آسیب بر هر یک از مراکز فرهنگی و هنری می‌تواند بر روند توسعه یک سرزمین اثرگذار باشد چرا که بخش زیادی از توسعه هر کشور از مسیر فرهنگ و هنر می‌گذرد. از آغاز جنگ در نهم اسفندماه و بر اساس گزارش‌ها، مراکز فرهنگی متعددی در تهران و دیگر شهرها به‌صورت مستقیم یا غیرمستقیم آسیب‌دیده‌اند. هرچند فهرست کامل این مراکز به طور رسمی منتشر نشده، اما منابع خبری از آسیب به چندین مرکز فرهنگی خبر داده‌اند که از موج انفجارها در امان نماندند. هنوز تخمینی از میزان خسارات اعلام نشده و باید دید وزارت فرهنگ برای این مراکز چه برنامه‌ای خواهد داشت.

  مراکز سینمایی تهران

روز شنبه هشتم فروردین ساختمان مرکز گسترش سینمای مستند، تجربی و پویانمایی شنبه هشتم فروردین‌ماه در پی حمله اسرائیل و آمریکا به میدان شهید قندی آسیب دید. حمله‌ای که جز آسیب جدی به ساختمان‌ها، معابر و شهروندان نتیجه‌ای نداشت.

در این حملات موشکی، علاوه بر تخریب ساختمان‌های مسکونی، خیابان، اتومبیل‌های شخصی و مجروح شدن تعدادی از افراد غیرنظامی، به ساختمان مرکز گسترش سینمای مستند، تجربی و پویانمایی آسیب رسید و بخش‌هایی از طبقه چهارم، حیاط و پلاتوها تخریب شد.

مرکز گسترش سینمای مستند، تجربی و پویانمایی تأسیس سال ۱۳۶۳ زیر مجموعه وزارت فرهنگ و ارشاد و یکی از مؤسسات فرهنگی و هنری ایران است که ضمن پرورش استعدادهای متعدد و معرفی فیلمسازان در ادوار مختلف فعالیتش، در زمینه مستند و انیمیشن تأثیرگذار بوده و آثار تولید شده مرکز جوایز مختلفی از جشنواره‌های معتبر ملی و بین‌المللی به دست آورده‌اند.

روز یازدهم اسفندماه ۱۴۰۴ هم در ادامه حملات اسرائیل و آمریکا به مناطق غیرنظامی تهران تعدادی از واحدهای مسکونی واقع در کوچه سمنان مورد اصابت قرار گرفته و تا حدی تخریب شدند.

در پی این حملات ساختمان شماره یک خانه سینما نیز دچار آسیب شد؛ اما باتوجه‌به تعطیل بودن آن هیچ‌کدام از پرسنل و اعضای صنوف آسیب ندیدند. هرچند که روابط‌عمومی خانه سینما روز شانزدهم فروردین‌ماه در گفت‌وگو با «پیام ما» گفت که اکنون آسیب‌های واردشده برطرف شده‌اند.

همچنین در اسفندماه سال گذشته «علی سرتیپی»، مالک سینما شکوفه، از تخریب بخش‌های قابل‌توجهی از این سینما در پی حملات خبر داد. آن‌طور که ایسنا نوشته، در حمله‌ای که به ساختمان پشتی این سینما شد، بخش‌هایی از سینما آسیب دیده است. سرتیپی گفته بود یک سالن نمایش فیلم تقریباً به طور کامل از بین رفته، دو سالن دیگر این سینما هم آسیب‌دیده‌اند و تجهیزات فنی و پرده نمایش فیلم هم از بین رفته‌اند. سینما شکوفه در میدان شهدا تهران واقع شده است و از سینماهای قدیمی پایتخت است که فعالیت اولیه آن به دهه ۴۰ خورشیدی برمی‌گردد.

  مراکز تئاتر

سالن‌های تئاتر هم از گزند این حملات در امان نماندند. تالار محراب یکی از این مراکز بود. تالاری که با برخورداری از ۵ سالن نمایشی که به نام بزرگان تئاتر کشور از جمله هادی اسلامی، جمیله شیخی، جعفر والی و… نام‌گذاری شده‌اند، یکی از مجموعه‌های تئاتری مرکز شهر تهران است.

در پی آسیب‌دیدگی تالار محراب در نخستین روزهای جنگ، «غلامحسین شاه‌علی»، مدیر این تالار، به ایسنا گفته بود این مرکز هنری به دلیل انفجار ساختمانی در نزدیکی‌اش دچار آسیب‌دیدگی شد: «در این آسیب‌دیدگی، بخشی از دیوارهای جداکننده وسط ساختمان، ورودی سالن استاد جمیله شیخی و… از بین رفت و این در حالی است که پیش از جنگ، این بخش‌ها را بازسازی و تعمیر کرده بودیم.»

