سخنگوی شورای نگهبان در گفت‌وگو با شبکه خبر گفته است، اعضای شورای نگهبان دقت زیادی در بررسی پرونده‌ها دارند و هر روز، تعدادی از پرونده‌ها بررسی می‌شوند، اما «لازم است که برخی پرونده‌ها بیشتر بررسی شوند؛ لذا مجددا به کارشناسان ارجاع می‌شوند.»
پیش‌تر شورای نگهبان مصوبه‌ای جنجالی را ارائه کرد که در رسانه‌ها خبرساز شد. در حالی که شورای نگهبان در حال بررسی صلاحیت نامزدهاست، رسانه‌ها در مورد این مصوبه، نظر کارشناسان را جویا می‌شوند. بسیاری از کارشناسان، مصوبه شورای نگهبان را تسری دامنه صلاحیت یک نهاد می‌دانند که فراتر از قانون است. گرچه شورای نگهبان اعلام کرده که مصوبه خود را به مثابه قانون تلقی نمی‌کند، علیرضا آذربایجانی، کارشناس مسائل حقوقی در گفت‌وگو با ایسنا گفته است که مصوبه شورای نگهبان، نوعی قانونگذاری و در نتیجه، خارج از صلاحیت این شوراست. او گفته است: «از لحاظ حقوقی اقدام اخیر شورای نگهبان در باب تغییر شرایط نامزدهای ریاست‌جمهوری نوعی قانونگذاری است. اقدام اخیر شورای نگهبان خارج از صلاحیت این شوراست و به همین دلیل محل ایراد و اعتراض جامعه حقوقی قرار دارد.»
محمد صدر، عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام نیز گفته: «اقدام شورای نگهبان قانون و لازم‌الاجرا نیست.» او پیش‌تر در مصاحبه‌ای با همشهری گفته بود، «نباید ثبت‌نام‌ها به شیوه قبل باشد» و این سخنان، به موافقت او با مصوبه شورای نگهبان برداشت شده بود. او روز جمعه با رد برداشت‌های رسانه‌ای مبنی بر تایید شرایط جدید اعلامی از سوی شورای نگهبان گفت: «تعیین شرایط دقیق‌تر برای داوطلبان انتخابات ریاست‌جمهوری را امری لازم می‌دانم ولی باید با مصوبه قانونی باشد. اقدام شورای نگهبان قانون و لازم‌الاجرا نیست.»
گاهی هوچی‌گری نتیجه
بهتری دارد
روز گذشته، علی دارابی، معاون سیمای استان‌ها گفته است، مناظره بیانگر عدالت رسانه‌ای توسط رسانه ملی است. او در عین حال با اشاره به اشکالاتی که بر مناظره‌ها وارد دانسته، گفته است: «هرکس سخنورتر و قدرت بیان بهتری دارد، نتیجه بهتری می‌گیرد که گاهی اوقات با هوچی‌گری و فریبکاری همراه می‌شود. مناظره گاهی مرزهای اخلاقی را نادیده می‌گیرد و هرکس قدر توان بیشتری در بداخلاقی و هنجارشکنی دارد متاسفانه نتیجه بهتری می‌گیرد.» معاون سیمای استان‌ها همچنین گفته، ارزیابی‌ها، اثرسنجی‌ها و نظرسنجی‌های رسمی گویای آن است که بیش از ۵۰ میلیون نفر از مردم بیننده مناظره‌های انتخاباتی هستند.
2 اسفند 1398، پایین‌ترین مشارکت مردمی در سال‎‌های پس از انقلاب در آخرین دوره انتخابات برگزارشده مجلس رقم خورد. مشارکتی که 42.5 درصد اعلام شد و حاکی از نارضایتی مردم بود؛ گرچه برخی این نرخ را به ظهور و شیوع کرونا نسبت دادند. حالا هم گشت‌وگذاری در فضای مجازی کافی است تا به سردی فضای انتخابات نسبت به دوره‌های قبل پی ببریم، و این موضوع را می‌توان در سخنان نامزدهای ریاست جمهوری شنید که آنها هم به این مسئله پی برده‌اند. علی لاریجانی، رئیس پیشین مجلس شورای اسلامی و اسحاق جهانگیری، معاون اول حسن روحانی در دولت، برخی از رقبای خود را متهم کرده‌اند به اینکه به دنبال کاهش مشارکت مردمی هستند، چرا که نتیجه انتخاباتی با مشارکت پایین، به نفع آنهاست. با این اوصاف، فقط باید منتظر ماند و دید که چه تعداد از مردم، در انتخابات شرکت می‌کنند.

