تغییر اقلیم مردم را مجبور به ترک خانه‌هایشان می‌کند، فقر بیشتری را به فقرا تحمیل می‌کند و گرسنگی را افزایش می‌دهدآوارگی اقلیمیبیش از چهار میلیون نفر از مردم استان تهران در بافت حاشیه‌نشین، ناپایدار و ناکارآمد زندگی می‌کنند

برآورد می‌شود که در سال 1401 حدود 15 درصد از جمعیت 85 میلیونی ایران حاشیه‌نشین شهرهای بزرگ باشند (حدود 12.7 میلیون نفر). بزرگ‌ترین جمعیت حاشیه‌نشین مربوط به شهر و استان تهران است.

 

استان تهران، با جمعیتی بالغ بر 13.5 میلیون نفر، بزرگ‌ترین استان ایران است و ۳۰ درصد صنایع، ۳۶ درصد از کارخانجات بزرگ، ۴۰ درصد بازار مصرف کل کشور، ۴۰ درصد صنایع غذایی، ۲۰ درصد جمعیت کشور را در خود جای داده است. مرکز آمار ایران روز اول خرداد 1401، اعلام کرد که تهران با ٩ میلیون نفر، مشهد با 3.6 میلیون نفر و اصفهان با 2.2 میلیون نفر پرجمعیت‌ترین شهرستان‌های ایران در سال ١٤٠٠ به شمار می‌روند. برآورد می‌شود که جمعیت حاشیه‌نشین در این سه شهر به‌ترتیب دو میلیون، 500 هزار و 300 هزار نفر باشد. از سوی دیگر سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی استان تهران در مهر 1400 اعلام کرد که ۳۱ درصد مردم تهران در سکونتگاه‌های غیررسمی، مناطق حاشیه‌ای شهرها و بافت‌های «ناکارآمد» زندگی می‌کنند. به عبارتی دیگر بیش از چهار میلیون نفر از مردم استان تهران در بافت حاشیه‌نشین، ناپایدار و ناکارآمد زندگی می‌کنند.

از آنجایی که ما با آینده‌ای با خطرات افزایش‌یافته روبه‌رو هستیم، مواجهه با واقعیت کسانی که بار تغییر اقلیم را به دوش می‌کشند بسیار مهم است. این یک بی‌عدالتی است: کسانی که در فقر زندگی می‌کنند، با وجود اینکه کمترین مسئولیت را در وقوع این بحران دارند، بیشترین آسیب را از تغییر اقلیم می‌بینند

