در گوشه‌ای آرام و بکر از روستای گز شرقی استان گلستان، باغی کوچک و طبیعی، بهشتی شده است برای پرندگانی که هزاران کیلومتر از سیبری سفر کرده‌اند و کارشناسان محیط‌زیست آن را بی‌سابقه می‌دانند. «گز شرقی» روستایی در دهستان انزان غربی بخش مرکزی شهرستان بندرگز است. این روستا از سمت شرق با روستای کوه صحرا و از سمت غرب با روستای گز غربی و از سوی شمال به بندرگز و خلیج گرگان و از جنوب به جنگل‏‌های هیرکانی متصل است. روستای گز به‌علت موقعیت خاص جغرافیایی و وجود جنگل‌های انبوه هیرکانی در جنوب آن و داشتن آب‌وهوای معتدل و خاک مساعد، از پیشرفت نسبتاً خوبی برخوردار است. ناهمواری‌های گزشرقی همانند سایر مناطق اطراف شامل دو قسمت کوهستانی و جلگه‌ای است. قسمت کوهستانی آن، بخشی از رشته‌کوه البرز است و پوشش گیاهی جنگلی انبوه و مراتع مختلف دارد. منبع درآمد اهالی گز شرقی عمدتأ از طریق باغداری و کشت میوه‌های مختلف در فصول مختلف است. اراضی روستا بیشتر زیر کشت باغ‌های میوه از قبیل انواع هلو و شلیل، انواع مرکبات همچون پرتقال، کیوی، گردو و محصولات زراعی چون گندم، جو، شالی، پنبه و سویا قرار دارد.

خلیج گرگان در سال‌های اخیر با تغییراقلیم و خشکسالی مواجه شده است و پسروی سواحل، زیستگاه‌های طبیعی پرندگان را تهدید می‌کند. بااین‌حال، باغ مرکبات زنده‌یاد «لطف‌الله (سواد) گلعلی‌پور» باغداری که با عشق و مهربانی خود به طبیعت خدمت می‌کرد، محیطی امن و آرام برای پرندگان فراهم آورده است. باغی که درختان آن به‌صورت ارگانیک سمپاشی می‌شد و از آلودگی و دود شهر فاصله داشت، به مکانی ایدئال برای استراحت و زندگی موقت پرندگان تبدیل شد.

براساس سرشماری سازمان محیط‌زیست، در پاییز ۱۴۰۲ حدود ۲۰۰ پرنده در این باغ فرود آمدند و سه ماه پس از آن تعدادشان به سه هزار و ۵۰۰ رسید. جوجه‌ها نیز سر از تخم درآوردند و در فروردین ۱۴۰۳ جمعیت این پرندگان به حدود پنج هزار رسید. از میان گونه‌های پرندگان، پنج گونه حواصیل، یک گونه اکراس و گونه‌ای نادر به‌نام گاوچرانک آسیایی برای نخستین بار در ایران مشاهده و ثبت شدند. این گونه‌ها که از شرق آسیا و مالزی به این منطقه مهاجرت کرده‌اند، نشان داد باغ زنده‌یاد گلعلی‌پور به زیستگاهی منحصربه‌فرد و بین‌المللی برای پرندگان تبدیل شده است. این پرنده‌ها در این باغ بیش از یک هزار لانه ساختند. به‌اعتقاد کارشناسان، وجود امنیت و غذای کافی، سبب شد این پرنده‌ها، ماندن را بر رفتن ترجیح دهند. این پرنده‌ها در اقدامی عجیب این باغ را به مهاجرت دوباره ترجیح دادند و همانجا ساکن شدند. به‌رغم خسارت زیادی که پرندگان مهاجر به باغ این کشاورز وارد کردند و او را در تقابل منافع شخصی و منافع حفاظت از محیط‌زیست ملی قرار داد، آقای گلعلی‌پور که فعال محیط‌زیست و برگزیده جشنواره وجدان محیط‌زیست در سال ۱۴۰۳ بود، پرندگان را از باغ خود بیرون نکرد؛ زیرا معتقد بود آنها مهمان‌اند و خداوند روزی‌شان را از جای دیگر می‌رساند. مجید گلعلی‌پور، یکی از فرزندان او، می‌گوید: «پدرم همیشه می‌گفت باغ باید خانه همه موجودات باشد. او پرندگان را مانند فرزندان خود دوست داشت و با دقت و عشق درختان و باغ را مراقبت می‌کرد. شاید همین محبت و مراقبت باعث شد پرندگان این باغ را برای اسکان انتخاب کنند.»

زنده‌یاد لطف‌الله گلعلی‌پور که در اواخر بهمن ۱۴۰۴ در ۸۶سالگی درگذشت، خادم صادق طبیعت و حیات‌وحش بود. او نه‌تنها باغ خود را محل امن پرندگان کرد، بلکه الگویی از مهربانی و مسئولیت‌پذیری نسبت به محیط‌زیست را به جامعه ارائه داد. او به ما یادآوری کرد انسان‌ها با احترام و عشق به طبیعت می‌توانند زیستگاه‌های ارزشمند را حفظ کنند و حتی مسیر زندگی و مهاجرت گونه‌های دیگر را تحت‌تأثیر مثبت خود قرار دهند. امروز، با مهاجرت بی‌سابقه پنج هزار پرنده و استقرار گونه‌های نادر در باغ گز شرقی، یاد و نام او زنده است. این باغ یادبودی است از انسانی که عشق خود به طبیعت را به نسل‌های آینده هدیه کرد.

در روزگاری که بسیاری از زیستگاه‌های طبیعی زیر فشار توسعه ناپایدار، شکار بی‌رویه و تغییراقلیم رنگ می‌بازند، گاهی انسان‌هایی ظهور می‌کنند که بی‌هیاهو، اما عمیق و اثرگذار، از طبیعت پاسداری می‌کنند. زنده‌یاد لطف‌الله (سواد) گلعلی‌پور یکی از همین انسان‌ها بود؛ باغ او پناهگاه امن پرندگانی بود که از سرزمین‌های دور، از عرض‌های سرد شمالی، راهی جنوب می‌شدند. وقتی نخستین دسته‌های پرندگان بر شاخه‌های باغش نشستند، او به‌جای آنکه حضورشان را مزاحم بداند، آن را برکت شمرد. باور داشت هر پرنده، پیام‌آور تعادل طبیعت است و هر بال‌زدنی، نشانه‌ای از زنده بودن زمین.

در سال‌هایی که بسیاری، زمین را صرفاً عرصه تولید می‌دیدند، او باغ را زیستگاه می‌دانست و از سر ایمان به همزیستی، آب، دانه، امنیت و آرامش را برای پرندگان فراهم کرد. روایت شده که خود، مراقب بود تا کوچک‌ترین آسیبی متوجه این مهمانان آسمانی نشود.

گز شرقی با نام لطف‌الله گلعلی‌پور پیوند خورده است؛ با مردی که نشان داد کشاورزی می‌تواند با محیط‌زیست هم‌پیمان باشد، نه در تقابل با آن. تصویر باغی سرشار از پرواز، یادگاری ماندگار از اوست. اکنون هر بار که پرنده‌ای بر آسمان گلستان بال می‌گشاید، گویی نام مردی را زنده می‌کند که زمین را فقط برای خود نمی‌خواست.

یادش گرامی و راهش پایدار