منصور علیمرادی در مراسم رونمایی از دو کتاب خود در حوزه فرهنگ عامه: فرهنگ شفاهی ما باید به صورت نظام‌مند دنبال شود

شنبه 28 فروردین 1395

منصور علیمرادی در مراسم رونمایی از دو کتاب خود در حوزه فرهنگ عامه:
فرهنگ شفاهی ما باید به صورت نظام‌مند دنبال شود
استان کرمان نه تنها در حوزه آب و هوا و اقلیم متنوع است، بلکه از منظر فرهنگ، زبان و لهجه نیز به پارچه ای چهل تکه شبیه است. هر گوشه ای از این استان به لحاظ فرهنگ، ساز خودش را می زند و راه خودش را می رود. ضرب المثل های جنوب استان با شمال آن متفاوت است و شرق استان با غرب آن هم همین طور. اما در همه آن ها نشان شاعرانگی اهالی این استان را دارد. ضرب المثل های روستاییان لطافتی بسیار بیشتر از لهجه های رسمی شده و مستولی بر نهادهای رسمی فرهنگی است.
وقتی کلام غمگین یک روستایی پس از شنیدن خبر مرگ هم ولایتی اش که می گوید:«این برفی است که بر بام همه می نشیند» را با ضرب المثل معروف و رسمی «این شتری است که در خانه هر کسی می خوابد» مقایسه می کنیم، به زیبایی خرده فرهنگ هایی پی می بریم که در حال فراموشی است. اما هنرمندان و نویسندگان خوش ذوقی بوده و هستند که از جمع آوری فرهنگ شفاهی غافل نمی مانند.
نامدارانی مانند استاد احمد بهمنیار کرمانی، صادق هدایت، علی اکبر دهخدا و… یکی از حوزه های مطالعاتی خود را فرهنگ عامه قرار داده و در این راه کوشش فراوان نمودند. نویسنده کرمانی محمدعلی علومی در خصوص اساطیر کرمانی و کارکرد آن در داستان نویسی را مورد مداقه قرار داده است و منصور علیمردانی آثاری در زمینه ضرب المثل ها، اشعار و ترانه های شفاهی حوزه هلیل ارائه کرده است. هفته گذشته مراسم رونمایی از دو کتاب«فرهنگ بزرگ ضرب المثل های حوزه هلیل رود» و «اشعار و ترانه های شفاهی مردمان حوزه هلیل رود» که اولی شامل ضرب المثل های شهرستان های حوزه هلیل رود«جیرفت، عنبرآباد، رودبارجنوب، کهنوج، قلعه گنج، منوجان، فاریاب و بخش هایی از هرمزگان، بلوچستان و کرمان» و دومی مشتمل بر دو بیتی ها، لالایی ها، رباعی ها و لیکوهای همان هفت شهرستان حوزه هلیل رود می باشد. در مراسم رونمایی از کتاب منصور علیمرادی، احمد یوسف زاده- مدیر مسئول هفته نامه رودبار زمین و نویسنده رمان «آن بیست و سه نفر» که بسیار مورد توجه جامعه فرهنگی قرار گرفت- چند دوبیتی را قرائت و تفسیر نمود. در ادامه منصور علیمرادی با ابراز خرسندی از این که مراسم رونمایی کتاب هایش در یک کتاب فروشی در خیابان بهمنیار صورت گرفته است گفت:«من خوشحالم که کتاب هایم در خیابانی به این نام رونمایی شد. چون استاد احمد بهمنیار کرمانی حق بسیاری بر گردن فرهنگ عامه کرمان دارد.» علیمرادی با تاکید بر لزوم نظام مند شدن فرهنگ شفاهی ادامه داد:«اساس و پایه فرهنگ ملت ها، فرهنگ شفاهی است. کشورهایی نظیر فرانسه در قرن هیجدهم برای زنده نگه داشتن فرهنگ شفاهی خود مجله های زیادی را درگیر این ماجرا کردند. فرهنگ شفاهی ما باید به صورت نظام مند دنبال شود. در حالی که آن طور که شایسته است روی فرهنگ شفاهی کرمان کار نشده است.»
علیمرادی در پایان تحقیقات خود را لطف خدا عنوان کرد و گفت:« تا کنون در حد توانم روی فرهنگ جنوب استان کار کرده ام.»

یک نمونه لالایی از کتاب «اشعار و ترانه های …»:
بهمن خان:
لالالای بهمن خان
بهمن گفت من مَردَم
کیسه و کَمر می بندم
دور جهان می گردم
****
لالالای بهمن خان
بهمن خانِ شیرازی
بهمن مرو به بازی
پولای سرت می بازی
****
لالالای بهمن خان
بهمن خان ام گلدسته
میون خانُن نشسته
****
لالالای بهمن خان
بهمن نبود بلا بود
دور سرش طلا بود
****
لالالای بهمن خان
بهمن خانم یگونه
سوار کَهر دیوونه
****
بهمن خانُم یلی بود
سوارِ نَرخری بود
****
بهمن خان گفت: من مَردَم
کیسه کمر می بندم
دور جمال می گردم
جمال کاکای کماله
****
چند دوبیتی از مردمان حوزه هلیل رود:
خداوندا، ببین احوال ما را
که خوش خوش می برن نومزاد ما را
که خوش خوش می برن عقدش ببندن
کسی نیسته بگیره مال ما را
****
الا دختر نمی شناسی خدا را
چرا گم کرده ای راه وفا را
سگی را بسته ای دالون خونه
نمی شناسه غریب و آشنا را
****
الا دختر نمی شناسی خدا را
به زندان کرده ای مرغای هوا را
تو که دندان هفت ساله نکردی
پریشان کرده ای زلفای سیا را
****
شومُم خرما، که چاشتم گشته خرما
ستم هایی زن عامو کرده با ما
که عامو گف بدش یَ تای نونی
زن عامو می گه الان خورده خرما
****
سه روزه رفته ای، سی روزه حالا
زمستون رفته ای، نوروزه حالا
خودت گفتی سر هفته می آیم
بگیر بشمار ببین چن روزه حالا
****
پسینی چشم کورم ای خدایا
کش دریای شورم ای خدایا
کش دریای شود بندرعباس
من از یارم به دورم ای خدایا

کرمان
مطالب مرتبط

ارسال پاسخ

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *