«آبه» آبی بر آتش تنش‌ها می‌ریزد؟

سخنگوی دولت: سفر نخست‌وزیر ژاپن در جهت توسعه روابط دو جانبه انجام می‌شود

اولین سفر یک نخست‌وزیر ژاپن به ایران پس از انقلاب در حساس‌ترین مقطع ممکن صورت گرفته است و مذاکرات مقام‌های ژاپنی از سوی بسیاری از تحلیلگران به عنوان میانجی‌گری میان ایران و آمریکا تلقی می‌شود.

«علی ربیعی» سخنگوی دولت درمورد سفر «شینزو آبه» نخست وزیر ژاپن به تهران، اظهار داشت: این سفر در چارچوب روابط سنتی و دیرینه دو کشور و در جهت توسعه روابط دو جانبه و گفت و گوهای مورد علاقه طرفین انجام می‌شود. سخنگوی دولت بیان  کرد که سفر نخست وزیر ژاپن به ایران به دعوت رسمی دکتر روحانی رئیس جمهوری اسلامی ایران انجام شده است.

واکنش ها وگمانه زنی ها در مورد دلایل سفر نخست وزیر ژاپن به ایران  زیاد بوده است، یک مقام  دولت ژاپن در مورد هدف از سفر نخست وزیر کشورش به ایران گفت: شینزو آبه با هدف کاستن از تنش ها به تهران سفر می کند. این مقام دولت ژاپن در نشستی توجیهی در سفارت توکیو در تهران، در مورد هدف سفر آبه اظهار داشت: نخست وزیر آبه بر اساس تصمیم فردی خود و با هدف کاستن از تنش‌ها از طریق دیدار با مقامات ایرانی به ویژه در موقعیت فعلی و تشدید تنش‌ها در منطقه، به تهران آمده است.

وی در مورد برنامه سفر آبه توضیح داد: «شینزو آبه» به همراه «تارا کونو» وزیر امور خارجه و هیأت همراه  وارد تهران شده اند.به گفته این مقام ژاپنی، آبه امروز با حسن روحانی رئیس جمهوری ایران در مجموعه سعدآباد دیدار کرده و بعد از این دیدار دو مقام یادشده در نشست خبری در برابر خبرنگاران حاضر خواهند شد. این مقام دولت ژاپن بیان کرد: آبه پنجشنبه صبح دیداری با مقام معظم رهبری خواهد داشت و عصر پنجشنبه تهران را ترک می‌کند.

در کنار این برنامه ‌ها، نشست دوجانبه‌ای بین وزرای امور خارجه دو کشور محمدجواد ظریف و تارا کانو برنامه ریزی شده است.

این مقام دولت ژاپن آبه را با دو هزار و ۷۲۰ روز نخست وزیری سومین نخست وزیر از جهت روزهای طولانی نخست وزیری دانست و گفت: وی به شدت در زمینه‌های دیپلماتیک فعال بوده و سال ۲۰۱۹ برای دیپلماسی ژاپن بسیارمهم است.

وی همچنین به نودمین سال روابط ایران و ژاپن اشاره کرد و یادآورشد: ژاپن همواره از برجام حمایت کرده و ایران رکن اصلی ثبات در منطقه خاورمیانه است که اهمیتی حیاتی برای امنیت انرژی در ژاپن دارد. همچنین ایران یکی از قدرت‌های بزرگ منطقه به شمار می‌آید و رابطه دوستی دیرینه ای بین دو کشور وجود دارد. 

روزنامه ژاپن تایمز هم با اشاره به سفر نخست وزیر ژاپن به ایران تاکید کرد که شینزوآبه به‌عنوان یک میانجی دیپلماتیک یا حامل پیامی از سوی رئیس جمهور آمریکا، به ایران سفر نخواهد کرد و این سفر به منظور کاهش تنش‌های موجود انجام می‌گیرد. به نظر می‌رسد مسوولان جمهوری اسلامی ایران با در نظر گرفتن تمامی شرایط سیاسی، اقتصادی و منطقه‌ای به دنبال تعادل بخشیدن بین شرق و غرب هستند.