حاشیه‌نشینی با فقر همراه است. علت اصلی مهاجرت، خشکسالی، نبود آب و از بین رفتن فرصت کار در روستاها و جابه‌جایی نیروی کار مناطق روستایی است که با کاهش سطح زندگی و رفاه این گروه در زادگاه خود انگیزه‌ای قوی برای مهاجرت پدید می‌آورند. حاشیه‌نشینی به سبب ایجاد فقر و گسترش آن و همچنین مجاورت حاشیه‌نشین‌ها با محیط شهری می‌تواند گسترش ناامنی را برای شهرها در پی داشته باشد و تهدیدی جدی برای پایداری و انسجام جامعه شهری تلقی شود.
فقر یک متغیر مهم مرتبط با آسیب‌پذیری است، زیرا افراد فقیر و بی‌زمین مجبور می‌شوند در زمین‌های ناامن (مانند دشت‌های سیل‌زده یا دامنه‌های ناپایدار) مستقر شوند تا به مراکز اقتصادی که دارای مشاغل، مدارس خوب و امکانات بهداشتی است، نزدیک‌تر باشند. افزایش آگاهی فقرا در مورد مخاطرات (مثلاً سیل یا زمین‌لغزش‌) کافی نیست، زیرا آنها با مبارزه روزانه بزرگتری برای کسب درآمد و دسترسی ارزان‌تر به خدمات بهداشتی و آموزشی روبه‌رو هستند. با افزایش جمعیت محله‌های فقیرنشین، هر خطری به‌طور بالقوه می‌تواند صدها خانواده فقیر را در یک زمان تحت اثر قرار دهد و منجر به یک وضعیت سانحه‌آمیز یا به دلیل مرگ یا اختلال اقتصادی یا هر دو شود.
با افزایش دمای سطح زمین، احتمال خشکسالی‌های بیشتر و افزایش شدت توفان‌ها وجود خواهد داشت که با خشکسالی وسیع در سال‌های اخیر به توفان گرد و غبار می‌انجامد. تغییر اقلیم جهانی، مخاطرات اقلیمی و خطر سوانح شدید اقلیمی را تشدید می‌کند. افزایش دمای هوا و آب منجر به بالا آمدن سطح دریاها، توفان‌های شدید و سرعت باد بیشتر، خشکسالی‌های شدیدتر و طولانی‌تر و فصول آتش‌سوزی، بارش شدیدتر و سیل می‌شود. در این مورد، شواهد بسیار زیاد و نتایج ویرانگر است.
برنامه محیط زیست سازمان ملل متحد تخمین می‌زند که انطباق با تغییر اقلیم و مقابله با خسارات، 140 تا 300 میلیارد دلار در سال تا سال 2030 برای کشورهای در حال توسعه هزینه دارد. در مارس 2019، توفان «آیدا» جان بیش از هزار نفر را در سراسر زیمبابوه، مالاوی و موزامبیک در جنوب آفریقا گرفت و میلیون‌ها نفر دیگر را که بدون غذا یا خدمات اولیه بودند، آواره کرد. همچنین زمین‌لغزش‌های مرگبار، خانه‌ها را مدفون کرد و زمین‌ها، محصولات کشاورزی و زیرساخت‌ها را ویران کرد. توفان «کنت» تنها شش هفته بعد وارد شد و شمال موزامبیک را درنوردید و به مناطقی خسارت زد که از زمان ماهواره‌ها هیچ توفان استوایی در آن مشاهده نشده بود.
شروع سال 2020، استرالیا را در بدترین فصل آتش‌سوزی‌های جنگلی خود قرار داد؛ پس از گرم‌ترین سال ثبت شده‌اش که خاک را به شدت خشک کرده بود. این آتش‌سوزی‌ها بیش از 10 میلیون هکتار را سوزاند، حداقل 28 نفر را کشته، کل آبادی‌های آن پهنه را با خاک یکسان کرد، خانه‌های هزاران خانواده را ویران کرد و میلیون‌ها نفر را تحت اثر مه‌دود خطرناک قرار داد. بیش از یک میلیارد حیوان کشته شده‌اند و برخی از گونه‌ها و اکوسیستم‌ها ممکن است هرگز احیا نشوند.
سوانح شدید آب و هوایی بر همه کشورها، اعم از ثروتمند و فقیر تأثیر می‌گذارد. اما از آنجایی که ما با آینده‌ای با خطرات افزایش‌یافته روبه‌رو هستیم، مواجهه با واقعیت کسانی که بار تغییر اقلیم را به دوش می‌کشند بسیار مهم است. این یک بی‌عدالتی است: کسانی که در فقر زندگی می‌کنند، با وجود اینکه کمترین مسئولیت را در وقوع این بحران دارند، بیشترین آسیب را از تغییر اقلیم می‌بینند.
تغییر اقلیم مردم را مجبور به ترک خانه‌هایشان می‌کند، فقر بیشتری را به فقرا تحمیل می‌کند و گرسنگی را افزایش می‌دهد. مردم کشورهای فقیرتر حداقل چهار برابر بیشتر از مردم کشورهای ثروتمند به دلیل پدیده‌های شدید آب و هوایی آواره می‌شوند. جهان با رقابت با زمان برای کاهش انتشار گازهای گلخانه‌ای و کمک به آسیب‌پذیرترین افراد برای مقابله با اثر‌های تغییر اقلیم که امروزه با آن مواجه بوده و در سال‌های آینده تشدید خواهد شد، دست به گریبان است.
روند گرم شدن منجر به افزایش تعداد رویدادهای گرمایی شدید شده است. تغییر اقلیم به بدتر شدن و تشدید اثرهای رویدادهای گرمای شدید، با امواج گرمای طولانی‌تر، روزهای گرمای شدیدتر و دمای بالاتر از رکوردهای تاریخی ادامه خواهد داد. افزایش خطر سیل ناگهانی به دلیل پتانسیل افزایش شدت رویدادهای بارندگی کوتاه‌مدت، به‌ویژه برای محیط‌های شهری که رطوبت خاک کمتر جذب می‌شود –و گاه اصلا جذب نمی‌شود– و تقریبا تمام بارندگی به رواناب تبدیل می‌شود، امکان‌پذیر است. این موضوع هنگامی ‌که با افزایش سطح دریا همراه ‌شود، با افزایش شدت بارندگی، نشان می‌دهد که در آینده احتمال ریسک سیلاب برای بسیاری مناطق از نظر فراوانی و بزرگی افزایش می‌یابد.