تالار هنر نیز که یکی از معدود مراکز تخصصی تئاتر کودک‌ونوجوان است، در جریان حملات روز ۲۵ اسفندماه دچار آسیب شد. این تالار هنر هم در جریان انفجارها و به دلیل نزدیکی به یکی از ساختمان‌هایی که مورد حمله قرار گرفته، آسیب دید. در واقع موج انفجار یکی از ساختمان‌های مجاور، تالار هنر را گرفته و به آن آسیب زده است. تالار هنر در کنار کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان، تنها مراکز تخصصی و حرفه‌ای تئاتر کودک‌ونوجوان هستند.

دانشکده سینما تئاتر دانشگاه هنر در انفجارهای همان روز هم دچار آسیب شد. به دلیل موج این انفجار، شیشه‌های دانشکده سینما تئاتر شکسته شده و درهای آن نیز آسیب دیدند. ساختمان دانشکده سینما تئاتر که یکی از معتبرترین دانشگاه‌های هنری در ایران است، در مجاورت تالار هنر قرار گرفته است.

مرکز تئاتر هامون که در مجاورت کلانتری ۱۴۸ خیابان انقلاب اسلامی قرار دارد به دلیل انفجار این کلانتری در حملات آمریکا و اسرائیل علیه ایران در روز ۲۲ اسفندماه دچار آسیب‌دیدگی شد. به دلیل موج این انفجار و پرتاب ترکش‌ها، بخش‌هایی از سقف این تئاتر آسیب دید و سوراخ شد و موج انفجار، در و پنجره‌ها و شیشه‌ها را شکست. همچنین پروژکتورها و تجهیزات فنی سالن نیز دچار آسیب‌دیدگی شد.

تئاتر هامون در خیابان فلسطین جنوبی، بین خیابان انقلاب و شهدای ژاندارمری قرار گرفته است.

   آسیب قابل‌توجه به شهر کتاب و یک گالری

حملات روزهای نخست جنگ به شهر کتاب آسیب جدی وارد کرد. چندین شعبه اصلی شهر کتاب در مناطق مرکزی و پرتردد تهران (مانند شعبه مرکزی خیابان شهید بهشتی، شعبه الهیه و شعبه ونک) واقع شده‌اند. این مناطق در جریان حملات گسترده به تهران در معرض موج انفجار و خسارت‌های جانبی بوده‌اند. در همان روزهای اول شهر کتاب مرکزی آسیب جدی دید.

همچنین جمعه‌ها روز گالری‌گردی دوستداران هنرهای تجسمی بود؛ اما هفته‌هاست که به دلیل جنگ از فعالیت گالری‌های خبری نیست، هرچند که کم‌کارشدن گالری‌ها از دی‌ماه ۱۴۰۴ و تعطیلی‌ها و قطعی اینترنت آغاز شده بود. یکی از گالری‌هایی که در حملات شب ۱۲ اسفند آسیب دید، گالری «کاما» بود که خبرگزاری «آنا» نوشته آسیب جدی دیده بود.

آسیب به فرهنگستان هنر

ساختمان پژوهشکده هنر فرهنگستان هنر دوشنبه ۲۵ اسفند مورد اصابت حملات بامداد آن روز قرار گرفت. بنا بر اعلام روابط‌عمومی فرهنگستان هنر، محل اصابت در حیاط پژوهشکده، کنار حوض بوده و باتوجه‌به ساعت رخ‌دادن واقعه، فردی آسیب ندیده است. این بنا در تقاطع خیابان ولی‌عصر (عج) و امام خمینی (ره)، روبه‌روی کاخ مرمر واقع شده است. این خانه توسط «مارکوف» روسی در سال ۱۳۱۰ با ترکیبی از سبک معماری روسی و تزیینات ایرانی ساخته شده است. در اوایل قرن چهاردهم خورشیدی تحت‌تأثیر تغییرات اجتماعی، فرهنگی و ارتباط گسترده‌تر با معماری غربی، بسیاری از خانه‌های اعیانی تهران با الهام از الگوهای معماری اروپایی طراحی شدند، درحالی‌که همچنان برخی ویژگی‌های معماری سنتی ایرانی در آن‌ها حفظ شد. خانه دکتر عدل یکی از نمونه‌های شاخص این دوره است که علاوه بر ارزش تاریخی، از نظر معماری نیز دارای اهمیت است. این بنا نمونه‌ای قابل‌توجه از معماری مسکونی دوره پهلوی اول محسوب می‌شود.

باتوجه‌به قطعی اینترنت جهانی اطلاعات دقیقی از سایر مراکز فرهنگی و هنری در تهران و سایر شهرها نیست و باید منتظر ماند تا فهرستی دقیق‌تر از میزان خسارات به این مراکز منتشر شود.