سفر نخست‌ وزیر ژاپن به ایران آن هم بعد از ۴۱ سال، ضمن آنکه سبب طرح موضوع‌های مختلف از چرایی این سفر به تهران و پیامدهای آن شده، این پرسش را بدنبال داشته که این روزها چرا برخی کشورها از تلاش خود برای میانجیگری و تنش‌زدایی میان ایران و آمریکا سخن می‌گویند؟

سفر نخست‌ وزیر ژاپن به ایران بعد از ۴۱ سال 

در کشاکش ترافیک سفر دولتمردان غربی و شرقی و منطقه به تهران، موضوع مهمی که از اهداف این دیدارها و گفت‌وگوها مطرح شده «تنش‌زدایی و میانجیگری بین ایران و آمریکا» است.اما پرسش مهم در این زمینه این است که مقام‌های خاورمیانه، اروپا و آسیایی در این سفرها و دیدارها آیا حامل پیامی برای ایران هستند یا در پس پرده «میانجی‌گری»، هدف دیگری از حضور در تهران دنبال می‌کنند؟

سفر مقام‌های مسوول کشورهای مختلف به ایران از عراق، عمان، قطر، آلمان تا برنامه حضور نخست وزیر ژاپن در ایران ، این روزها در صدر اخبار رسانه‌های داخلی و خارجی قرار دارد. البته پیش از این سفرها، «محمدجواد ظریف» مسوول دستگاه سیاست خارجی کشورمان در یک تور آسیایی به کشورهای مختلفی سفر کرد که ژاپن از جمله آنها بود.

طرح نظراتی همچون میانجی‌گیری نخست وزیر ژاپن و انتقال پیام رئیس جمهوری آمریکا به تهران، به تحلیل نخست رسانه‌ها تبدیل شده و برخی نیز دیدارها و تماس‌های تلفنی اخیر سران برخی کشورها با آبه، آن هم چند روز پیش از سفر به ایران را از جمله دلایل سفر این مقام ژاپنی به تهران توصیف کردند. سفر نخست وزیر ژاپن به ایران، آن هم برای نخستین بار بعد از انقلاب و مهمتر از آن، دیدار روزهای گذشته او با رئیس جمهوری آمریکا در توکیو و تماس تلفنی آنها دو روز قبل از سفر به تهران و روابط نزدیک توکیو با واشنگتن و همزمانی آن با شرایط کنونی منطقه، سبب تشدید این گمانه‌زنی‌ها شده است.

«عباس موسوی» سخنگوی وزارت امور خارجه نیز درباره سفرهای متعدد مسوولان خارجی به ایران با عنوان «میانجی‌گری» تصریح کرد: از میانجی‌گری استفاده نمی‌کنم اما ما شنونده نقطه‌نظرهای کشورهایی هستیم که با حسن نیت مسائل منطقه را مطرح می‌کنند. وی درباره سفر نخست وزیر ژاپن به تهران نیز گفت: رئیس جمهوری ایران پیش از این از «شینزو آبه» برای سفر به تهران دعوت کرده بود. موسوی تصریح کرد: «برخی مطالب و گمانه‌زنی‌های منتشر شده دور از واقعیت است و اعتبار ندارند.»

نگاه برخی تحلیلگران نیز بر این است که جدا از تنش‌آفرینی و تحرکات آمریکا در منطقه، در پس پرده سفر دولتمردان کشورهای مختلف شرقی و غربی به ایران با طرح عنوان «میانجی‌گری»، ملاحظه و انگیزه‌هایی در چارچوب منافع ملی آنها  نیز در میان است.«ابراهیم رحیم‌پور»، معاون سابق آسیا و اقیانوسیه وزارت امور خارجه درباره سفر نخست وزیر ژاپن می‌گوید: ژاپنی‌ها می‌توانند به خاطر رابطه خوبی که با دو طرف دارند و عقلانیتی که در آنها دیده می‌شود، نقش میانجی را بازی کنند. به گفته او ژاپنی‌ها معمولاً سفرهای نمایشی انجام نمی‌دهند و زمانی که از محاسبات خود مطمئن باشند پا پیش می‌گذارند. معاون سابق وزیر امور خارجه عقیده دارد سفر آبه به تهران می‌تواند دستاوردی مانند یک آتش‌بس اقتصادی به همراه داشته باشد.