«چه لباس سپید زیبایی» زینب گفت. مهشاد کمی سرش را کج کرد، عکسش را زوم کرد، دلش غنج رفت. سه روز بیش‌تر نمانده بود. تونل تاریک بود و پاهای خبرنگاران تا زانو در آب فرو رفته بود. قرار بود آن‌جا به چشم خود ببینند که آب به لب تشنه می‌رسد. زینب خبر نداشت، باید فردا راوی فاجعه‌ای دلخراش باشد. خبرنگاران سه روز بعد تعریف کردند، به شوخی به مهشاد گفته بودند: حواست باشد، زمین لغزنده‌ است. سه روز بیش‌تر نمانده. و البته همه به چشم خود دیدند، مهشاد هرگز نلغزید حتی یک لحظه. اما مسئله این‌جا بود، فاجعه قرار نبود، آن‌جا رقم بخورد، وقتی سیستم معیوب باشد، هیچ‌کس نمی‌داند فاجعه چه زمانی اتفاق می‌افتد. هیچ‌کس نمی‌داند چه زمانی با جان سربازمعلم‌ها جوی خون راه می‌افتد. هواپیما منفجر یا قطار از ریل خارج می‌شود؟ حنجره دریدن بی‌فایده است. اعتراض‌ها منجر به پذیرش و عذرخواهی یا استعفا نمی‌شود. چون مسئولان و متخلفان در حال انکار و طبیعی جلوه دادن فاجعه هستند. انکار اتوبوس اسکانیای 85 و تبدیل آن به اتوبوس VIP که رییس‌جمهور هم سوارش می‌شود. در نهایت با این ساز و کار ابتذال، ما فقط می‌توانیم رو به دوربین نگاه کنیم و بگوییم: «ما می‌دانستیم به زودی همه می‌میریم و هرگز به عروسی نمی‌رسیم.»
دریاچه
ما از فاجعه خبر نداشتیم. وقتی 20 سال پیش اعلام کردند: «دریاچه ارومیه خشک شد.» برایمان یک خبر معمولی بود مثل همه خبرها. چرایی ماجرا میان همه دغدغه‌ها گم شد. حتی درباره چگونگی آن هم برایمان گفتند، درباره مدیریت غلط، جاده‌کشی سودجویانه، چاه‌زنی بی‌رویه، سدزنی بدون هدف. همه را شنیدیم اما نفهمیدیم. سیستم معیوب قانونش فراموشی و سرکوب است و مدام زمان می‌خرد برای استمرار حیات سلطان مار گرفتار دیوها. اما ساز و کار فاجعه چیز دیگری است. خشک و تر را با هم می‌سوزاند. ساده است: زیست بوم ارومیه به فنا رفته. خطر همه را تهدید می‌کند. حنجره‌ها دریده می‌شود. نوشدارو بعد از مرگ سهراب می‌آید. از سال 1392 تا 1400 میلیاردها تومان هزینه می‌شود تا دریاچه را احیا کنند. فرمان می‌آید: آب را بیاورید. خبرنگاران را هم خبر کنید. آن‌ها هم می‌روند. طبق روال سفرهای بازدید، بدترین وسیله نقلی و اقامتی برای خبرنگاران است. هواپیماهای ملخی. اتوبوس‌های فرسوده. حادثه خبر نمی‌کند. اتوبوس واژگون می‌شود. دنده حسن ظهوری می‌شکند و در ریه‌اش فرو رود. حالا دستور دادند تا ریه‌اش احیا شود. لوله بیاورند چرک و خون را بکشند بیرون. اما مگر تمامی دارد؟ طناب در همان زمانی که شکاف در سیستم افتاد، شروع به پوسیدن کرده است حالا باید آنقدر ساییده شود تا درست بعد از ساعت پنج عصر در پیچ جاده نقده ببرد. انتخابی نمانده، باز هم مانده‌ایم بین بد و بدتر. یک طرف کوه است، یک طرف دره. یکی در اتوبوس پیش از واژگونی داد می‌زند: بزن به کوه! بزن به کوه!
جاده
ما از فاجعه خبر نداشتیم. یادمان رفته بود: «حوادث رانندگی در ایران به اندازه جنگ ایران و عراق قربانی می‌گیرد.» مرگ با همین مشکلات فنی ریحان می‌چیند. ریحان اما می‌دانست: «ما همه‌مون به راحتی می‌میریم، مسئولان تنها کار عملیشون اعلام کردن خبر مرگ ماست.» او وصیت‌نامه‌اش را هم نوشته بود.

اما سیستم معیوب باید فاجعه را که عین جنایت است؛ سرکوب کند. پیگیری رد هر چیزی در این سانحه ما را پرت می‌کند به گذشته و تازه یادمان می‌افتد، خانه از پای‌بند ویران است: غلامرضا خادمی‌زاده، رییس هیات مدیره کانون سراسری انجمن‌های صنفی رانندگان بخش مسافر کشور می‌گوید: «چند دهه قبل، ایران خودرو یا ایران ناسیونال سابق، اتوبوس‌هایی برای جاده‌ها و شرایط مختلف آب و هوایی مختلف تولید می‌کرد و که همه آن‌ها از ایمنی و کیفیت لازم برخوردار بودند و با کمترین حادثه مواجه می‌شدیم چرا که در آن زمان تولیدکنندگان و متولیان احساس مسئولیت می‌کردند و این صنایع هم دولتی نبود. بنابراین صاحبان این صنایع دوست داشتند برندشان را برای مردم و مشتریان به اثبات برسانند و خدمات خوبی هم ارائه بدهند و اما طی سال‌ها و دهه‌های اخیر اهمیت این مسئله کم رنگ و کمرنگ‌تر شده است و تولیدکنندگان امروز اتوبوس فروش محصول را پایان مسئولیت‌شان می‌دانند و تولیدشان هم از استانداردهای لازم برخوردار نیست.» این تازه اول راه است. بعد به جاده‌های غیراستاندارد، لنت‌های ترمزی که با کارتن و مقوا تولید می‌شود، معاینه فنی‌های صوری و مدیران ناکارآمد عامل سوانح جاده‌ای اتوبوس و…
ابتذال
نه! ما از فاجعه خبر نداشتیم. از مرگ تصادفی سربازهای وطن، از اعتصاب کارگران نفتی، از قطع شدن آب در هفت تپه، از سکته‌کننده‌های بورس، از متضرران اختلاس‌های بانکی، از مرگ فلامینگوها، از صاف شدن محوطه‌های تاریخی و… از مرگ مهشاد کریمی سه روز پیش از جشن عروسی‌اش. سیستم معیوب اصلاح نمی‌کند، سرکوب می‌کند. فاجعه را به ابتذال می‌کشد. عیسی کلانتری، رییس سازمان محیط زیست می‌آید، چنان می‌نشیند جلوی عزاداران که فریاد وا اسفای ملت بلند می‌شود اما حق با ملت نیست با مسئول است چون راست می‌گوید همیشه جلوی عزاداران اینگونه می‌نشیند. همیشه اینطور بوده. خودش است. عکس‌هایش جلوی مقامات بالاتر از خودش هم فتوشاپ است. راحت است که بگویند: کسانی که می‌گویند واکسن گران است، پفیوزند. سیستم معیوب بمباران می‌کند: ما با برای احیای دریاچه ارومیه دو کشته لازم داشتیم. راننده را زندانی کنید. حوادث جاده‌ای طبیعی است. اتوبوس معاینه فنی داشته. اتوبوس برای کارخانه سیمان بوده. هر روز کارگران را می‌برده. اگر می‌دانستیم که خبرنگار هستند که نمی‌گذاشتیم سوار این اتوبوس شوند. سیستم معیوب گاها متناقض هم حرف می‌زند و در برابر جمله قبلی مسئولی دیگر می‌گوید: این اتوبوس برای مهمانان وی آی پی بوده. این اتوبوس را از کارخانه سیمان می‌گرفتیم. قبلا خبر داده بودند، اتوبوس مجانی بوده و برای همه سوال شده بود، مگر چه بده بستانی می‌تواند بین کارخانه سیمان و اداره محیط زیست باشد؟ و هزاران سوال بی‌پاسخ مانده دیگر. نه! نمی‌گذارند حقیقت عیان شود، این سازوکار معیوب است که فاجعه را به ابتذال می‌کشاند.

|پیام ما| سایت پسماند محمدآباد قزوین 5 روز است که در آتش می‌سوزد. سایتی که محل دفن تمام زباله‌های استان است، حالا به ویرانه‌ مشتعل تبدیل شده است. سایت پسماند محمدآباد در سال‌های اخیر ماجرا کم نداشت،‌ یکبار شهروندان چند روستا از وجودش ناراضی بودند و باردیگر عنوان شد که ظرفیت سایت روبه اتمام است. با این وجود تا لحظه انتشار این گزارش هنوز حریق اطفا نشده است، مدیرکل مدیریت بحران استانداری قزوین در تازه‌ترین اظهارنظر خودش گفته فعالیت ماشین‌های حمل‌ونقل جاده‌ای برای اطفای حریق ادامه دارد.