نقص فنی در پالایشگاه آبادان بخش‌هایی از هوای این شهر را آلوده کرده است، با وجود اینکه این پالایشگاه اعلام کرده بود که این مشکل روز پنجشنبه حل شده است اما در روز جمعه هم این آلودگی ادامه داشت. به گزارش ایرنا، در حالی که روابط عمومی پالایشگاه آبادان روز پنجشنبه از برطرف شدن مشکل نقص فنی در قسمت کت کراکر پالایشگاه آبادان خبر داده بود شهروندان آبادانی همچنان در روز جمعه شاهد انتشار دود غلیظ در آسمان این شهر بودند. بنا به اعلام روابط عمومی پالایشگاه آبادان با وجود مشکلات ناشی از شرایط عملیاتی هوای داغ اطراف محل نشتی، بعد از یک روز تلاش نیروهای عملیاتی و تعمیراتی مورد نشتی کاتالیست برطرف شده و واحد در حال حاضر در دست راه‌اندازی است. این روابط عمومی همچنین اعلام کرد نوع کاتالیست پخش شده در هوای منطقه از جنس سیلیس مشابه خاک رس بوده و هیچ گونه عارضه شیمیایی و سمی ندارد. مدیر واحد ایمنی بهداشت پالایشگاه نفت آبادان نیز انتشار پودر سفید رنگ در برخی از مناطق آبادان را به دلیل نقص فنی در واحد کت‌کراکر اعلام کرد. به گفته رئیس اداره حفاظت محیط زیست آبادان به دلیل آلودگی محیط زیست شکایتی علیه پالایشگاه آبادان به مرجع قضایی ارائه شده است. علی فتحی‌نیا اظهار داشت: از ابتدای سال تاکنون اداره حفاظت محیط زیست به پالایشگاه آبادان برای انتشار آلایندگی در هوا اخطار داده و به دلیل بی‌توجهی به اخطارها ناچار به شکایت از این واحد شده است. او افزود: طبق وظیفه قانونی و به منظور حفظ سلامت شهروندان شکایتی تنظیم و تحویل مرجع قضایی شده و هم‌اکنون در یکی از شعب‌ قضایی خوزستان در حال رسیدگی است. رئیس اداره حفاظت محیط زیست آبادان گفت: شکایتی نیز در دی‌ماه سال گذشته علیه پتروشیمی و پالایشگاه آبادان تنظیم و تحویل مقام قضایی شد که منجر به صدور حکم در این خصوص شده است. به گزارش ایرنا یک واحد بازیافت گوگرد (SRP) پالایشگاه آبادان که از آن به عنوان یکی از عوامل آلوده‌کننده هوای این شهر و تصاعد گاز گوگرد یاد می‌شود، در آبان ۱۳۹۳ به دستور دادستان آبادان تعطیل شد که با برطرف کردن مشکل زیست محیطی در فروردین ۱۳۹۴مجدد وارد مدار تولید شد.

کاهش بارندگی‌ها در سال آبی جاری به مشکلاتی که در نتیجه کمبود آب در نقاط مختلف وجود داشت دامن زده و به گفته مسئولان تابستانی سخت را در کشور از نظر تامین آب رقم خواهد زد. موضوعی که مصادیق آن در هر گوشه از کشور به شکلی نمایان شده است. در برخی شهرها کاهش ذخیره سدها مسئله اصلی است و در منطقه‌ای دیگر بحران در حوزه کشاورزی و در بعضی نقاط دامداران با این مسئله دست به گریبانند. خشکسالی امسال اما دامنه‌دارتر از این است و برخی شهرها و روستاها را با تنش آبی و مشکل در تامین آب آشامیدنی روبه‌رو کرده است.

