آن‌چه مجیدزاده از «جیرفت» به دست آورد

«درست است که ما در کاوش‌های جیرفت تا پایان فصل ششم تنها به سه لوح مکتوب و یک آجر کتبیه‌دار دست یافته‌ایم که هنوز خوانده نشده‌اند، اما همین مدارک انگشت‌شمار نشان می‌دهد که جامعه ساکن در «کنُارصندل» و به عبارت دیگر، تمدن اَرَت مانند تمدن‌های بین‌النهرین و مصر نظام خطی متفاوتی از میخی بین‌النهرینی و هیروگلیف مصری اختراع کرده و تمدن ایرانی را در حوزه «رود هلیل» به یکی از سه سرزمین دارنده کهن‌ترین مخترع خط تبدیل کنند.» به گزارش ایسنا هفدهمین جشنواره نمایش‌های آیینی و سنتی که کار خود را از یکم شهریور در تئاتر شهر آغاز کرده،‌ امسال بحث جدیدی را در پنل‌های خود قرار داده؛ «جیرفت و اسناد 5000 ساله تکوین نمایش عروسکی در ایران» و بر اساس برنامه‌ریزی‌های انجام‌شده‌ در این زمینه نماینده‌ پروفسور یوسف مجیدزاده مقاله‌ای از او با عنوان «کُنارصندل جیرفت، شهری در آغاز دوران شهرنشینی» خواند. در یادداشت دکتر مجیدزاده پس از معرفی محوطه‌ تاریخی و ارزشمند جیرفت به بحث ده‌نشینی و شهرنشینی،‌ سپس ویژگی‌های این شهر تاریخی که در حفریات به دست آمده‌اند، و تمدنی که از این کاوش‌ها آشکار شده‌،‌ اشاره شده است. این مقاله که اختصاصا در اختیار ایسنا قرار گرفته بخش کوچکی از چیزی است که یوسف مجیدزاده از جیرفت به دست آورده است. در مقاله‌ یوسف مجیدزاده آمده است: «جیرفت در جنوب شرق ایران، در فاصله بیش از 1500 کیلومتری تهران و حدود 1000 کیلومتری جنوب بین‌النهرین، یعنی جنوب عراق امروزی، در استان کرمان در بستر حوزه ژئومورفولوژیکی گسترده‌ای قرار دارد که دهانه طبیعی آن در جهت تنگه هرمز به خلیج فارس و دریای عمان گشوده می‌شود. میانگین ارتفاع این حوزه از سطح دریا 650 متر بوده و از سه سمت شمال، شرق و غرب با کوه‌های بسیار بلندی در میان گرفته شده است. ارتفاع قله‌های همیشه پربرف این کوه‌ها به 4400 متر می‌رسد و بنابراین، ‌در تمامی طول سال به عنوان منبع عظیم آب از طریق جاری شدن در رودخانه هلیل و البته در چندین رودخانه کوچکتر پس از مشروب ساختن تمامی منطقه به باتلاق جازموریان می‌ریزد. منبع بسیار مهم و حیاتی آبی دیگر را در منطقه چاه‌های فراوان آرتزین تشکیل می‌دهد! حجم آب مفیدی که برای مصارف کشاورزی و آشامیدن در طول سال از طریق این چاه‌ها جاری می‌شود به هیچ وجه دست کمی از آب جاری در رودخانه‌ها ندارد. آبی که در طول سال در بستر هلیل رود جاری است، به دلیل شرایط آب و هوایی نه تنها همیشه از حجم برابری برخوردار نیست، گهگاه نیز بر اثر طغیان بیش از حد متعارف موجبات ویرانی زمین‌های زیر کشت، دام‌ها و خانه و کاشانه ساکنان در مسیر آن بوده است. حال آنکه جریان آب در چاه‌های «آرتزین» در تمامی طول سال و در طول تاریخ بدون وقفه ادامه داشته و از عوامل اصلی حضور موفق و سازنده جوامع در طول هزاره‌ها در این سرزمین بوده است، به ویژه در طول هزاره سوم پیش از میلاد یعنی زمانی که انسان دوران ده‌نشینی را پشت سر گذاشته و به دوران شهرنشینی رسیده است. در طول این هزاره جامعه ساکن در کنار صندل و به طریق اولی جوامع ساکن در حوزه هلیل رود در مرحله شهرنشینی می‌زیستند.