بنا به گفته کارشناسان لندفیل سایت پسماند محمدآباد قزوین آتش گرفته است. در میان اظهارنظرات نام گاز متان به عنوان عامل حریق عنوان شده است. آنطور که مدیرکل مدیریت بحران استانداری قزوین دیروز به ایلنا گفته سایت محمد‌آباد به عنوان محل دفن زباله‌های استان قزوین که همواره با انباشت گاز متان و خطر آتش سوزی مواجه است در ساعت 22:30 سه روز پیش دچار حریق شده در ساعت 3 بامداد در ظاهر اطفا شد. او همچنین گفته است: «طی روزهای گذشته آتش نشانی‌های قزوین، بوئین زهرا، عصمت آباد، امیرآباد و محمدیه برای اطفا آتش هماهنگ شدند؛ اما محل انباشت زباله که حدود چهار تا پنج هکتار دچار حریق شده با آب اطفا نشد. درحال حاضر برای خاموش کردن آتش از طریق پوشاندن محل آتش با خاک با بنیاد مسکن و حمل و نقل جاده‌ای هماهنگ شده و ماشین آلات درحال خاکریزی هستند و فعلا نیازی به حضور آتش‌نشانان در محل نیست.» با این حال مهدیه قافله باشی، دبیر و رئیس کمیسیون اجتماعی و فرهنگی شورای شهر قزوین توضیحات روشن‌تری از آتش سوزی ارائه می‌دهد و از مثلث آتشی می‌گوید که حریق را گسترده کرده است. او به روزنامه «پیام‌ما» می‌گوید: «بنا به گفته کارشناسان، در محل‌های دفن یا لندفیل‌ها به طور کلی دو دسته حریق وجود دارد. دسته اول حریق‌های خودبخودی و دسته دوم حریق انسان ساخت است،‌ در لندفیل‌هایی که به صورت اصولی راهبری نمی‌گردند حریق‌های خودبخودی شایع است.» او تاکید کرد: «این نوع آتش سوزی به جهت تشکیل از نوع مثلث حریق است در یک لندفیل به جهت وجود مواد سوختنی مانند پلاستیک‌ها و مواد شیمیایی که دمای اشتعال پایینی دارند و از طرفی بالا بودن دما به جهت واکنش‌های بیوشیمیایی و از سوی دیگر وجود اکسیژن موجب بروز حریق می‌شود، یعنی به زبان ساده، سه عنصر حریق شامل مواد سوختنی و دما موجب حریق می‌شود.» قافله باشی درباره روند توقف آتش و اقداماتی که باید صورت می‌گرفت نیز گفته است: «در یک محل دفن 15 سانتی متر خاک پوششی علاوه بر جلوگیری از پراکندگی مواد سبک،‌ باید ورود اکسیژن به لندفیل را متوقف و از ایجاد حریق گسترده و انتقال آن به سراسر لندفیل جلوگیری کرد» او می‌گوید در لندفیل‌هایی که چرخش شیرابه انجام می‌شود واکنش‌های شیمیایی به جهت وجود رطوبت به حداکثر می‌رسد، نتیجه این واکنش‌ها علاوه بر افزایش دما تولید گاز در لندفیل است که 60 درصد آن متان است بنابراین در زمان باز چرخش می‌بایست به اطفای حریق توجه ویژه شود. قافله باشی درباره نحوه از بین رفتن این حریق نیز تاکید کرده است: «در زمان ایجاد حریق نیز می‌بایست از شیوه اطفای مناسب که موجب انتقال شعله‌های آتش به سایر نقاط نشود استفاده شود. در حریق لندفیل بهترین کار استفاده از خاک است در مواردی مواد آتش گرفته با جریان آب به سایر نقاط منتقل می‌شوند.»
متولی نهایی سایت زباله محمد آباد کیست؟
اما سایت زباله محمدآباد قزوین که روزانه زباله تمام استان قزوین در آن جمع آوری می‌شود، در سال‌های اخیر ماجرا کم نداشته است. زباله‌های ۲۱ شهر از ۲۴ شهر استان در سایت زباله محمدآباد تخلیه و زباله‌های ۲۰۰ حوزه دهیاری نیز در این سایت تفکیک و دفن می‌شود. براساس آخرین آمار که زمستان سال 99 در خبرگزاری‌ها آمده است، روزانه بیش از ۷۰۰ تن پسماند به این سایت وارد می‌شود و همین سبب شده که ظرفیت سایت روبه پایان باشد. از دیگر مشکلات این سایت می‌توان به ظرفیت ناکافی، تفکیک نشدن زباله، شیرآبه و بوی تعفن این سایت اشاره کرد. خبرگزاری مهر در این‌باره نوشته است که این مرکز برای جا دادن 30 سال زباله استان طراحی شده است و حالا به کمتر از 10 سال نرسیده به نظر عمرش تمام شده است. این مساله را قافله باشی هم تایید می‌کند و می‌گوید عمر سایت تمام شده است: «تصمیمات متعددی درباره این سایت پسماند گرفته شده است، در دوره‌ای شورای پنجم مدیریت آن دستخوش تغییر شد.» به گفته او مدیریت این سایت نزدیک به یک سال و چند ماه از شهرداری قزوین گرفته شد و در اختیار سازمان همیاری‌ها قرار گرفت: «این سازمان تخصصی در زمینه پسماند نداشت و همین باعث شد تا زمستان سال گذشته مدیریت سایت دوباره به شهرداری بازگردانده شود.» او که تصمیم‌گیری درباره سایت را منوط به تصمیمات استانی می‌داند، می‌گوید شورا بارها در مقابل این تصمیمات مقاومت کرده بود. به گفته این عضو شورای شهر قزوین، لندفیل‌ها پر شدند و سرمایه‌گذار نتوانست موفق عمل کند و کودی که حاصل شده بود را بفروشد. زمستان گذشته مدیریت سایت در نهایت به شهرداری بازگردانده شد و چند کارگروه که فراتر از کار شهرداری بودند، در آن شکل گرفتند.
بسیج نیروها برای مهار آتش
برای اطفای حریق سایت پسماند محمدآباد اما نیروهای زیادی بسیج شدند، قافله باشی می‌گوید این حادثه خسارت جانی نداشته است. برای میزان خسارت‌های مالی نیز به جمع‌بندی نیاز است اما او می‌گوید به نظر لندفیل فرسوده بود و آتش گرفتن آن هم خسارت مالی چندانی به جا نگذارد. مدیرکل مدیریت بحران استانداری قزوین هم درباره آخرین وضعیت اطفای حریق و نیروهای بسیج شده، گفته است: «طی روزهای گذشته آتش نشانی‌های قزوین، بوئین زهرا، عصمت‌آباد، امیرآباد و محمدیه برای اطفا آتش هماهنگ شدند؛ اما محل انباشت زباله که حدود چهار تا پنج هکتار دچار حریق شده با آب اطفا نشد. درحال حاضر برای اطفا آتش از طریق پوشاندن محل آتش با خاک با بنیاد مسکن و حمل و نقل جاده‌ای هماهنگ شده و ماشین آلات درحال خاکریزی هستند و فعلا نیازی به حضور آتش‌نشانان در محل نیست.» اما به نظر بعد از اطفای حریق همچنان مسائل محیط زیستی این سایت ادامه داشته باشد. این مسئول تاکید کرده که حتی پس از اطفاء نیز دود حاصل از آتش سوزی باقی مانده و خسارات محیط زیستی را به همراه دارد.

مدیرعامل ستاد معاینه‌فنی خودروهای تهران از مراجعه 465 هزار و 598 خودرو به مراکز معاینه‌فنی خبر داد که این آمار نسبت به سال گذشته حدود 15 درصد افزایش داشته است.
به گزارش ایسنا، حسین مقدم افزود: در حال حاضر روزانه ۵۰۰۰ دستگاه خودرو به مراکز معاینه‌فنی شهر تهران مراجعه می‌کنند و وضعیت مراجعات در شرایط عادی قرار دارد و مراکز فاقد صف انتظار هستند.
او ادامه داد: از آمار اعلامی ۳۵۳هزار دستگاه خودرو مربوط به مراجعات اول بوده که ۱۴ درصد از آن در آزمون آلایندگی گازهای خروجی از اگزوز،۹ درصد در آزمون همراستایی چرخ‌ها، چهار درصد کمک فنر،۱۱ درصد تست ترمز و ۱۳درصد عیوب ظاهری مردود شده‌اند. در مجموع ۳۰ درصد از خودروها به علت نقص فنی موفق به اخذ معاینه‌فنی در مراجعه اول نشده‌اند.
مدیرعامل ستاد معاینه‌فنی خودروهای تهران افزود: در این سه ماه ۳۳۶ هزار گواهی معاینه‌فنی صادر شده که از این تعداد ۷۲۴۸۱ گواهی مربوط به معاینه‌فنی برتر است. در مجموع در حدود ۲۲ درصد از خودروهای مراجعه کننده به مراکز معاینه‌فنی شهر تهران دارای معاینه‌فنی برتر هستند.
مقدم تاکید کرد: در خرداد ماه ۱۲ هزار دستگاه خودرو با استفاده از سامانه نوبت دهی اینترنتی و با تعیین وقت قبلی به مراکز معاینه‌فنی شهر تهران مراجعه و تقریبا شهروندان از ۵۰ درصد ظرفیت پذیرش اینترنتی استفاده کرده‌اند.
او در ادامه گفت: شهروندان جهت اطلاع از آخرین وضعیت کاری مراکز، قبل از مراجعه به سایت رسمی ستاد معاینه‌فنی خودروهای تهران مراجعه کنند. ضمنا در مدت زمان اداری می‌توانند در صورت هرگونه سوال با سامانه پاسخگو ۹۶۰۰۶۰۰۰ تماس حاصل کنند.
مقدم در خصوص خودروهای مشمول معاینه‌فنی در سال ۱۴۰۰ تاکید کرد: طبق قانون هوای پاک مجلس شورای اسلامی دوره معافیت انجام معاینه‌فنی، از زمان تولید، برای وسایل نقلیه شخصی و دولتی چهارسال و برای وسایل نقلیه عمومی یکسال است. بدیهی است رانندگان محترم بایستی بر اساس زمان تعیین شده در این قانون نسبت به اخذ معاینه‌فنی خودروی خود اقدام کنند. به عنوان نمونه در حال حاضر با لحاظ عمر چهارسال از زمان تولید خودروهای شخصی تولید خرداد ماه ۱۳۹۶ و ماقبل مشمول معاینه‌فنی هستند.

|پیام ما| مصرف برق که در بهار امسال وارد مدار ۶۰ هزار مگاواتی شده بود با آغاز فصل تابستان، روند پر شتاب‌تری یافته به طوری که اکنون کانال ۶۱ هزار مگاوات را پشت سرگذاشته و در روزهای آتی، احتمال رکوردشکنی‌های بیشتر نیز وجود دارد.

