تیشه بی‌تفاوتی بر ریشه مسجد جامع هزار ساله گلپایگان

مسجد جامع شهرستان گلپایگان از زمان سلجوقیان تاکنون پابرجاست؛ مسجدی که معماری آن در ایران بی نظیر است، گنبد هشت ضلعی این مسجد برقِ تحسین را در چشم هر رهگذری می نشاند، اما این روزها این مسجد هزار ساله نیازمند توجه بیشتر است.

 بناهای تاریخی یادآور زندگی گذشتگانی هستند که با گره زدن نام خود به این آثار تمدن دیار خویش را به رخ سایرین می کشانند. ممکن است در هر خانه، کتاب، قالیچه، شمعدان، دست نوشته و… وجود داشته باشد که با حساسیت خاصی از آن نگهداری می کنیم، چراکه نشان دهنده میراث خانوادگی و ارزش های یک خاندان است، اما چطور می شود که گاها به آثار تاریخی شهر خود بی توجه می شویم، آثاری که بی شک نشان از هویت و قدمت تاریخی شهرمان دارد.

مسجد جامع‌های تاریخی علاوه بر معماری های منحصر به فردی که دارند، نشان از تدین گذشتگان آن خطه است. شهرستان گلپایگان نیز از وجود مسجد جامعی از زمان سلجوقیان بهره می برد که معماری آن در ایران بی نظیر است، گنبد 8 ضلعی آن برقِ تحسین را در چشم هر رهگذری می نشاند. می گویند حجره های اطراف، شبستان شرقی و… توسط یکی از همسران فتحعلی شاه قاجار ساخته شده است.

بخش زیادی از سنگ نگاره‌های شهرستان گلپایگان که نشان از تمدن چند هزار ساله این منطقه دارد، با بی تدبیری مسئولان در زیر آب های سد تازه احداث کوچری دفن و به «موزه ای دست نیافتنی در آب» تبدیل شد؛ بخش دیگری از سنگ نگاره های این شهرستان نیز به دلیل جابه جایی مرزهای سیاسی در شهرستان خمین قرار گرفته است و تاکنون نشنیده ایم اقدام موثر و قابل توجهی برای این مسئله انجام شده باشد، اما این بار در دل گلپایگان، آنجایی که دیگر نه سدّی احداث شده و نه مورد دست درازی مرزهای سیاسی قرار گرفته، مسجد تاریخی جامع شهر با دید تجاری، تیشه ای بر دل ریشه اش نشسته که اگر هرچه زودتر اقدام موثری انجام نشود در آینده باید آه و افسوس تخریب این بنا را هم در کنج دل خویش بنشانیم. مسئول میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری گلپایگان خاطرنشان کرد: هرگونه ساخت و ساز در حریم آثار تاریخی ممنوع است. از جمله اثر شاخصی مثل مسجد جامع گلپایگان که نمونه معماری آن را در ایران نداریم، اما متاسفانه در شهرستان قدر آن را خیلی ندانسته ایم و آسیب هایی به آن وارد شده است.

وی اضافه کرد: پیمانکار برای احداث مغازه های مذکور مشغول به کار می شود و مجدد از میراث فرهنگی اخطار می گیرد و دستور توقف نیز از کشور برای این پروژه صادر می شود و از طریق دادستان کار متوقف شد که از آن زمان نیز چند سالی می گذرد.

قانونی تصریح کرد: نظر صریح میراث فرهنگی بر تخریب کامل مغازه هایی است که مجدد ساخته شده و نباید ساخت و سازی تحت این عنوان در حریم مسجد جامع داشته باشیم، چرا که این مسجد جامع برند تاریخی شهرستان است، اما متاسفانه اکنون اختلافی وجود دارد و پیمانکار خسارت خود را طلب کرده است.

وی ادامه داد: سال گذشته جلسه ای در فرمانداری با حضور مدیرکل میراث فرهنگی استان، فرماندار، شورای شهر، دادستان، امام جماعت مسجدجامع، هیئت امنا برگزار و مصوب شد که شهرداری گلپایگان مغازه ها را طی یک هفته جمع آوری کند، اما متاسفانه این مصوبه توسط شهرداری اجرایی نشد.

مسئول میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری گلپایگان یادآور شد: متاسفانه در شهرستان همیشه فرصت سوزی داریم، چرا که اگر این مغازه ها تخریب شده بود، می توانستیم امسال بودجه های خوبی برای مرمت مسجد جامع دریافت کنیم.

قانونی در خصوص فشار برای اجرایی شدن این مصوبه توسط شهرداری گلپایگان گفت: فکر نمی کنم هیچ اهرم فشاری قوی تر از وجدان خودمان باشد، چرا که به ضلع شرقی این مسجد که مغازه ها قرار گرفته اند آسیب جدی وارد شده است. در ضلع شرقی مسجد جامع که مغازه ها ساخته شده آب ناودان ها در پشت پِی قرار می گیرد و سبب آسیب به این بخش از مسجد جامع شده و شاهد نم و رطوبت شدید هستیم که عاملی برای نشست و ترک شده است؛ ضمن اینکه مسجد جامع گلپایگان هم بر روی تپه های شنی قرار گرفته است.