خراسان‌رضوی در شرایطی که تمام کشور با اثرات خشکسالی روبه‌رو است، به گفته آمارها و شواهد موجود، مثل بسیاری از مناطق کشور تابستان سختی را در شهرها و روستاهای خود در پیش دارد. تابستانی خشک که هنوز از راه نرسیده کشاورزان و دامداران را جان به لب کرده است. دامداران یکی پس از دیگری به دام‌هایی که دیگر قادر به تامین علوفه آنها نیستند چوب حراج می‌زنند و کشاورزان دیم‌کار از بارش باران ناامیدند و امسال قرار نیست محصول چندانی دستشان را بگیرد. معاون بهبود تولیدات گیاهی سازمان جهاد‌کشاورزی خراسان‌رضوی درباره این کاهش محصول به ایسنا گفته است: «بر اساس پیش‌بینی‌ها به دلیل کاهش بارندگی‌ها در استان ۵۵ درصد در گندم و ۵۲ درصد در جو کاهش تولید وجود خواهد داشت. خراسان‌رضوی همواره رتبه اول تولید جو در کشور را داشته و ۱۴ درصد جو کشور را تولید می‌کند. اما بر اساس پیش‌بینی‌های سال جاری تولید جو در استان ۲۵۰ هزار تن خواهد بود که ۵۲ درصد کاهش تولید را نسبت به سال قبل نشان می‌دهد.» به گفته غلامحسین ساربان: «دامداران هم امسال غافلگیر شدند. آنها هر سال از علوفه مراتع استفاده می‌کردند، اما امسال به دلیل خشکسالی این علوفه از دست رفت. به همین دلیل قیمت نهاده‌های دامی به شدت افزایش پیدا کرد » همین موضوع باعث شده تا مردم به فروش دام‌های خود روی آورند، یکی از دامداران استان به ایلنا گفته است: «مردم دام‌ها را با قیمت خیلی پایین می‌فروشند چون آذوقه ندارند، اراضی جو و حتی گندم در روستاها مورد چرای دام قرار گرفته، وقتی این مزارع تبدیل به چراگاه می‌شود حتی برای نان خودمان در آینده مشکل پیدا می‌کنیم»
اما موضوع خشکسالی تنها کشاورزان و دامداران را درگیر نکرده، شهرها و روستاها نیز برای تامین آب شرب با مشکلات جدی مواجه هستند. 18 سال است که خراسان با خشکسالی دست و پنجه نرم می‌کند، اما همچنان خبری از طرح و برنامه‌ای بلندمدت برای کاهش بحران در این استان نیست و همچنان کاهش بارش‌ها می‌تواند ایجاد بحرانی جدی در زمینه تامین آب مورد‌نیاز مردم ایجاد کند. اواخر فروردین بود که مدیرعامل شرکت آب‌و‌فاضلاب خراسان‌رضوی اعلام کرد: «۲۴۰ روستای استان در تابستان امسال با مشکل کمبود آب آشامیدنی مواجه خواهند بود» سال گذشته هم حدود 300 روستای استان با کمبود آب مواجه بودند و اهالی چشم به راه رسیدن تانکرها برای آب‌رسانی می‌ماندند و امسال هم بسیاری از روستاهای استان قرار است آب مورد‌نیاز خود را در تابستان از طریق تانکرهای آب‌رسانی تامین کنند. سید ابراهیم علوی چند ماه پیش از اعلام این خبر گفته بود: «با برنامه‌ریزی‌های انجام شده، در سال ۱۴۰۱ چیزی به نام روستای با کمبود آب در این استان نخواهیم داشت» بدون وجود زیرساخت‌های لازم چنین وعده‌ای از سوی مدیرعامل آب‌و‌فاضلاب برای یک سال آینده در خوشبینانه‌ترین شکل، تنها با به انجام رسیدن پروژه جنجالی انتقال آب دریای عمان و یا حفر چاه‌های جدید می‌تواند اجرایی شود. امری که نشانی از نگاه بلندمدت در حوزه مدیریت صحیح منابع آب با نگاه به مسائل محیط زیستی در آن دیده نمی‌شود. حفر بی‌رویه چاه در مناطق مختلف استان باعث شده تا امروز این استان در زمینه وضعیت بحرانی منابع زیرزمینی رتبه اول را داشته باشد، در حالی که روزگاری قنات‌های بیشمار در مناطق مختلف آن کمبود آب در این استان کم آب را کنترل می‌کردند.