تداوم موج شدید گرمای هوا به علاوه تلاش گسترده مراکز غیرمجاز استخراج رمزارز برای استخراج غیرقانونی ارزهای مجازی، وضعیت پیچیده‌ای را مقابل صنعت برق قرار داده است، به گونه‌ای که امسال رکورد مصرف برخلاف سال‌های گذشته، از اردیبهشت ماه و در چند مرحله شکسته شد.
«رضا اردکانیان» وزیر نیرو چندی پیش در مورد این مساله گفت: این روزها شرایط گرمایی شدید در حالی که تازه اول تابستان است، سبب افزایش مصرف انرژی در کشور شده است.
به گزارش ایرنا، او ادامه داد: سال گذشته اوج بار در ۳۱ تیرماه به میزان ۵۸ هزار و ۳۰۰ مگاوات رخ داد در حالی که امسال و در دو روز اخیر میزان مصرف به حدود ۶۲ هزار مگاوات رسیده است.
گزارش‌های منتشر شده شرکت مدیریت شبکه برق ایران نشان می‌دهد: مصرف برق از روز 30 خرداد ماه وارد کانال ۶۰ هزار مگاوات که بی‌سابقه‌ترین میزان مصرف برق در ۱۰ سال اخیراست شده و در روزهای بعد هم با گذشتن پله پله از این کانال در روز دوم خردادماه به بالاترین میزان رسیده و در کانال ۶۱ هزار مگاواتی قرار گرفته است.
روز دوم خردادماه، میزان مصرف برق به رقم بی‌سابقه ۶۱ هزار و ۶۳۴ مگاوات رسید. گرچه روز سوم خردادماه کمی از شدت مصرف برق کاسته شد اما همچنان در کانال ۶۰ هزار مگاواتی بود.
این میزان مصرف درحالی اتفاق افتاده که ظرفیت تولید کلی برق کشورمان حدود ۸۵ هزار مگاوات است که بخشی از این ظرفیت مربوط به نیروگاه‌های برق آبی است که امسال به دلیل کاهش چشمگیر بارش‌ها حدود چهار هزار مگاوات از ظرفیت این نوع نیروگاه‌ها کاسته شده و این به آن معنا است که وضعیت تولید برق با کاهش قابل توجهی روبه‌رو شده است.
این وضعیت در حالی است که امسال به دلیل رشد شدید ارزش ارزهای مجازی، تعداد زیادی از مردم مشتاق استخراج این نوع ارزها شده و با خرید دستگاه‌های مخصوص و اتصال آن به شبکه برق کشور، مصرف برق را افزایش دادند.
چندی پیش «رضا اردکانیان» درباره شرایط تامین برق گفت: امسال با وجود پیش‌بینی‌هایی که انجام شده بود با چند وضعیت غیرمتعارف نسبت به سال گذشته روبه‌رو شدیم که یکی گرمای زودرس بود که از فروردین‌ماه آغاز شد.
او ادامه‌داد: از طرفی، خشکسالی قابل ملاحظه‌ای که در سال آبی مهرماه ۱۳۹۹ تا آخر شهریور۱۴۰۰ ایجاد شد، منجر به کاهش قابل ملاحظه‌ ظرفیت نیروگاه‌های برق‌آبی شد.
وزیر نیرو گفت: ظرفیت نصب‌شده نیروگاه‌های برق‌آبی هنگامی که همه سدها پر آب باشند ۱۲ هزار مگاوات است که با احتساب مسائل بازدهی، حدود ۱۰ هزار مگاوات ظرفیت عملی از این نیروگاه‌ها می‌توان داشت.
او اضافه‌کرد: همچنین نزدیک به ۷۳ هزار مگاوات نیروگاه نصب شده حرارتی وجود دارد که با احتساب نیروگاه‌های برق‌آبی در مجموع ۸۵ هزار مگاوات می‌شود که از آن ۷۳ هزار مگاوات ظرفیت نصب شده حرارتی، ظرفیت عملی‌مان با توجه به مساله عمر نیروگاه ها و فرسودگی آنها و با توجه به وضعیت دما و ارتفاع محل استقرار نیروگاه نسبت به سطح دریا، یک کاهش توان خروجی داریم.
اردکانیان بیان‌داشت: بر این اساس در بهترین حالت حداکثر توان خروجی ما از آن ۷۳ هزار مگاوات، حدود ۵۰ هزار مگاوات است که با ۱۰ هزار مگاوات نیروگاه‌های برق‌آبی ها به ۶۰ هزار مگاوات می‌رسد، البته این ظرفیت وقتی به حداکثر می‌رسد که همه سدها پر بوده و همه واحدهای حرارتی نیز در مدار باشند.
او افزود: بخشی از شرایطی که امسال پیش آمد قابل پیش‌بینی و برای آن برنامه‌ریزی شده بود، بخشی دیگر ناشی از گرمای زودرس و خشکسالی بود که که کاهش در توان نیروگاه‌های برق‌آبی را به دنبال داشت و بخشی دیگر، بحث رمزارزها بود.
وزیر نیرو توضیح‌داد: درخصوص رمزارزها، آن حدی که ما به‌همراه وزارت صنعت به عنوان ماینرهای مجاز داشتیم حدود ۳۲۱ مگاوات بود اما برآوردهای انجام شده داخلی و خارجی نشان می‌دهد ۱۰ درصد از انرژی مصرفی برای تولید رمزارزها برای ایران است.
او گفت: برآوردهای همکاران ما مصرف حدود ۲ هزار مگاوات انرژی برق را نشان می‌دهد که توسط ماینرها مصرف می‌شود، اما فقط ۳۲۰ مورد آنها مجاز بود که اینها خاموش شدند.
اردکانیان افزود: مجموعه این عوامل، شرایطی را پیش آورد که ما در ۳۱ اردیبهشت ماه با اوج بار مواجه شدیم، در حالی که پارسال این اوج بار در اواخر خرداد و در سال ۹۸ در تیرماه اتفاق افتاده بود.
او اظهار داشت: اعدادی که هر روز گزارش می‌شود حاکی است اوج باری که در فصل بهار با آن روبه‌رو شدیم در سال‌های قبل در تابستان رخ ‌داده است، البته بخشی قابل پیش‌بینی بوده و برای آن برنامه‌ریزی شده بود.
این عوامل و نیز تاخیر در روند تعمیرات نیروگاهی سبب شد اواخر اردیبهشت ماه کشور با قطع برق روبه‌رو شود و همین موضوع ضرورت توجه به تامین برق پایدار از راه‌های دیگر را جدی‌تر ساخت.
این مسائل دست به دست هم داده و تابستانی سخت را برای تامین برق در مقابل دست اندرکاران این صنعت قرار داده است.
یکی از مهم‌ترین اقدام‌هایی که می‌تواند ناترازی تولید و مصرف را کاهش دهد، اعمال روش‌های مدیریت مصرف است که باید در همه سطوح به طور جدی مورد توجه قرار گیرد تا بتوان این روزهای سخت برقی را با کمترین مشکل پشت سرگذاشت.
«مصطفی رجبی‌مشهدی» سخنگوی صنعت برق در این‌باره به خبرنگار ایرنا گفت: باید مدیریت مصرف از ۶ هزار مگاوات فعلی به ۸ هزار مگاوات افزایش یابد تا در تامین برق مشکلی ایجاد نشود.
به گفته کارشناسان، مهم‌ترین مواردی که می تواند به صرفه جویی در مصرف برق کمک کرده و کاهش چشمگیری را ایجاد کند، خاموش کردن یک لامپ اضافه، در مدار نیاوردن وسایل پرمصرف در ساعت‌های اوج مصرف، از پریز خارج کردن وسایل برقی در زمانی که کاربرد ندارند، استفاده از نور خورشید در طول روز، استفاده از دور کند کولرهای آبی و تنظیم دمای وسایل سرمایشی بر روی درجات پایین است.
تحریم و عدم توسعه نیروگاهی از دلایل چالش کمبود برق
مصطفی رجبی‌مشهدی همچنین در گفت‌وگو با ایلنا، درباره تاثیر تحریم بر عدم توسعه نیروگاهی و بروز خاموشی اظهار داشت: در واقع تحریم و عدم توسعه نیروگاهی یکی از دلایل چالش کمبود برق در کشور است. او افزود: نیروگاه‌های برق‌آبی در سال گذشته حدود 10 هزار مگاوات تولید برق داشتند اکنون به طور متوسط نباید بیش از 4 هزار مگاوات از برق‌آبی‌ها استفاده کنیم تا امکان تامین برق در ماه‌های گرم پیش‌رو را داشته باشیم، بنابراین امسال به علت کاهش بارندگی 6 هزار مگاوات کاهش در تولید برق نیروگاه‌های برق آبی داریم.
سخنگوی صنعت برق تصریح کرد: برای اینکه از واحدهای برق‌آبی بی‌نیاز شده و یا کمتر استفاده کنیم باید بین 6 هزار تا 10 هزار مگاوات نیروگاه جدید بسازیم که رقم سرمایه‌گذاری برای ساخت این میزان نیروگاه بیش از 230 هزار میلیارد تومان بوده که سرمایه‌گذاری بسیار سنگینی است.
او تاکید کرد: علاوه بر ساخت نیروگاه جدید راهکارهای مدیریت مصرف را هم باید همچنان پیش ببریم، بنابراین جهت کاهش وابستگی به نیروگاه‌های برق‌آبی باید چند هزار میلیارد سرمایه‌گذاری داشته باشیم، باید منابع عمومی و یا منابعی را که در اختیار بخش خصوصی است به خدمت بگیریم، البته به نظر می‌رسد راه اقتصادی‌تر و بهینه تعادل بین تولید و مصرف، افزایش توسعه نیروگاه‌ها و اجرای توام طرح‌های مدیریت مصرف است.
رجبی‌مشهدی درباره میزان واردات برق در سال جاری گفت: به طور متعارف ما بین 400 تا 500 مگاوات واردات داشته‌ایم، اما در سال جاری به عدد 650 مگاوات هم رسیده، قطعا طی روزهای آتی به 700 مگاوات هم خواهد رسید که تقریبا 1.8 برابر سال گذشته است. او افزود: واردات برق از ترکمنستان، آذربایجان و ارمنستان انجام می‌شود.
سخنگوی صنعت برق همچنین درباره صادرات بیان داشت: میزان صادرات از واردات بسیار کمتر و به حداقل ممکن رسیده و یک‌سوم دوره‌های قبل شده است.

مدیرکل حفاظت محیط زیست گلستان گفت که آتش‌سوزی محدوده منطقه چشمه‌زاو پارک ملی گلستان در حوزه شهرستان کلاله به حدود پنج هکتار از پوشش علف‌ کف و برخی درختان خشک این پارک خسارت زد.
محمدرضا کنعانی به ایرنا گفت: محیط بانان و جوامع محلی ساعت ۱۳ با اطلاع از آتش‌سوزی در منطقه چشمه‌زاو پارک ملی گلستان بلافاصله به محل اعزام شدند و در کمترین زمان آتش‌سوزی محدوده پایین دست را مهار کردند.
او افزود: به سبب وزش باد آتش به مناطق بالادست چشمه‌زاو سرایت کرد که با تلاش نیروهای محیط‌بان و جوامع محلی حریق ساعت ۲۰ مهار شد و فعلا آتش فعالی در منطقه وجود ندارد.
کنعانی اضافه کرد: در حال حاضر با توجه به وزش باد و احتمال شعله ور شدن دوباره آتش محیط‌بانان در محدوده بالادست چشمه‌زاو حضور دارند.
به گفته او، سه تیم‌ واکنش سریع با ۱۵ نفر نیروی انسانی از شهرستان‌های مینودشت، گالیکش و گنبد کاووس به محل اعزام شدند تا فردا صبح با محیط‌بانان مستقر در محدوده بالادست چشمه‌زاو جابجا شوند.
مدیرکل حفاظت محیط زیست گلستان با بیان اینکه علت آتش‌سوزی فعلا مشخص نیست، اظهار داشت: آتش‌سوزی به کف و درختان خشک حدود پنج هکتار از محدوده چشمه‌زاو پارک ملی گلستان خسارت زد.

|پیام ما| از حادثه واژگونی اتوبوس خبرنگاران چهار روز می‌گذرد؛ حادثه‌ای که 21 مصدوم و دو جان‌باخته داشت. اکنون مهشاد کریمی، خبرنگار ایسنا و ریحانه یاسینی، خبرنگار ایرنا در قطعه نام‌آوران بهشت زهرا خفته‌اند و حسن ظهوری و ابراهیم نژادرفیعی دو نفر از مصدومان هنوز در بیمارستان ارومیه بستری و تحت درمان‌اند. از سوی دیگر کارزاری برای استعفای مسببان به راه افتاده و علاوه بر این قرار بر این شده که کمیسیون محیط زیست مجلس حادثه واژگونی اتوبوس خبرنگاران را بررسی کند.

