سوءتغذیه

و کاهش رشد مغزی 

تاثیر سوءتغذیه بر مغز کودکان یک ادعا نیست،‌ تحقیقات علمی نه تنها آن را ثابت کرده بلکه راه‌های مقابله با آن را نیز ارائه کرده است.

در ادامه این موضوع را بررسی و راهکارهای مقابله با آن را بیان می‌کنیم.

اولین و مهمترین تاثیری که سوءتغذیه بر کودکان دارد در دوره جنینی و بر روی مغز آنان است. که در تصویر اسکن مغزی کودکانی که مبتلا به سوءتغذیه هستند دیده می شود سلول‌های مغزی این کودکان بسیار نافرم در میان قشاءمغزی قرار گرفته‌اند. که بعد از رفع بیماری سوءتغذیه در این کودکان به حالت طبیعی باز میگردند. جای تعجب ندارد، خداوند آنتومی بدن را به صورتی طراحی کرده است که تکلیف همه اعضا کاملا مشخص باشد؛ به این ترتیب و به خوبی معلوم است که هر کدام از اعضا به چه موادی برای رشد و کارکرد بهینه نیاز دارند.  مثلا مغز برای رشد به شدت نیازمند «پروتئین و انرژی»‌است و آنها را از «کربوهیدرات و چربی» می‌تواند کسب کند. به این ترتیب می‌توان به راحتی دریافت که برای داشتن مغزی تکامل یافته، با کارآیی مناسب باید مواد با ارزش به بدن برسد که شامل کربوهیدرات و چربی باشد، همچنین وقتی مطرح می‌شود که رشد مغز و تکامل اعصاب در رحم مادر و از دوره جنینی آغاز می‌شود می‌توان به اهمیت دریافت مواد مغذی در این دوران بیش از پیش پی برد. به عبارتی فقدان پروتئین، کربوهیدرات و چربی در دوره بارداری و بعد از تولد نوزاد اثرات مخرب زیادی را به همراه دارد که مهمترین آنها عبارتند از: 

– ایجاد بیماری‌های مغزی- کوچک بودن سلول‌های خاکستری مغز-عدم رشد کانال‌های عصبی مغز.

براساس اعلام وزارت بهداشت ایالت متحده امریکا 80 درصد از کودکانی که تا سن دوسالگی از بیماری‌های مغزی رنج می‌برند از مواد مغذی محروم بوده‌اند ضمن آنکه کمبود پروتئین نیز منجر به کوچک شدن سلول‌های مغزی کودک می‌شود. و با علم به اینکه کودک در ماه اول تولد به کالری مشخصی نیاز دارد تا کانال‌های عصبی مغز در کودک تکامل یابد معلوم می‌شود، تغذیه در روزهای اول زندگی تا چه میزان در تامین نیازهای بدن مهم است.

مغز بدون آهن می‌میرد

دریافت آهن در مغز برای رشد «میلین» حیاتی است، ساختار مغز به شکلی طراحی شده است که در آن لایه‌ای چربی در اطراف سلول‌های عصبی تجمع می‌کنند تا سیگنال‌های عصبی را از مغز به مرکز مورد نظر برسانند. غلاف میلین، سلول‌های عصبی را قادر می‌کند اطلاعات را سریعتر منتقل کنند و به آنها اجازه می‌دهد تا فرآیندهای مغزی پیچیده‌تری انجام دهند. فقر آهن قبل از سه سالگی به احتمال زیاد باعث ایجاد تغییرات دائمی در میلین و مختل کردن کارکردهایی است که از آن نام بردیم.  آهن همچنین تسهیل کنند تولید «انتقال دهنده‌های عصبی» نیز هست، انتقال دهنده‌های عصبی همان مواد شیمیایی هستند که پیام‌های عصبی بین سلولی را منتقل می‌کنند. شواهد علمی نشان می‌دهد که کمبود آهن در بدن مادر آن هم در دوران بارداری، کودک را از رشد مغزی محروم می‌کند مشکلی که اگر تا یک سالگی نوزاد برطرف نشود،‌ دیگر جبران شدنی نیست و منجر به بروز اختلالات جسمی و روانی مادام‌العمر در کودک می‌شود.  به عبارتی فقر آهن یک خطر بسیار قوی برای مادر و کودک است که تاثیرات کوتاه مدت و بلند مدت شناختی، حرکتی، اختلال اجتماعی و عاطفی برای هر دو به همراه می‌آورد. البته گفتنی است که فقر آهن تقریبا در نیمی از کودکان کشورهایی با درآمد کم و متوسط وجود دارد و 47 درصد از کودکان این کشورها از کم خونی نیز رنج می‌برند. سازمان بهداشت جهانی اعلام کرده است که 42 درصد از زنان باردار این کشورها نیز دچار کم خونی شدید هستند، مشکلی که فقط دراثر سوءتغذیه ایجاد می‌شود. 

شایع‌ترین علت عقب ماندگی ذهنی

مصرف نکردن «ید» و کمبود آن یکی از علل عقب‌ماندگی ذهنی در کودکان به حساب می‌آید،‌مشکلی که به راحتی می‌توان از بروز آن پیشگیری کرد. سازمان بهداشت جهانی 5 سال پیش اعلام کرد که 2 میلیارد نفر در دنیا از کمبود ید رنج می‌برند و یک سوم آنها در سن مدرسه قرار دارند. کمبود ید قبل و حین دوران بارداری می‌تواند منجر به کاهش هورمون‌های «تیروئید» در مادر و «کرتینیسم» در کودکان شود. کاهش «کرتینیسم» عقب ماندگی ذهنی، ناشنوایی و بروز ناهنجاری‌های صورت در نوزاد را سبب می‌شود. همچنین کمبود اندک ید، 10 امتیاز از «آی‌کیوی» کودک می‌کاهد.