خراسان‌رضوی با شش هزار و ۸۸۲ رشته قنات، رتبه نخست را از لحاظ دارا بودن قنات در ایران دارد و از طرفی نمونه‌ای تاریخی از شیوه مدیریت صحیح آب را در خود دارد که هیچ یک به عنوان الگویی موفق مورد توجه قرار نگرفته است. قدیمی‌ترین قنات جهان (قصبه‌گناباد) در جنوب خراسان‌رضوی، نمادی از مدیریت آب در منطقه‌ای خشک و کم‌آب است. قناتی‌که قرن‌هاست بدون آسیب به طبیعت و یا اجرای پروژه‌های پرهزینه‌ای که جز تامین منافع عده‌ای خاص، سود دیگری ندارد، همچنان زنده است. در سال‌های اخیر اما نه تنها برای توسعه قنات‌ها و بهره‌برداری از انها اقدامی موثر انجام نشده، حفر بی‌رویه چاه‌های غیرمجاز که نتیجه نگاه‌های کوتاه مدت مدیریتی است، قنات‌ها را یکی پس از دیگری از بین برده و حالا بخش عمده این استان را که روزگاری صد‌درصد آب مورد‌نیاز روستاهای آن از قناتها تامین می‌شد با تنش آبی مواجه کرده است. توسعه شهری از سویی، افزایش واحدهای صنعتی در استان از سوی دیگر و حفر چاه‌های غیرمجاز در حریم قنات‌ها مواردی هستند که باعث کم جان شدن این رگه‌های حیات بخش در سراسر استان شده‌اند. قنات‌هایی که روزگاری منشا شکل‌گیری شهرها بودند حالا با توسعه همان شهرها در حال نابودی هستند. هر چند به گفته مدیران حوزه آب در استان اعتباراتی برای احیا این قنات‌ها در نظر گرفته می‌شود، اما روند توسعه و همچنین حفر چاه‌ها در حریم قنات‌ها سرعتی به مراتب بیشتر از روند احیا این پدیده‌های تاریخی دارد که نتیجه تدبیر انسان برای مدیریت آب در شرایط کم‌آبی هستند.
به گفته مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای خراسان رضوی: « خراسان رضوی از لحاظ وضعیت منابع آبهای زیرزمینی در سطح کشور بحرانی‌ترین وضعیت را دارد و این در حالی است که در شرایط خشکسالی ۹۵ درصد از آب استان (کل روستاهای استان به جز ساکنان بخشی از شهرستان های قوچان و زاوه) از طریق منابع زیرزمینی تامین می‌شود» به گفته علوی هم‌اکنون: «هزار روستای بالای ۲۰ خانوار در مرز تنش آبی قرار دارند و باید با اقدامات اصلاحی و تقویت منابع آبی از شرایط فعلی خارج شوند»
آذر زرین عضو هیات علمی گروه جغرافیای دانشگاه فردوسی مشهد به خبرگزاری ایرنا گفته است: «طبق پیش بینی‌ها بر اساس داده‌های تغییر اقلیم تا سال ۲۰۳۰ میلادی در مشهد به سمت خشکسالی می‌رویم هرچند اینها احتمال است و عدم قطعیت دارد با این وجود حتی اگر درصد کمی هم واقعیت داشته باشد باید مناطق را شناسایی و برنامه مدون عملیاتی برای آنها داشته باشیم.» زرین معتقد است: « تهیه برنامه جامع مدیریت ریسک اقلیمی برای استان و کل کشور، تدوین برنامه عملیاتی آمادگی در برابر رخدادهای اقلیمی، تدوین برنامه سازگاری با تغییر اقلیم در سطح منطقه‌ای و تهیه، تنظیم و به روزرسانی برنامه تقویم کشت تحت شرایط تغییر اقلیم از جمله کارهایی است که باید برای مدیریت خشکسالی انجام شود.» آمارهای رسمی می‌گویند بارندگی در سال آبی جاری در استان‌های سیستان و بلوچستان، کرمان و هرمزگان بیش از ۷۵ درصد، خراسان جنوبی، خراسان رضوی، سمنان، قم، فارس و بوشهر بین ۵۰ تا ۷۵ درصد کاهش یافته است. معنای این آمار خشکسالی شدید است اما در استان‌هایی مثل خراسان‌رضوی که درصد بالایی از آب مورد‌نیاز آنها از منابع زیرزمینی تامین می‌شود، حکم زنگ خطر و آغاز تنش آبی را دارد. در همین رابطه رئیس سازمان مدیریت بحران کشور از اختصاص سه هزار و ۲۲۰ میلیارد تومان برای رفع تنش آبی استان‌های کشور خبر داده و تاکید کرده که تبعات منفی خشکسالی که موجب کاهش تولیدات در بخش کشاورزی شده باید مورد توجه جدی قرار بگیرد زیرا امنیت غذایی مردم به این موضوع گره خورده است. اما روستاهای خراسان سال‌هاست با مشکل جدی در زمینه تامین آب مواجه هستند و هر سال مسئولان از کنار آمار روستاهای درگیر با تنش آبی که با تانکر به آنها آب‌رسانی می‌شود، عبور می‌کنند تا شاید روزی با تنها راهکاری که به ذهنشان می‌رسد، آب دریای عمان را به زمین‌های تشنه خراسان برسانند.