پیگیری‌های «پیام‌ما» از آخرین احوال مصدومان نشان می‌دهد حسن ظهوری بار دیگر دچار خونریزی شده و صبح دیروز با تلاش پزشکان بهبود یافته است. همچنین پزشکان دیروز دریافته‌اند که قفسه سینه ابراهیم نژادرفیعی دچار شکستگی شده است. صبح و بعد‌ازظهر امروز (یکشنبه)، به مناسبت سوم همکاران از دست رفته، دو مراسم در بهشت زهرا برگزار می‌شود.
بررسی حادثه در مجلس
دیروز خبر رسیده که کمیسیون محیط زیست مجلس حادثه واژگونی اتوبوس خبرنگاران را بررسی می‌کند. به گفته جواد ساداتی‌نژاد، رئیس کمیسیون کشاورزی آب، منابع طبیعی و محیط زیست مجلس یکشنبه ۶ تیرماه، حادثه تلخ واژگونی اتوبوس حامل خبرنگاران در مسیر ارومیه – نقده با حضور نهادهای مسئول بررسی می‌شود. او به ایسنا توضیح داده مسئولانی از سازمان حفاظت از محیط زیست و ستاد احیای دریاچه ارومیه برای شرکت در جلسه کمیسیون دعوت شده‌اند و در ابتدای جلسه کمیسیون کشاورزی و محیط زیست مجلس گزارشی که در زمینه واژگونی اتوبوس تهیه شده، قرائت می‌شود.
همچنین دیروز رئیس کمیته محیط زیست مجمع تشخیص مصلحت نظام در پیامی اعلام کرد که دلایل واژگونی اتوبوس خبرنگاران در اسرع وقت بررسی‌ شود. محمد مجابی بدین با تسلیت این حادثه عنوان کرد: «ضایعه تلخ درگذشت خانم‌ها مهشاد کریمی و ریحانه یاسینی خبرنگاران شریف حوزه محیط زیست خبرگزاری‌های ایسنا و ایرنا در سانحه واژگونی اتوبوس در استان آذربایجان غربی و مصدوم شدن جمعی دیگر از خبرنگاران عزیز این حوزه موجب تاثر و تالم بسیار شد.
اینجانب ضمن همدردی، این ضایعه دردناک را به خانواده‌های محترم جوانان از دست رفته و اصحاب شریف رسانه تسلیت می‌گویم و از درگاه خداوند متعال برای زنده‌یادان علو درجات و غفران و رحمت الهی و برای بازماندگان و عزیزانشان صبر و شکیبایی مسئلت می‌کنیم و برای خبرنگاران عزیز صدمه دیده در این سانحه آرزوی سلامتی و بهبودی دارم.»
مجابی در ادامه این پیام آورده است: «این حادثه که در جریان بازدید از روند اجرای پروژه‌های احیای دریاچه ارومیه در استان آذربایجان غربی حادث شد گویای این واقعیت مهم است که اصحاب رسانه از عوامل مهم تحقق اهداف و سیاست‌های کلی کشور در همه حوزه‌ها از جمله محیط زیست هستند و به عنوان چشمان بیدار جامعه و رکن اساسی آگاهی‌بخشی و فرهنگ‌سازی حتی به قیمت گذشتن از جان، خود را متعهد به همگان و آیندگان می‌دانند. بی‌شک تلاش برای حفاظت از جان و سلامتی خبرنگاران عزیز و رعایت شأن و جایگاه این قشر زحمتکش و فرهیخته از وظایف خطیر کلیه دستگاه‌های ذی‌نقش است و می‌بایست در اسرع وقت دلایل بروز این حادثه تلخ و حوادثی از این قبیل بررسی و حل شده و از بروز حوادث مشابه پیشگیری شود.»
کارزار استعفای مسببان
به دنبال این حادثه کارزاری برای استعفای مسببان حادثه واژگونی اتوبوس خبرنگاران محیط زیست، به راه افتاده است. این کارزار با هشتگ «اتوبوس خبرنگاران محیط زیست»، از طرف فعالان محیط زیست و عموم مردم به راه افتاده و در متن آن، خطاب به عیسی کلانتری، رئیس سازمان حفاظت محیط زیست و مهران نظری، مدیرکل حفاظت محیط زیست استان آذربایجان‌غربى آمده است: «متاسفانه در سال‌های اخیر شاهد کوتاهی‌ها و مشکلات فراوان در حوزه محیط زیست کشور بوده‌ایم. این موضوع در حادثه واژگونی اتوبوس خبرنگاران محیط زیست به اوج خود رسیده و این بی‌کفایتی علاوه بر دلسوزان محیط زیست، قلب همه مردم ایران را به درد آورده است.
در این حادثه که به دلیل سهل‌انگاری شما و مدیران سازمان شما در انتخاب وسیله نقلیه فرسوده و مسیر نامناسب صورت گرفته، متاسفانه جان عزیز دو تن از خبرنگاران محیط زیست گرفته شده و تعداد زیاد مصدومان داغ تازه‌ای بر دل داغدیده این کشور و هموطنانمان گذاشته است.
در این مطالبه مردمی از شما مسئولان مورد خطاب درخواست می‌شود به دلیل عدم توانایی در مدیریت مسائل سازمان مربوطه، حفظ محیط زیست و حتی حفظ جان فعالان و کارکنان این حوزه از سمت خود استعفا داده و این مسئولیت مهم را به افراد کاردان و لایق‌تری بسپارید.»
کمیته‌ای برای بررسی حادثه
در پی واژگونی اتوبوس خبرنگاران محیط زیست مسعود تجریشی، مدیر دفتر برنامه‌ریزی و تلفیق ستاد احیای دریاچه ارومیه هم به ایسنا خبر داد که به دستور وزیر کشور قرار است کمیته‌ای با حضور دستگاه‌های ذی‌ربط برای بررسی علل رخداد این حادثه تشکیل شود. او هرگونه اظهار نظر درباره چرایی حمل و نقل خبرنگاران با اتوبوسی فاقد صورت وضعیت، را منوط به نتیجه به دست آمده در کمیته بررسی دانست و گفت: «به‌طور قطع نتیجه این کمیته را اطلاع‌رسانی می‌کنیم.»
تجریشی در بخش دیگری از صحبت‌های خود با بیان اینکه واژگونی اتوبوس خبرنگاران و فوت دو نفر از آنان یکی از تاسف‌بارترین حوادث هفت سال اخیر برای جامعه محیط زیست ایران بوده است، گفت: «هر دوی این عزیزان در هفت سال اخیر دلسوزانه همه هم و غم‌شان محیط زیست کشور بود.»
مدیر دفتر برنامه‌ریزی و تلفیق ستاد احیای دریاچه ارومیه افزود:‌ «ما هر ساله خردادماه برنامه‌ریزی می‌کنیم تا سمن‌ها و تشکل‌های مردمی منطقه‌ای و کشوری، متخصصان و در نهایت دستگاه‌های دولتی از پروژه‌های احیای دریاچه ارومیه بازدید کنند. در این مدت همواره در جهت حفظ شان این افراد تلاش و بهترین هتل‌ها،‌ پروازها و … را فراهم کرده‌ایم و مسایل مالی برایمان مطرح نبوده است.»
او درباره استفاده از اتوبوس کارگران کارخانه سیمان برای جابجایی خبرنگاران در سفر فشرده مطبوعاتی گفت: «منتظر نتایج بررسی‌ها باید ماند ولی به نظر می‌رسد شاید این اتوبوس برای این تور مطبوعاتی مناسب تشخیص داده شده باشد.»
تجریشی در پایان گفت: «به دستور عیسی کلانتری، رییس سازمان حفاظت محیط زیست با یک بیمارستان خصوصی صحبت کردیم تا بقیه پیگیری‌های درمانی خبرنگاران مصدوم به صورت رایگان در تهران انجام شود.»
تسلیت و چند درخواست
انجمن صنفی مدیران پایگاه‌های خبری استان تهران دیروز خواستار معرفی قاصران فاجعه شده است. در پیام این انجمن با تسلیت این مصیبت به خانواده‌های مهشاد کریمی و ریحانه یاسینی و جامعه رسانه‌ای کشور اکیدا خواهان آن شده که مسئولان مربوطه در دولت و دستگاه قضایی درخصوص این موارد پیگیری و چاره‌اندیشی عاجل کرده و نتایج را به اطلاع عموم برسانند: «پیگیری، معرفی و مجازات قاصران و مقصران فاجعه یاد شده، دستگاه‌های صادرکننده مجوزهای فنی و استانداردهای مربوطه و نیز دستگاه‌های میزبان و دعوت کننده باید در این زمینه پاسخگو باشند. باید هرچه سریع‌تر متولی یا متولیان پیگیری همه امور درمانی و جبران خسارات بازماندگان این فاجعه‌ اعم از خانواده‌های عزیز از دست داده و داغدیده و نیز خبرنگارانی که صدمات جسمی و تالمات روحی فراوانی را متحمل شده اند، مشخص و در صحنه حاضر باشند تا بلکه مرهمی هر چند کوچک باشند بر این داغ ماندگار. »
در ادامه آمده است: «متاسفانه روند رسیدگی این قبیل حوادث با تشکیل کارگروه ها و کمیته‌های بررسی هرگز منتج به نتایج بازدارنده نشده و بیشتر موارد مشمول مرور زمان و به بوته فراموشی سپرده شده است که اگر این پیگیری‌ها نتیجه بخش بود، نباید فجایعی مانند اتوبوس دانشگاه آزاد ، ایجاد و در موارد اتوبوس خبرنگاران محیط زیست و یا اتوبوس سرباز معلم ها تکرار می‌شد. انجمن صنفی مدیران پایگاه های خبری استان تهران جهت پیشگیری از تکرار فجایع مشابه، خود را مکلف و متعهد می داند تا حصول نتیجه، پیگیر تعیین؛ معرفی و مجازات قاصران و مقصران فاجعه واژگونی اتوبوس حامل خبرنگاران محیط زیست باشد و نتایج پیگیری‌ها را به اطلاع عموم همکاران برساند.»
این انجمن در پایان از معاونت مطبوعاتی و اطلاع‌رسانی وزارت ارشاد و همه تشکل‌های رسانه‌ای و اشخاص حقیقی متخصص دعوت کرده با همفکری، حتی‌الامکان راهکارهایی برای پیشگیری از وقوع این حوادثی اعلام شود.
اطلاعیه آخرین وضعیت مصدومان
همچنین سازمان حفاظت محیط زیست در اطلاعیه‌ای درباره آخرین وضعیت مصدومان حادثه تلخ واژگونی اتوبوس خبرنگاران اعلام کرد: «پس از رخداد دردناک واژگونی اتوبوس در مسیر پیرانشهر به نقده، تمامی مصدومان ابتدا برای دریافت خدمات اورژانسی به نقده و پس از آن با هماهنگی ‌استاندار محترم جهت چکاب و درمان تکمیلی با ماشین‌های امدادی و بالگرد به بیمارستان امام خمینی(ره) ارومیه منتقل شدند. از میان مصدومان، خوشبختانه ۱۷ همکار عزیز به صورت سرپایی درمان و به هتل منتقل شدند. ۵ همکار گرامی نیز به دلیل شدت جراحات در همین بیمارستان بستری شدند.»
بر اساس این اطلاعیه ظهر روز پنجشنبه با هماهنگی سازمان حفاظت محیط زیست و نهاد ریاست جمهوری، خبرنگاران و پیکر دو جانباخته این حادثه تلخ با پروازی اختصاصی به تهران منتقل شدند. مراسم تشییع پیکر دو عزیز از دست رفته نیز صبح روز جمعه با هماهنگی دستگاه‌های ذی‌ربط در بهشت زهرا انجام پذیرفت و پیکر دو خبرنگار فقید در قطعه نام‌آوران به خاک سپرده شد.
همچنین از میان ۵ مصدوم بستری شده در ارومیه نیز، یکی از همکاران عزیز پس از پایان درمان عصر جمعه به تهران منتقل شد و درمان ۴ عزیز دیگر نیز در بیمارستان امام خمینی ارومیه ادامه دارد. از صبح شنبه خبرنگاران آسیب دیده برای چکاب و دریافت خدمات درمانی و روانشناسی به بیمارستان پارس تهران معرفی شده‌اند و ارائه خدمات درمانی زیر نظر نمایندگان سازمان تا زمان مورد‌نیاز ادامه خواهد داشت.

سفیر ایران در روسیه گفت: من به روس‌ها گفته‌ام که در ذهنیت برخی ایرانیان این است که روس‌ها به قول خود عمل نمی‌کنند. مردم در این فضا خیلی گرفتار هستند و عدم ارسال واکسن دوباره می‌تواند آن ذهنیت را تقویت کند. به گزارش ایسنا، کاظم جلالی در مراسم رونمایی از واکسن اسپوتنیک در ایران با بیان اینکه تولید مشترک واکسن اسپوتنیک پس از یک تفاهم با کشور روسیه صورت گرفت، گفت: برای تولید مشترک طرف روس نیازمند مجموعه‌ای استاندارد بود که دو مجموعه ما دارای این استانداردها شناخته شد یکی اکتوور و یکی هم سیناژن که در اکتوور کار به سرعت به نتیجه رسید. به گزارش ایسنا، جلالی با بیان اینکه علاوه بر تولید مشترک، خرید اسپوتنیک از روسیه هم برای ما مهم بود، ادامه داد: بعد از طرح موضوع خرید اسپوتنیک متأسفانه پالس‌های بدی از داخل در خصوص اسپوتنیک می‌آمد تا حدی که طرف‌های روسی به ما می‌گفتند مگر ما به شما تعارف کردیم چرا در این خصوص چنین موضع‌گیری‌هایی می‌شود. سفیر ایران در روسیه خاطرنشان کرد: پنجم بهمن ماه اسپوتینک با تلاش خالصانه آقای دکتر نمکی رجیستر شد، ما وقتی به این نتیجه رسیدیم که از صندوق خریداری کنیم آقای دیمیتریف به عنوان رئیس صندوق بارها با او صحبت کردم به ما می‌گفتند که شما دو کار باید بکنید یکی اینکه واکسن را رجیستر کنید دوم اینکه قرارداد ببنیدید.جلالی با بیان اینکه ما برای رجیستر اسپوتنیک حرف‌های زیادی شنیدیم، گفت: بعد از اینکه اسپوتنیک رجیستر شد، دکتر ظریف هفتم بهمن به مسکو آمدند، به آقای ظریف گفتم که پنجم بهمن واکسن رجیستر شده و آقای ظریف در ملاقات با آقای لاوروف این خبر را به او دادند و در کنفرانس خبری هم اعلام کردند. بعد هجمه‌ها به سوی آقای ظریف آغاز شد. او افزود: اما بعد از اینکه اعلام شده اسپوتنیک ۹۱.۶ درصد ایمنی ایجاد می‌کند فضا تغییر کرد و به این سمت رفت که چرا اسپوتنیک وارد نمی‌شود یا اینکه چرا کم وارد می‌شود. جلالی افزود: در ابتدای کار قرارداد دو میلیون دوز بسته شد بعد رفتیم به سمت قرارداد ۶۰ میلیون دوز رفتیم. البته در حال حاضر ما از میزان ارسال راضی نیستیم به مسئولین روس گفته‌ام ما واکسن را از دو حوزه پیگیری می‌کنیم یکی اینکه مردم در خطر هستند دوم اینکه از حوزه نزدیکی ایران و روسیه و این می‌تواند به عنوان یک دیپلماسی عمل کند و الان خوشبختانه اسپوتنیک در ایران خوب جا افتاده است. او خاطرنشان کرد: من به روس‌ها گفته‌ام که در ذهنیت برخی ایرانیان این است که روس‌ها به قول خود عمل نمی‌کنند. مردم در این فضا خیلی گرفتار هستند و عدم ارسال واکسن دوباره می‌تواند آن ذهنیت را تقویت کند. جلالی ادامه داد: برخی فکر می‌کنند که ما در حوزه دیپلماسی تعارف می‌کنیم، ما صحبت می‌کنیم و البته محدودیت‌های طرف مقابل را هم می‌شناسیم.

سخنگوی ستاد ملی مقابله با کرونا نسبت به افزایش روند بیماری در پنج استان جنوبی هشدار داد و در عین حال درباره روند واکسیناسیون علیه کرونا در کشور توضیح داد. به گزارش ایسنا، دکتر علیرضا رییسی، درباره وضعیت کرونا در کشور، گفت: در استان‌های جنوبی کشور به ویژه استان بوشهر، هرمزگان، سیستان و بلوچستان، کرمان و یزد ما شاهد افزایش روند بیماری هستیم.
سدر حال حاضر ۳۲ شهر قرمز و ۱۷۴ شهر نارنجی و ۲۴۲ شهر زرد داریم. روند در استان هرمزگان و بوشهر گرچه افزایشی بود، اما کندتر شده است. امیدوارم این روند کندی بیشتر شده و مردم عزیزمان هم با رعایت پروتکل‌های بهداشتی بتوانند این روند را معکوس کرده و این روند نزولی شود. او افزود: البته روند کلی کشور یک روند نزولی است. درست است که سرعت نزول کمتر شده، اما روند نزولی است. با این حال اگر رعایت پروتکل‌های بهداشتی را جدی نگیریم، قطعا سایر استان‌ها هم می‌توانند درگیر شوند. با توجه به فصل گرما و از طرفی ویروس‌های جهش‌یافته‌ای که وجود دارد، قطعا می‌تواند برای شیوع بیماری موثر باشد. رییسی افزود: راه هم مشخص است که اول رعایت پروتکل‌هاست و از طرف دیگر هم انجام واکسیناسیون برای گروه‌های سالمند و گروه‌هایی که دارای بیماری زمینه‌ای هستند که باید واکسیناسیون را تسریع کنیم که این کار می‌تواند بسیار موثر باشد.
رییسی ادامه داد: امیدوارم با تامین واکسن‌هایی که انجام می‌شود، روند واکسیناسیون‌مان طی روزهای آینده بیشتر شود که البته بیشتر هم شده و ما هفته آینده قطعا اخبار بهتری در زمینه تامین واکسن و انجام واکسیناسیون برای گروه‌های هدف خواهیم داشت. از همه مردم هم تشکر می کنم و درخواست می‌کنم که همه مردم حتی افرادی که واکسن تزریق کردند، پروتکل‌ها را جدی بگیرند تا ایمنی کامل برای کشور حاصل شود.
رییسی در بخش دیگری از صحبت‌هایش، گفت: ویروس کرونا، ویروسی است که مرتبا خودش را تغییر داده، جهش می‌کند و تغییر شکل می‌دهد. در سطح دنیا، کشور هندوستان همچنان میزان بالایی از بیماری را روزانه دارد و مرگ‌ومیر بالایی هم دارد. در کشورهای جنوب شرق آسیا نیز میزان بیماری رو به افزایش است. در کشورهای شرقی ما هم میزان بیماری افزایش یافته است. در غرب کشور هم برخی همسایه‌ها دچار افزایش بیماری هستند.
او گفت: به طور کلی که ویروس هندی در سطح دنیا همچنان در حال تاخت و تاز است. حتی در کشورهایی که میزان زیادی واکسن زدند هم در امان نیستند و میزان ابتلا همچنان وجود دارد. البته به این معنا نیست که واکسن اثر ندارد، بلکه قطعا واکسن در کاهش بستری و مرگ‌ومیر بسیار موثر است و خوشبختانه این خبر خوبی است که ویروس کرونا به‌رغم جهش‌هایی که دارد، اما یک ویروس واکسن‌پذیر است و با تزریق واکسن به میزان کافی و تزریق واکسن به افراد در معرض خطر و سالمند، می‌تواند قطعا بسیار موثر باشد. بر این اساس در کشورهایی که به میزان قابل توجهی واکسن تزریق کردند، میزان مرگ‌ومیر به شدت کاهش یافته است.
این خبر خوبی است از این جهت که درست است که این ویروس جهش یافته و افراد زیادی را مبتلا می‌کند، اما همین واکسن‌پذیری‌اش امیدی است که بتوانیم با انجام واکسیناسیون به تعداد زیاد، میزان مرگ‌ومیر در کشورها بسیار کم شود. سخنگوی ستاد ملی مقابله با کرونا، درباره وضعیت واکسن کرونا در کشور، گفت: اولا مردم عزیزمان به هیچ وجه در زمینه تزریق دوز دوم واکسن نگرانی نداشته باشند، به اندازه کافی واکسن برای تزریق دوز دوم در دسترس قرار گرفته و توزیع هم شده است.
امروز هم تعدادی از واکسن‌ها را مجددا توزیع می‌کنیم برای کسانی که دوز دوم‌شان را دریافت نکردند. بر این اساس در افراد ۷۰ سال به بالا کسانی که دوز دوم را تزریق نکردند، قطعا همه را واکسینه می‌کنیم و افراد جا مانده از گروه ۷۰ ساله به بالا هم واکسینه می‌شوند. رییسی گفت: چند روز گذشته در سطح شهر تهران مشکلاتی در زمینه برخی تجمعات برای واکسن وجود داشت که با راه‌اندازی ۷۵ مرکز تجمیعی در سطح استان، دیگر مشکلی وجود نخواهد داشت.
ضمن اینکه در همین ایام هم واکسیناسیون در تمام استان‌های کشور انجام شد و مشکل خاصی وجود نداشت. او درباره نگرانی مردم در زمینه تاخیر در تزریق واکسن، گفت: واکسن‌هایی که در کشور تزریق شده مانند آسترازنکا و اسپوتنیک تا ۱۲ هفته فاصله اشکالی ایجاد نمی‌کند، واکسن سینوفارم هم تا هشت هفته موردی ندارد، ضمن اینکه ما دوز دوم را قطعا خواهیم زد.

سربازان روایت دقیقی از آنچه بر آن‌ها گذشته ندارند. نمی‌دانند روز پنجشنبه 3 تیرماه در هوای گرگ و میش اول صبح، میدان سنگی اتوبوس ولوو را منحرف کرده بود یا این جدول وسط جاده بود که ماشین را به چپ و راست متمایل کرده است. یک نفر از گردنه‌های پی‌درپی می‌گوید و دیگری از سرپایینی جاده دهشیر یزد. اما آنچه همگی بر سر آن اتفاق نظر دارند، خرابی اتوبوس است. اتوبوس ولوو که چندباری تا رسیدن به شهر آباده خراب شده بود، به یکباره فکر توقف و ترمز از سرش می‌پرد و واژگون می‌شود.

هنوز 24 ساعت از واژگونی اتوبوس خبرنگاران محیط زیست در نقده آذربایجان‌غربی نگذشته بود که اتوبوس سرباز معلمان در نقطه دیگری از ایران واژگون شد. اتوبوسی که قرار بود حدود 39 نفر را از استان سیستان و بلوچستان به استان فارس و محل خدمتشان برساند، بین راه دچار نقص فنی شد و جان 5 نفر را گرفت.
یونس جمال‌زهی یکی از سرباز معلم‌هایی است که در اتوبوس حضور داشت،‌ او که 24 ساله است، مرگ 4 نفر از دیگر دوستانش را به چشم دیده و حالا در بیمارستان ابرکوه خاتم‌الانبیا در یزد بستری شده است. او که ساکن خاش است، خودش را ابتدا به زاهدان رسانده و در نهایت با اتوبوس راهی آباده که محل خدمتش بوده، شده است. او به روزنامه «پیام‌ما» توضیح می‌دهد که اتوبوس به حوالی ساعت 12 ظهر از زاهدان راه افتاده و حوالی ساعت 6 و 30 دقیقه صبح به دلیل نقص فنی در یکی از سرازیری‌های محور دهشیر یزد ترمز بریده است. آنطور که یونس می‌گوید اتوبوس ابتدا به جدول برخورد می‌کند و بعد در مسیر مقابلش به یک دستگاه تریلی می‌خورد و در نهایت متوقف می‌شود،فرآیندی که در ذهن او بیش از 5 دقیقه زمان برده است. سربازان در تمام این مدت در اتوبوس گرفتار بودند. اتوبوسی که به گواه او سرعتش در طول مسیر بالا نبود. یونس که در این حادثه پوست سرش به طور کامل جدا شده، می‌گوید باقی دوستانش که بزرگترین‌ آن‌ها متولد سال 71 بوده در تفت و یزد بستری شدند. او حال عمومیش را مساعد توصیف می‌کند.
اتوبوس چندباری در مسیر خراب شد
رضا بلوچی، سرباز معلم دیگری است که در اتوبوس بوده و توصیف نسبتا دقیق‌تری از رویداد دارد. او به روزنامه «پیام‌ما» می‌گوید اتوبوس بعد از نماز صبح که به طرف آباده حرکت کرد در گردنه سرپایینی سیستم ترمز و دنده‌اش از کار افتاد. او می‌گوید: «همه چیز دچار مشکل شده بود درها ناخودآگاه باز و بسته می‌شدند، در نهایت در سرپایینی ورودی دهشیر اتوبوس به یک میدان بزرگ برخورد کرد و منحرف شد.» بلوچی که در جریان حادثه به این دلیل که سرش به شیشه اتوبوس برخورد کرده بود، بیهوش شده،‌ ادامه می‌دهد که اتوبوس در نهایت به یک تریلی برخورد می‌کند و متوقف می‌شود، تقریبا همان چیزی که سایر دوستانش نیز در خاطر دارند.
اتوبوسی که سرباز خبرنگاران را با خودش راهی کرده بود، ولووی قدیمی بوده است. رضا بلوچی می‌گوید، اتوبوس در مسیر هم چندباری خراب شده بود اما چاره‌ای جز ادامه دادن مسیر با آن نبود: بعد از حادثه من بیهوش شده بودم، کسانی که به هوش بودند هم نمی‌توانستند خودشان را از اتوبوس بیرون بیندازند، زیرا هم سرعت ماشین زیاد بود و هم در گردنه و سرپایینی‌های با شیب زیاد قرار گرفته بود.»او 21 ساله و ساکن نیکشهر بوده است و مانند ده‌ها نفر دیگر برای گذراندن دوره آموزشی قرار بوده به آباده اعزام شود و در نهایت به منطقه خودش بازگردد و آموزش ابتدایی را به کودکان آغاز کند. هدفی که حالا خودش در توصیف آن یک جمله تکرار شونده دارد: «قسمت نبود.» رضا حدود یک ساعت بعد از حادثه به هوش آمده و تا مدتی هم حواسش به جا نیامده بود. پایش شکسته اما پزشکان وضعیتش را مساعد توصیف کردند و او را روز جمعه از بیمارستان مرخص کردند. او از دیگر دوستانش نیز خبرهایی دارد، یکی از دوستان دیگرش که اهل نیکشهر بوده در این سانحه انگشتان دستش را از دست داده و پایش هم شکسته است. او می‌گوید در این سفر یک سروان هم همراهیشان می‌کرده سروان ناهیدی که گویا اهل سراوان بوده و در دم جان باخته است.
تعیین تکلیف سربازی نیمه‌تمام
هنگام مخابره خبر واژگونی اتوبوس سرباز معلم‌ها، سیل پیام‌های تسلیت روانه سیستان و بلوچستان شد اما رضا بلوچی می‌گوید تنها افرادی از سپاه عیادت او رفته‌اند. او از آن‌ها پرسیده که تکلیف سربازی نیمه‌تمامش چه می‌شود که در پاسخ شنیده پس از بهبود حال سایر سرباز معلم‌ها باید با بخش انسانی تماس بگیرند و جویا شوند. او می‌گوید این مساله فعلا بلاتکلیف است.
طیب شه‌بخش، راشد پاهنگ، عبدالرحمن دلیری، سروان ناهیدی، ناصر گلستان‌زاده، 5 نفر دیگری هستند که در این حادثه جان باختند. آنطور که خبرگزاری‌ها روایت کردند از این تعداد 4 نفر سرباز بودند و یک نفر هم کمک راننده بوده است.
نقص فنی تایید شد
رئیس مرکز اطلاعات و کنترل ترافیک پلیس راهور ناجا روز پنجشنبه نقص فنی اتوبوس را تایید کرده بود. سرهنگ شیروانی گفته بود که اتوبوس با 39 سرنشین به علت نقص فنی ترمز با جدول وسط جاده برخورد می‌کند و واژگون می‌شود. در دو روز گذشته خبرهایی درباره فوت سایر مصدومان نیز منتشر شده بود که رئیس اورژانس استان یزد در گفت‌وگو با ایسنا آن را تکذیب کرده بود و گفته بود هیچ یک از مصدومان فوت نشدند. احمد دهقان وضعیت سایر مصدومان را بهتر از روز گذشته توصیف کرده بود او تاکید کرده بود: چهار مسافر و کمک راننده اتوبوس مذکور در این حادثه فوت کردند و هر دو راننده تریلی و اتوبوس زنده هستند.
پیگیری قضایی حادثه
مسئولان قضایی در استان یزد خواستار پیگیری علل حادثه شدند. همچنین مقرر شده با دستور رئیس کل دادگستری استان یزد مدیرکل پزشکی قانونی در اسرع وقت پیرامون تحویل اجساد حادثه مقرر شد پزشکان در اسرع وقت نسبت‌به معاینه و تحویل اجساد به بازماندگان اقدام کنند. غلامعلی دهشیری، رئیس کل دادگستری استان یزد همچنین تاکید کرده است: دادستان شهرستان تفت که حادثه در آن منطقه اتفاق افتاده باید سریعاً با ارجاع امر به کارشناس رسمی نسبت‌ به بررسی علت یا علل حادثه پیگیری و اظهار نظر کنند.

|پیام ما| بر اساس اعلام سازمان ملل در آینده نزدیک، بالغ بر 70 درصد جمعیت جهان (7 میلیارد نفر) با کمبود آب شیرین روبه‌رو خواهند شد. بخشی از این مسئله ریشه در تغییر اقلیم و بالارفتن دمای کلی زمین دارد. یکی از پیامدهای این پدیده، بروز خشکسالی‌هایی است که نشانه‌های آن در نقاط مختلف دنیا پدیدار شده است. بسیاری از کارشناسان معتقدند تغییر اقلیم یک پدیده طبیعی نیست، بلکه نتیجه تمام بی‌تدبیری‌هایی است که انسان در طول سال‌ها در مواجهه با طبیعت پیرامون خود ابراز داشته است. هفته گذشته کنگره‌ای در دانشگاه بیرجند برگزار شد که سعی داشت به ابعاد مختلف بحران آب در کشور در قالب سخنرانی‌ها و نشست‌های مختلف بپردازد. یکی از این نشست‌ها عصر روز چهارشنبه به پدیده تغییر اقلیم و خشکسالی با نگاه به وضعیت خراسان جنوبی در مواجهه با این پدیده پرداخت.

بحران آب تبعات بسیاری دارد. کمبود آب در هر منطقه می‌تواند پیامدهای خاص خود را داشته باشد. در جایی ضربه به کشاورزی و امنیت غذایی بیش از دیگر پیامدها خودنمایی می‌کند و در منطقه‌ای دیگر دامداری از بروز خشکسالی آسیب خواهد دید. در مناطقی هم ممکن است وضعیت بهداشتی مردم تحت تاثیر این کمبود قرار گیرند. اما برای مواجهه با این بحران چه باید کرد؟ جامعه علمی و متخصصان راهکارهای بسیاری را در نشست‌ها و مقالات و سخنرانی‌ها ارائه می‌کنند اما گاهی فاصله بین دانش و فضای علمی با اجرا و فضای تصمیم‌گیری در کشور باعث می‌شود به رغم آگاهی‌ها و هشدارهای ذکر شده، کشور دچار بحرانی خودساخته شود. بخشی از بحران آب در ایران نتیجه همین فاصله بین بخش علمی و حوزه اجرایی است.
علی شهیدی؛ دبیر پنجمین کنگره ملی آبیاری و زهکشی ایران در نشست خشکسالی و تغییر اقلیم و پیامدهای آن بر توسعه شرق کشور که در کنگره ملی آبیاری و زهکشی ایران برگزار شد در خصوص پیامدهای تغییر اقلیم گفت: «تغییر اقلیم یک خطر بالفعل است که تبعات آن می‌تواند ابعاد گسترده‌ای داشته باشد. یکی از پیامدهای تغییر اقلیم و خشکسالی در خراسان جنوبی گسترش پدیده مهاجرت است. با توجه به موقعیت استراتژیک این استان، خالی از سکنه شدن برای روستاها و شهرهای این منطقه می‌تواند تهدیدی امنیتی برای کشور محسوب شود. ضمن اینکه باید به این موضوع هم توجه شود که به شکلی ملموس شاهد اثرات خشکسالی بر توسعه استان هستیم» شهیدی همچنین به وضعیت منابع آب در این شرایط پرداخت و گفت: « به طور متوسط سالانه 73 سانتی متر در برخی دشت‌های استان افت سطح آب زیرزمینی اتفاق می‌افتد. این یکی از تبعات خشکسالی در استان است.»
مهنوش مقدسی؛ عضو هیات علمی دانشگاه اراک نیز در ادامه این نشست گفت: «همه دلیل خشکسالی به تغییر اقلیم بر نمی‌گردد، البته بی‌تاثیر نیست اما تمام این اتفاق به علت تغییر اقلیم واقع نشده است. استان خراسان باید برنامه مدیریت ریسک داشته باشد. باید ببینیم در منطقه منبع اصلی تامین آب چیست؟ بعد سرمایه‌گذاری در این زمینه انجام شود» مقدسی معتقد است: «در مورد انتقال آب، طبق مطالعاتی که انجام شده، هر زمانی که منبع جدیدی به یک شبکه اضافه شود قطعا مصارف جدیدی هم برای آن تعریف می‌شود لذا این امر باید با تدبیری صورت گیرد که منجر به مدیریت شرایط موجود شود نه توسعه بیشتر. ضمن اینکه در برخی موارد می‌توان داد و ستد آبی در بخش‌های مختلف برقرار کرد، به این ترتیب که با کمک خدمات بیمه‌ای بتوان آب مورد نیاز بخش‌هایی که نیاز مبرم به آب دارند، از بخش‌هایی که شرایط بهتری دارند تامین کرد»
مهدی امیرآبادی‌زاده؛ استادیار گروه علوم و مهندسی آب، دانشگاه بیرجند در خصوص وضعیت خشکسالی در خراسان جنوبی گفت: «ما باید ابتدا نشانه‌های وقوع تغییر اقلیم را که بررسی روندها را مطالعه کنیم و ببینیم چنین امری وجود دارد یا خیر، بررسی چند ایستگاه به صورت نقطه‌ای در سطح استان خراسان‌جنوبی نشان می‌دهد که در همه آنها روند معنی داری از تغییرات پارامترهای اقلیمی که مشخصا بارش و درجه حرارت است، مشاهده شده است. بنابراین بر اساس خروجی‌های گزارش پنجم ما نشانه‌های اولیه وقوع تغییر اقلیم که عمومی است را داریم. همه مشکلات مربوط به منابع آب به تغییر اقلیم بر نمی‌گردد، اما باید بپذیریم که تغییر اقلیم یک نیروی محرکه قوی در اقلیم یک منطقه و به طور مشخص بارش‌ها در یک حوضه آبریز است. بنابراین باید در کنار مدیریت منابع آب در اختیار به این امر هم توجه داشته باشیم.» امیرآبادی‌زاده در خصوص مدیریت منابع آب موجود و تغییر نگاه‌ها در بخش کشاورزی به لزوم ایجاد تغییر الگوی کشت اشاره کرده و معتقد است: «در خراسان جنوبی با توجه به منابع آبی که در اختیار داریم باید روی محصولات کم آب‌بر تمرکز داشته باشیم.» او همچنین پیامدهای تغییر اقلیم -به ویژه در زمینه میزان و زمان بارش‌ها- را اینطور تبیین می‌کند: «از نظر زمان شروع بارش‌ها شاهد تاخیر هستیم، به عبارتی بارش‌ها به سمت انتهای سال شیب پیدا می‌کند و از نظر نوع بارش‌ها هم شاهد بارش‌های سیل‌آسا هستیم. بنابراین باید بتوانیم روی مدیریت این بارش‌ها برنامه‌ای داشته باشیم. دیدگاهی که در مدیریت شهری وجود دارد سیل را به عنوان یک عامل مخرب و منفی در نظر می‌گیرند. اما اگر از دیدگاه مدیریت منابع آب به این پدیده نگاه کنیم، باید آن را مدیریت کنیم. تجربه‌ای که کشورهای دیگر داشتند. باید از این آب‌ها پیش از آنکه از حوضه آبریز خارج شود استفاده کنیم. باید برای نفوذ و جذب آب بیشتر کار کنیم و نگاه ما استفاده از این آب‌ها باشد نه اینکه آن را هدایت کنیم به سمت پایین دست تا تخریب ایجاد کند. این باعث می‌شود مشکلی را که تغییر اقلیم در مراتع ما ایجاد کرده است، تا حدودی کنترل شود» البته امیرآبادی‌زاده در پایان سخنانش یادآوری می‌کند که: «این موارد در صورتی قابل تحقق است که فرونشست در دشت اتفاق نیفتاده باشد»
حیدرعلی کشکولی عضو هیات علمی دانشگاه شهید چمران و استاد دانشکده مهندسی علوم آب در این نشست با اشاره به اینکه در عوض اجرای پروژه‌های انتقال آب، می‌توان روی آب مجازی سرمایه‌گذاری و برنامه‌ریزی کرد، گفت: «در خوزستان طرحی داریم به نام طرح جُفیر که مخصوص ایثارگران است، چهل هزار هکتار زمین به خود اختصاص داده و بیش از بیست سال است که هیچ برداشتی از آن صورت نگرفته و سرمایه‌گذاری‌های زیادی در آن انجام شده است. این زمینها در مجاورت طرح‌های توسعه نیشکر و دیگر طرح‌های خوزستان قرار دارد. به راحتی می‌توانند از زه‌آب‌های این طرح‌ها برای تولید گیاهان مقاوم به شوری مثل چغندر قند و پنبه و جو استفاده کنند. ما وسیع‌ترین خطوط ارتباطی راه‌آهن را در اختیار داریم که با راحتی با کمک آن می‌توانیم محصولات تولید شده در این زمین‌ها را به نقاط مختلف کشور ارسال کنیم و نیازهای کارخانجات و دامداری‌ها را از اینجا تامین کنیم. آیا در اتاق‌های فکر ما به این پرداخته شده که ما برای استفاده از آب‌های شور به صورت کلان، چنین طرح‌هایی داشته باشیم یا هر استان باید برای خود به صورت جداگانه طرح و برنامه داشته باشد؟ ما در شرایط موجود به جای انتقال آب، می‌توانیم محصولات کشاورزی را تولید کرده و منتقل کنیم» مواجهه با پدیده تغییر اقلیم با برنامه‌های خلق‌الساعه و کوتاه مدت نتیجه بخش نخواهد بود. ما امروز با نتایج تمام سیاست‌گذاری‌ها و تصمیماتی که در سال‌های قبل اتخاذ شده روبه‌رو هستیم.
با سفره‌های آب خالی در زیر زمین و سازه‌ها و سدهای عظیم با مخازنی خالی در روی زمین، آنچه مسلم است اتخاذ تدابیری برای سازگاری با این وضعیت و عبور از بحرانی است که بخشی از آن خود ساخته است.

17سال است پساب اسیدی و پرتوزای کارخانه ید کانسار خزر به تالاب اینچه‌برون می‌ریزد. 200 تا 400 هزار لیتر بر ثانیه، کم نیست. حالا مساحت تالابی که تا دهه 80 کمتر از 100 هکتار بود، 10 برابر شده است. شانه‌های اینچه تحمل این آب چرکین را ندارد. چندماه پیش برای سومین بار دیواره سد شکست. شانس آوردند که این بار مرتعی آلوده به این آب نشد. خرداد 99 اما عکس‌العمل شرکت به این سرعت نبود و تعلل باعث شد تا 350 هکتار از مراتع گلستان آلوده به رادیوم و باریوم شود. فعالان محیط زیست معتقدند دیگر امیدی به احیای تالاب اینچه نیست و باید جلوی تخلیه پساب بیشتر گرفته شود.

کانسار خزر همواره در فهرست صنایع آلاینده در رفت‌و‌آمد بود. تا چهار سال پیش تمامی مواردی که محیط زیست در نظر میگرفت شامل رنگ، کدورت، مواد جامد معلق و ph بود. سال 97 اما با اصلاح روند آزمایشات و در نظر گفتن آیتم‌های بیشتر محیط زیست اعلام کرد که دو پارامتر آمونیوم و باریوم در فاضلاب کارخانه ید از حد استاندارد خارج است. این موضوع همزمان بود با درخواست مجوز افزایش ظرفیت کانسار خزر و آغاز بهره‌برداری از «شورابه ید» به عنوان دومین کارخانه ید در کشور. از سال ۱۳۹۵ شورابه ید که در مالکیت کانسار خزر است مجوز استقرار و بهره‌برداری از معدن را گرفته بود اما زمان بهره‌برداری آن، حوالی سال 97 بود.
اجازه بازدید از کانسار خزر را ندادند
با تایید آمونیوم و باریوم در پساب این کارخانه، صنعت و معدن گلستان برای کاهش دغدغه‌ها اعلام کرد که تور رسانه‌ای برای بازدید از کارخانه ید «کانسار خزر» برگزار می کند. روز بازدید اما به یکباره تصمیم عوض شد و اجازه ورود خبرنگاران به این کارخانه داده نشد و به جایش خبرنگاران را به کارخانه دیگری در بندرگز فرستادند.
صدور مجوز استحصال و بهره‌برداری از ید در حاشیه شرقی دریای خزر، نخستین بار در سال ۱۳۸۳ صادر شد و با بهره‌برداری از این کارخانه، گلستان به تنها استان تولید کننده و صادر‌کننده ید کشور تبدیل شد؛ محصولی که به واسطه استراتژیک بودنش بارها جلوی تعطیلی کارخانه آلاینده را گرفته است. نام گلستان اما سال‌هاست که در فهرست «کمربند سرطان جهان» به ویژه سرطان مری قرار دارد. هنوز هیچ تحقیق علمی و مستندی در رابطه با تاثیر پساب این کارخانه در شیوع سرطان مری در گلستان صورت نگرفته و زمین‌شناسان این موج سرطان را به «نهشته‌های لسی» ربط داده‌اند. لس، نهشته بادی به رنگ زرد مایل به خاکستری است و 70 تا 90 درصد مواد تشکیل‌دهنده آن را «سیلت» تشکیل می‌دهد. نهشته‌لسی، خاک فروریزنده محسوب می‌شود و با اشباع خاک توسط آب، حرکات توده‌ای و ناگهانی در آنها می‌تواند فاجعه بیافریند و خسارت‌های جبران‌ناپذیری به مدیران و برنامه‌ریزان شهری و هر کسی که با این رسوبات در ارتباط است، وارد آورد. با این همه فعالان محیط زیستی چون الهه موسوی در گفت‌و‌گو با «پیام‌ما» معتقدند که پساب آلوده به باریوم و رادیوم این کارخانه نیز در رشد سرطان بی‌تاثیر نبوده است.
هرچند سازمان حفاظت محیط زیست با استناد به گزارش سازمان انرژی اتمی در مرداد 97 مدعی است که پساب کارخانه ید پرتوزایی خارج از استانداردی نداشته است. امیر عبدوس، مدیرکل وقت حفاظت محیط زیست گلستان مرداد همان سال گفته بود: «کارشناسان سازمان انرژی اتمی تاکنون نگرانی را القا نکرده‌اند و در خصوص پرتوزایی خارج از استاندارد پساب کارخانه ید در گلستان اطلاع‌رسانی نداشته‌اند اما توصیه‌ها و الزاماتی را اعلام کرده‌اند که ما به دقت بر انجام این توصیه‌ها و الزامات نظارت می‌کنیم.»
در متن این نامه اما هیچ صحبتی از بی‌خطر بودن این رسوبات نشده. «از حیث ایجاد واحدهای جدید و یا افزایش ظرفیت تولید احتمالی، مشمول نظارت‌های قانونی و اصول دورریز پسماندهای پرتوزا خواهد‌بود و در خصوص نوع اسید استفاده شده نیز توجه به این نکته ضروری است که الزام اصلی این دفتر به کاهش رادیوم در پساب خروجی است و استفاده از اسید سولفوریک جهت ته‌نشینی بیشتر رادیوم در رسوبات به عنوان یکی از راهکارها پیشنهاد شده است.»
این در حالی است که چندی بعد از مصاحبه عبدوس و تاکیدش بر پرتوزایی استاندارد پساب کارخانه ید، حسن رضایی، مدیر گروه محیط‌زیست دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان اعلام کرد که وجود مواد رادیواکتیو در پساب حد و مرز نمی‌شناسد و وجود آن حتی به مقدار کم مشکل‌زا خواهد بود. رضایی شهریور 97 به مهر گفته بود: «در علم شیمی برای وجود مواد رادیواکتیو و آلوده‌زا در تالاب حد و مرزی نمی‌شناسیم و هیچ گاه نمی‌گوییم اگر میزان مواد رادیواکتیو از این حد بیشتر باشد مضر است، بلکه وجود حداقلی آن هم مشکل‌زاست.» با این همه، با وجود تاکید سازمان انرژی اتمی به کاهش رادیوم در پساب خروجی و رعایت اصول دورریز پسماندهای پرتوزا در صورت ایجاد واحدهای جدید و یا افزایش ظرفیت احتمالی، شیوه دفع پساب در این کارخانه به همون صورت قبلی است و تمامی آن در تالاب اینچه می‌ریزد. با این تفاوت که این بار به جای پساب یک کارخانه پساب دو کارخانه کانسار خزر و شورابه ید روانه تالاب می‌شود که حجم خروجی را به 400 لیتر بر ثانیه رسانده است. موسوی که یکی از شاکیان این کارخانه است معتقد است که سازمان حفاظت از محیط زیست در این باره سکوت کرده است. «دفتر مقابله با اشعه سازمان انرژی اتمی ایران یک گزارش سه صفحه‌ای در رابطه با این پساب ارائه داده بود که در آن تاکید شده بود کارخانه کانسار خزر نسبت به اصلاح روش پسماند اقدام کند چرا که ادامه تخلیه پساب مشکلات جدی برای سلامت مردم و محیط ایجاد می‌کند اما از آن سال تاکنون با وجود اضافه شدن پساب شورابه ید هیچ گزارش دیگری از سازمان انرژی اتمی منتشر نشده است. این در حالی است که براساس قانون انتشار آزاد اطلاعات اخبار محیط زیست جزء مطالب محرمانه نیست.» به گفته او تاکنون 2هزارو 600 هکتار از مراتع گلستان آلوده به این پساب شده است.
محیط زیست: درخواست رسمی برای انتقال پساب نداشتیم
با وجود تایید آلوده بودن این کارخانه، 24 فروردین ماه در جلسه‌ای در دفتر معاونت هماهنگی امور عمرانی استانداری گلستان، درخواستی از سمت این شرکت مبنی بر ضرورت اختصاص 2000 هکتار از مراتع گمیشان برای پساب دو کارخانه شورابه ید و کانسار خزر ارائه شد. در این جلسه مقرر شد تا اداره کل حفاظت محیط زیست استان گلستان در راستای مدیریت پساب واحدهای تولیدی ید، نظر فنی و کارشناسی خود را در خصوص انتقال پساب از طریق لوله و کانال به اراضی 2000 هکتاری شوره‌زار «سنگرتپه» شهرستان گمیشان اعلام کند؛ موضوعی که از گفته می‌شود در صورت تایید منجر به آلوده شدن خزر می‌شود. موسوی می‌گوید: «مراتع گمیشان در صورت آسیب به سرعت به کانون‌های بزرگ ریزگرد و توفان باریوم و رادیوم در استان تبدیل می‌شود. از طرف دیگر این منطقه به دریاچه خزر ختم می‌شود و این پساب همان بلایی که سر تالاب اینچه آورد بر سر خزر هم می‌آورد.» محمدرضا کنعانی، مدیرکل محیط زیست استان گلستان در گفت‌و‌گو با «پیام‌ما» اختصاص 2 هکتار از اراضی گمیشان به کارخانه ید را رد شده می‌داند و می‌گوید: «این موضوع در حد صحبت بوده و هیچ درخواست رسمی برای این موضوع واصل نشده است.»
به گفته کنعانی برای حل مشکل پساب این شرکت در میان‌مدت برنامه‌ریزی حفر 12 حلقه چاه به گنجایش 30 لیتر بر ثانیه صورت گرفته شده است. شواهد موجود اما حاکی از این امر است که این دو کارخانه حتی با وجود گذشت سه ماه از ضرب‌الاجل هادی حق‌شناس، استاندار گلستان برای حل مشکل پساب کارخانه، همچنان پساب را روانه تالاب می‌کنند. کنعانی در پاسخ به اینکه چرا محیط زیست در مواجهه با این تخلف اقدامی نداشته، می‌گوید: «هنوز مشکل رعایت استانداردها برای تخریب محیط پذیرنده حل نشده و شرکت در فهرست صنایع آلاینده قرار دارد، ولی ما نمی‌توانیم دستور توقف فعالیت آن را بگیریم. کارخانه کانسار خزر و شورابه ید، تنها واحد و فرآوری ید در کشور هستند و یک محصول استراتژیک را تولید می‌کنند و مسئولان استانی از جمله دستگاه قضا به این نتیجه رسیدند که فعالیت این شرکت محدود شود ولی متوقف نشود.» او البته هیچ پاسخ مشخصی در خصوص تاثیر آلودگی‌های این شرکت بر سلامت افراد و محیط پیرامون نمی‌دهد و می‌گوید: «راجع به آلودگی رادیوم و باریوم باید از سازمان انرژی اتمی به عنوان متولی این امر پرسش شود و محیط زیست در این رابطه پاسخی ندارد.»
براساس گفته‌های مدیرکل محیط زیست استان گلستان بالغ بر 390 لیتر بر ثانیه پساب آلوده این دوکارخانه روانه تالاب اینچه می‌شود. «کل پساب دو کارخانه ید 400 لیتر بر ثانیه است که قرار بود به داخل اعماق زمین هدایت شود اما چاه شماره یک به مشکل بر خورد اما چاه شماره دو وارد مدار شد که حجم آن بیش از 10 لیتر‌بر‌ثانیه نیست.»
با وجودی که مدیر‌کل حفاظت محیط زیست این استان از استراتژیک بودن این محصول می‌گوید و آن را دلیل موجهی برای ادامه کار این کارخانه می‌داند، فعالان محیط زیست معتقدند که باید مشکل پساب این کارخانه حل شود حتی به بهای تعطیلی‌اش. مزدک دربیکی، دکترای محیط زیست به «پیام‌ما» می‌گوید: «این کارخانه برای ادامه فعالیت موظف است که مسائل محیط زیستی را رعایت کند و در غیر این صورت باید تعطیل شود.» او معتقد است که درباره آلودگی‌های این کارخانه واکنش‌ها بسیار ضعیف بوده و باید تمامی مسئولان از مشاوران محیط زیستی این کارخانه تا مسئولان سازمان حفاظت محیط زیست نسبت به تبعات زیست محیطی آلودگی‌ها پاسخگو باشند.

|پیام ما| بهشت زهرا، قطعه نام‌آوران؛ خبرنگارانی که برای نوشتن از دریاچه ارومیه راهی پیرانشهر شده بودند، سفر را نیمه‌تمام گذاشته و صبح دیروز اینجا گرد هم آمدند؛ دو نفر در خفته تابوت و باقی پوشیده در لباس‌های سیاه. پیکرهای مهشاد کریمی و ریحانه یاسینی، خبرنگاران ایسنا و ایرنا بر دوش محیط‌بانان تشییع شد و وداع با حضور گروه بزرگی از روزنامه‌نگاران، فعالان محیط زیست، مسئولان محیط زیستی به انجام رسید. خبرنگاران و بازماندگان حاضر در این مراسم که به عزای دوستان خود نسته‌اند، خواستار رسیدگی قضایی به این حادثه شده‌اند.