مطالب مرتبط
سفر هفته گذشته وزیر نیرو به استان‌های اصفهان و چهارمحال و بختیاری و وعده حل مشکل آب اصفهان در عرض دوسال، نه تنها نتوانست منجر به آرامش کشاورزان شود، بلکه کسانی که توقع یک وعده دو هفته‌ای را داشتند، نا امیدتر کرد. البته همین تعهد دو ساله وزیر نیرو برای رفع مشکلات کسری منابع آب […]
مدیرکل حفاظت محیط زیست استان مرکزی: آلودگی هوای اراک علت اقلیمی دارد
سوگل دانائیسوگل دانائی هوای اراک ۵۱ روز است که ناسالم است
در روزهایی که شیوع ویروس کرونا دلتا در ایران روزانه به طور متوسط 300 قربانی می‌گیرد و رنگ‌بندی همه شهرهای ایران را یکپارچه قرمز کرده است، شهرهایی در نقشه سامانه پایش هوای کشور نیز کبود شدند. شهرهای صنعتی، کویری و پرجمعیت ایران هوای آلوده تنفس می‌کنند. براساس آخرین آمار سامانه جامع پایش هوای کشور، یکی […]
فرمان باد در دست تغییر اقلیم
مرضیه قاضی‌زادهمرضیه قاضی‌زاده سازمان زمین‌شناسی کشور اعلام کرده جهت بادهای غالب از شمال و غرب به سمت جنوب و جنوب شرق رفته است
تغییر اقلیم این بار به سلاح جهت باد مجهز شده است. آخرین پژوهش سازمان زمین‌شناسی کشور نشان می‌دهد که جهت حرکت باد غالب معکوس شده و به جای شمال و غرب، ‌این بار بادهای کشور از جنوب و شرق می‌وزند؛ دقیقا از روی مناطق بیابانی و کارخانه‌های پتروشیمی. این سازمان زنگ خطر گرد‌و‌غبار همراه با […]
فاجعه اقلیمی در عراق  خطر مضاعف برای ایران
در سفری که اردیبهشت امسال به مرکز عراق داشتم، گستردگی فاجعه اقلیمی در عراق در میانه دو موج وسیع توفان گرد و خاک حیرت‌انگیز بود. عراق به طور گسترده تحت اثر تغییر اقلیم قرار گرفته است و بخش‌‌های آب و کشاورزی آن بیشترین آسیب را متحمل شده‌اند. رکوردهای جدید گرمای سالانه با دمای بیش از […]
دیگر مطالب شماره 2421
طرح شهرداری تهران برای «ساماندهی کودکان کار و خیابان» خطاهای گذشتگان را تکرار می‌کند؟نقشه تازه برای کودکان کاردبیر قرارگاه اجتماعی: این طرح در کوتاه‌مدت تلفیقی از برنامه‌های سلبی و ایجابی است یک جامعه‌شناس حوزه کودک: باید در قدم اول محتوای طرح علنی شود و کسانی که در تدوین این طرح مشارکت داشته‌اند، مشخص شوند
علیرضا نادری پروانه‌شناس و اکولوژیست در گفت‌وگو با «پیام ما»:مقابله فیزیکی راهکار کنترل آفت‌های هیرکانیچنانچه یک نفر پنس بلندی داشته باشد به راحتی می‌تواند تا روزی هزار لارو را جمع‌آوری کند. حال اگر ۱۰۰ نفر به طور همزمان این کار را انجام دهند بخش بزرگی از جنگل پاکسازی می‌شود در عین اینکه برخلاف محلول‌پاشی هیچ ضرری هم ندارد
فعالان و هنرمندان صنایع دستی شهرهای مختلف می‌گویند اختلالات و فیلترینگ اینترنت بازارشان را بی‌رونق‌تر از همیشه کرده استخاموشی چراغ صنایع دستیساره، فعال صنایع دستی در قزوین: با از دست دادن فضای مجازی خیلی از امکانات را از دست دادیم ما امید داشتیم که درست شود اما نشد مرتضی، کارآفرین اهل گناباد: با ۱۵ نیرو در کارگاه سفال، که ۱۳ نفرازآنهاخانم هستنددربلاتکلیفی یک ماه اخیر مجبور به تعدیل نیرو شدیم
وزیر کشور به استانداران نامه نوشت :توصیه‌های ضربتی برای کاهش آلودگی هوا
واکنش محیط‌ زیست به گزارش ناسا درباره توده‌ متان در جنوب تهرانانتشار متان را نمی‌توان حاشا کرد
«پیام ما» از برخی جزئیات تفاهم‌نامه سه‌جانبه ستاد امر به معروف و نهی از منکر، قوه قضاییه و بسیج گزارش می‌دهدکارت ضابط قضایی برای فرماندهان بسیج محلاتنعمت احمدی، وکیل دادگستری و حقوقدان به «پیام ما»: فعالیت احتمالی نیروهای بسیج بدون کارت رسمی ضابط قضایی با نشان قوه قضاییه، فاقد اعتبار است

ارسال پاسخ

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *