مفهوم متاورس یا فراجهان که حاصل ادغام دو واژه‌ی متا به معنای برتر و یونیورس به معنای جهان است نسل بعدی تکنولوژی‌ است که رفته رفته جهان دیجیتال را در قبضه خود در می‌آورد. جالب اینجاست که این مفهوم هیچ حد و مرزی برای خود قائل نیست و بسیاری از تعاریف کلیشه‌ای که بشر به آن خو کرده است را دچار تغییر می‌کند.
این دگرگونی در ظاهر و باطن زندگی امروزی چنان است که اگر با آمادگی با آن مواجهه نشویم در فاصله‌ زمانی کوتاهی از همین امروز همانند اصحاب کهف با دنیای پیرامون خود غریبه خواهیم شد. برای همین بهتر است مفاهیم مقدماتی مربوط به این جهان تازه را بیاموزیم و با برخی پیش‌قراولان این سامانه که امروز در حال آزمون و خطا هستند ارتباط برقرار کنیم. متاورس تمام مفاهیم نوپای روز همانند واقعیت افزوده، واقعیت مجازی، ارزهای دیجیتال، بلاک چین، هوش مصنوعی و … را در قالب یک گرافیک قوی و منحصر به فرد چند بعدی ترکیب می‌کند و دنیایی را می‌سازد که در عین حالی که وجود دارد همزمان وجود خارجی ندارد.
افرادی که امروز به اهمیت موضوع پی برده‌اند با تکیه بر مفاهیم ارز دیجیتال شروع به خرید زمین در ناکجاآباد دنیای متاورس کرده‌اند، بسیاری از کسب‌وکارها از همین امروز در حال خرید بلیط قطار عجایب متاورس هستند که به سرعت بر روی ریل پیشرفت قرار دارد، درست همان کاری که فیسبوک کرد و نام خود را از ریشه تغییر داد و نام متا را برای خوش برگزید. اقتصاد، کشاورزی، پزشکی، صنعت، آموزش و تقریباً تمام شاخه‌های مرتبط به کسب و کار و علم دیر یا زود باید خود را به دامان متاورس بسپرند و اوج گیرند وگرنه در مقابل این موج تغییر چاره‌ای جز مرگ نخواهند داشت.
اما شاید یکی از جذاب‌ترین حوزه‌ها که از مدتی قبل با متاورس همراه شده است صنعت گردشگری است. امروز اگر می‌شنویم عربستان سعودی یک فضای مجازی برای بازدید از کعبه مقدسه در متاورس راه‌اندازی کرده است باید یادی کنیم از شعر صائب تبریزی که «هرکه را مستانه شوق کعبه در راه افکند/ کار طی‌الارض می‌آید ز هر لغزیدنش». بله، متاورس کمتر از طی‌الارض برایمان محقق نمی‌کند.
با تکیه بر مفاهیمی که متاورس به وجود خواهد آورد می‌توان در زمان سفر کرد، گاهی به گذشته رفت و در یک محیط شبیه‌سازی شده با داستان نبرد شاپور ساسانی و والریانوس رومی همراه شد و یا به آینده سفر کرد و دمی را در دنیای شبیه‌سازی شده پیش رو گذراند. از بعد اقتصادی دریچه‌های جدیدی که متاورس برای بازاریابی گردشگری ایجاد می‌کند بسیار جذاب است. برای نمونه گردشگر می‌تواند پیش از سفر با کمک مفهوم متاورس سفری شبه واقعی به مقصد داشته باشد و امکانات هتل‌ مورد نظر را واکاوی کند و به نوعی آگاهانه سفر کند. متاورس این قدرت را دارد که بخش زیادی از هزینه‌های سفرهای غیرضروری را حذف کند و فرد را مجاب کند حال و هوای مقصد را در فضای مجازی تجربه کند و با دیگر افراد گفت‌وگو کند. این مهم به ویژه برای سفرهای کاری و نمایشگاه‌های تجاری کاملاً کاربردی است.
البته در کنار مزایای عدیده پدیده متاورس نباید از معایب آن هم غافل شد. داشتن آمادگی منسجم و روانشناسانه برای چگونگی مواجهه با این تغییرات لازم است وگرنه بلایی که دنیای دیجیتال بر سر روابط اجتماعی و سلامت جسمی و روحی بشر آورد دور از ذهن نیست. با این حال باید بدانیم راه گریزی پیش روی خود نداریم و بهتر است هرچه زودتر با این پدیده‌ بزرگ از سر دوستی در آییم و خودمان را برای روز مبادا که از مدتی پیش آغاز شده است، آماده کنیم.
در این اثنا ممکن است این پرسش پیش آید گردشگری کشور زیبای ما کجای این پازل ناشناخته قرار دارد؟ برای پاسخ می‌توان به نمایشگاه گردشگری اخیر توجه کرد و عناصر مختلف از جمله جاذبه‌های گردشگری، زیرساخت‌ها، نیروی انسانی و تکنولوژی را در کفه ترازو قرار داد. واضح است اگر نیروی انسانی که با سال‌ها تلاش شخصی یا سیستمی پرورش یافته است را از نمایشگاه گردشگری کنار بگذاریم باقی عناصر این بازی در ابتدای راه هستند و جز چند مورد معدود در حوزه بسترهای مجازی و محتوای گرافیکی همچنان از نظر تکنولوژی فاصله معناداری با استانداردهای امروزی دنیا داریم. زمانی که گردشگری دنیا از دیجیتال شدن حرف می‌زد ما نتوانستیم محتوای استانداردی از داشته‌هایمان ارائه دهیم و یا دست کم زیرساخت‌های الکترونیک خود را با تجارت جهانی همگام کنیم. امروز که سر و کله غولی به نام متاورس دارد هویدا می‌شود ما در چالش مار و پله‌ای اقتصاد گردشگری یک خانه که نه چند خانه به پایین پرت خواهیم شد.
بهتر است در آینده چنین نمایشگاه‌هایی به جای اینکه به روش‌های تبلیغاتی تکراری بپردازیم رفته‌رفته راه برای ورود تکنولوژی‌های تراز اول جهانی باز شود و از صاحبان واقعی ایده‌ها و کسب و کارهای پیشروی دنیا برای حضور در این رویداد دعوت کنیم و به استارتاپ‌های کشورمان اجازه دهیم در کنار این غول‌های جهانی فرصت آموزش دیدن را پیدا کنند. متاسفانه رویکرد تصنعی متولیان امر ما را در آینده صنعت گردشگری به وادی ایمن رهنمون نمی‌کند. سال‌هاست اینگونه نمایشگاه‌ها به مجانب رشد خود رسیده‌اند و همه چیز رنگ تکرار به خود گرفته است. برای نمونه چنانچه شخصی سال‌ها پیش در نمایشگاه گردشگری شرکت کرده باشد، امروز هم شاهد تغییر چشمگیری در اصل موضوع نخواهد بود؛ از محتوای ارائه گرفته تا مباحث به ظاهر آموزشی و حتی رنگ آدم‌ها، همه نشان از حرکت کُند در راه نوآوری دارد.