25 خبرنگار محیط زیست به دعوت ستاد احیای دریاچه ارومیه، صبح چهارشنبه به آذربایجان غربی رفته بودند اما اتوبوس آنان در ۱۵ کیلومتری پیرانشهر دچار حادثه شد. بر اثر این حادثه که ابعاد خبری گسترده‌ای داشته و واکنش‌ها درباره دلایل آن همچنان ادامه دارد، مهشاد کریمی، خبرنگار از دست رفتند و 21 نفر مصدوم شدند. به جز چهار نفر از خبرنگاران مصدوم، باقی بازماندگان ظهر پنج‌شنبه همراه پیکر همکاران جان‌باخته، به تهران بازگشتند و دیروز ناباورانه آنها را به خاک سپردند. خبرنگاران مصدوم با هلی‌کوپتر و آمبولانس به بیمارستان امام خمینی(ره) نقده منتقل شده و اکنون مراحل درمان دو نفر از آنها در حال پیگیری است.
آخرین وضعیت خبرنگاران مصدوم
مهدی گوهری، حسن ظهوری، سهیل فرجی و ابراهیم نژادفرجی، چهار خبرنگاری هستند که برای ادامه مراحل درمان در ارومیه ماندگار شدند. اسماعیل حق‌پرست، مدیرکل روابط عمومی سازمان حفاظت محیط زیست درباره آخرین وضعیت این خبرنگاران به «پیام ما» می‌گوید: «مهدی گوهری که از ناحیه سر دچار آسیب شده بود از بیمارستان ترخیص شده و با پرواز عصر (جمعه) راهی تهران است. بر اساس نظر پزشک، ابراهیم رفیعی نژاد که دچار ترومای کمر شده بود، فعلا نیازی به جراحی کمر ندارد و به توصیه پزشک تا یک ماه باید استراحت مطلق داشته باشد. عمل جراحی حسن ظهوری هم که صبح پنج‌شنبه انجام شد، موفقیت‌آمیز بوده و اکنون به هوش است و در انتظاریم تا به زودی به سلامت کامل برسد. طبق گفته پزشک، سفر با هواپیما برای آقای ظهوری توصیه نمی‌شود و قرار بر این است که روز شنبه یا یک‌شنبه با آمبولانس به تهران منتقل شود. آزمایش ام‌آر‌آی سهیل فرجی هم مورد خاصی را نشان نداده، آب ریه تخلیه شده و در انتظاریم تا پزشک دستور ترخیص بدهد و احتمالا روز شنبه از بیمارستان ترخیص خواهد شد.»
در حالی که برخی خبرنگاران درباره نبود رسیدگی به مصدومان این حادثه در تهران گلایه کرده‌اند، حق‌پرست خبر می‌دهد که طبق هماهنگی با بیمارستان پارس تهران، هر یک از مصدومان می‌توانند برای بازبینی و بررسی وضعیت سلامت خود، به این مرکز مراجعه کرده و خدمات دریافت کنند. همچنین با هماهنگی‌های روابط عمومی سازمان محیط زیست، قرار بر این است که با همکاری انجمن صنفی روزنامه‌نگاران، یک تیم روانپزشکی با تمامی افراد حاضر در حادثه و همچنین خانواده بازماندگان برای بررسی‌های روانشناسی در تماس باشد. در این رابطه گروه روان‌پزشکی هلال احمر هم همکاری خواهد کرد. خانواده مصدومین هم در هتل آسمان ارومیه اسکان داده شده است و برای پیگیری قضایی این حادثه در تهران نیابت قضایی گرفته شده.
تا عصر دیروز جمعی از مقامات و شخصیت‌ها درگذشت ریحانه یاسینی و مهشاد کریمی را تسلیت گفته‌اند؛ علی اکبر صالحی، رییس سازمان انرژی اتمی ایران، عیسی کلانتری، رئیس سازمان حفاظت محیط زیست، مسعود منصور، رئیس سازمان جنگل‌ها، مراتع و آبخیزداری، علی‌اصغر مونسان، وزیر میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی و بسیاری مسئولان دیگر.
چه کسی کوتاهی کرد؟
کمیته بررسی می‌کند
اکنون راننده چهل‌ساله اتوبوس خبرنگاران در بازداشت است و قرار است نظریه کارشناسان برای تعیین علت دقیق سانحه تا روز یکشنبه اعلام شود. اطلاعات اولیه پلیس راه نشان می‌دهد اتوبوس تولید سال ۱۳۸۵ بوده، معاینه فنی و کارت هوشمند داشته و از تاریخ دوم اردیبهشت 1400 در سامانه سیستم حمل و نقل جاده‌ای فعال نبوده و متعلق به یک کارخانه سیمان بوده است. همچنین از آنجا که تحت نظر شرکت‌های مسافرتی نبوده، صورت وضعیت نداشته است. از سوی دیگر راننده به پاسگاه پلیس راه گزارشی ارائه نکرده که مسافران چه کسانی هستند و مسیر را تغییر داده و به جاده‌ای کوهستانی و شیب‌دار رفته است. صبح دیروز اما مسعود تجریشی، معاون سازمان حفاظت محیط زیست در حاشیه مراسم تشییع پیکر ریحانه یاسینی و مهشاد کریمی، به ایرنا گفت: «باید کمیته تحقیق مکاتبات درباره جابجایی خبرنگاران با اتوبوس را بررسی کند و ببیند چه کسانی چه تصمیماتی گرفته‌اند و چه افرادی مقصر بوده‌اند.» به گفته او وزیر کشور به استانداری دستور داده که کمیته‌ای برای تحقیق در استان تشکیل شود اما هنوز کمیته‌ای شکل نگرفته‌است. این کمیته باید مکاتبات را بررسی کند و ببیند که چه کسانی چه تصمیماتی گرفته‌ و چه افرادی مقصر بوده‌اند.
معاون محیط زیست انسانی درباره نقش ستاد احیای دریاچه ارومیه در انتخاب اتوبوس سانحه‌دیده هم چنین توضیحی داد‌: «مسئولان ستاد، هماهنگی‌ها را با دستگاه‌های دولتی استان انجام می‌دهند. ستاد احیای دریاچه ارومیه تشکیلات جداگانه‌ای ندارد و از تمامی دستگاه‌ها تشکیل شده است. وقتی قرار است از پروژه آب بازدید کنیم، هماهنگی‌هایمان را با وزارت نیرو انجام می‌دهیم. اگر قرار باشد بازدیدی از محیط زیست داشته باشیم، به سازمان محیط زیست می‌گوییم که به نمایندگی از ما هماهنگی‌های لازم را انجام دهد.» تجریشی با تاکید بر این که در ستاد احیای دریاچه ارومیه، برنامه‌ریزی سفر و هماهنگی‌ها انجام می‌گیرد هم گفت: «برای این که بفهمیم اتوبوس چه مشکلاتی داشته باید صبر کنیم. گروهی که برای تحقیق مشخص شده باید از نقطه شروع تا پایان بررسی‌ها را انجام دهد. باید مشخص شود که چه کسی چه کوتاهی انجام داده است.
سوالات درباره این حادثه و دلایل آن همچنان ادامه دارد. محمد داس‌مه، وکیل پایه یک دادگستری به «پیام ما» توضیح می‌دهد: «اگر راننده اتوبوس به پلیس راه اعلام کرده که در حال تردد کارکنان کارخانه سیمان بوده و تاییدیه گرفته و بعد مسیر را به مسیر روستایی تغییر داده، باید به نقش آن افسری که بدون بررسی مسافران اتوبوس ادعای راننده را تایید کرده و اجازه تردد را داده پرداخته شود. درباره مسئولیت پلیس راه هم می‌توان به تصویب‌نامه دولت به استناد ماده 21 قانون رسیدگی به تخلفات رانندگی مصوب 1389 اشاره کرد که بر اساس آن نداشتن بارنامه یا صورت وضعیت مسافری در وسایل نقلیه عمومی در دسته عناوین تخلفات رانندگی تعریف شده است.»
او ادامه می‌دهد: «به استناد مصوبه شماره ۹۳۳۰۸/ت ۴۰۵۸۷ ک تاریخ ۷/۶/۸۷ و شماره ۱۲۶۶۵۳/ت ۴۹۲۰۸ ه تاریخ ۱۴/۷/۹۲ هیأت وزیران مندرج در روزنامه رسمی به ترتیب شماره ۱۸۴۹۸ تاریخ ۱۱/۶/۸۷ و شماره ۱۹۹۸۴ تاریخ ۱۸/۷/۹۲ ، اعلام سن فرسودگی و جدول زمانبندی تردد خودروهای فرسوده، سن فرسودگی، اتوبوس درون شهری و بین شهری به ترتیب ۱۰ سال و ۱۵سال تعیین و از رده باید خارج شوند. اتوبوس خبرنگاران تولید سال 1385 اعلام شده، با سپری شدن 15 سال برای تردد بین شهری یعنی فرسوده بوده، یعنی ممنوعیت تردد داشته است. البته اگر این تصویب نامه هیات وزیران در دیوان عدالت اداری از باب تعیین معیار احراز فرسودگی باطل شده باشد اما در اثبات فرسودگی اتوبوس مهم است.» این وکیل دادگستری مورد دیگری را هم مطرح می‌کند: «برای تعیین میزان دیه و ارش احتمالی در پرونده کیفری گواهی پزشکی قانونی، معرفی خبرنگاران حاضر در حادثه به پزشکی قانونی ضروری است.»
برگزاری کمیسیون عالی تصادفات
اما علاوه بر حادثه اتوبوس خبرنگاران، صبح پنج شنبه اتوبوس دیگری در یزد دچار حادثه شد و 5 سرباز معلم جان باختند. همین سبب شد کمیسیون عالی تصادفات به ریاست رئیس پلیس راهور ناجا به دنبال دستور فرمانده نیروی انتظامی برگزار شود. در این کمیسیون، همه ابعاد مرتبط با هر دو سانحه اتوبوس در استان‌های آذربایجان غربی و یزد، با استناد به گزارشات کارشناسان تصادفات، گزارش روسای پلیس راه دو استان، نظرات فنی کارشناسان اعزامی ستاد پلیس راهور ناجا به محل وقوع تصادفات و همچنین سامانه و سیستم فنی، مکانیکی و الکترونیکی، ارزیابی و بررسی شد تا گزارش جامعی از هر دوی این حوادث، علت‌ها و عوامل موثر و نهایتا علت تامه تصادفات تهیه و به مردم و مسئولان مرتبط ارائه شود. براساس گزارش سایت پلیس، نتیجه نهایی این بررسی ها ، در اولین فرصت منتشر و اطلاع‌رسانی خواهد شد.
رئیس کمیسیون برنامه و بودجه و رییس فراکسیون فرهنگیان مجلس هم دیروز بر ضرورت بررسی موضوع در مجلس و دولت و اعلام نتیجه تاکید کرد و در پیامی گفت: «از وزارت بهداشت، آموزش و پرورش، دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح، سازمان محیط زیست و سایر دستگاههای ذیربط درخواست می‌کنم، پیگیری وضعیت مصدومان حادثه را در اولویت قرار دهند و از مجلس و دولت نیز انتظار می‌رود، موضوع را در اسرع وقت بررسی و نتیجه را به ملت بزرگ ایران به عنوان یک مطالبه برحق اعلام کنند.»