تولد در تهران، تحصیل در بادکوبه شوروری، خواندن آهنگین قرآن در مدرسه ناموس، دیدار با «قمرالملوک وزیری» در کودکی، تحصیل در مدرسه ژاندارک تهران، آموختن موسیقی در محضر «مرتضی محجوبی»، پژوهش در باب فرهنگ محلی و مردم‌شناسی گیلان، گردانندگی نمایشگاه بزرگ فرهنگ گیلان در اواخر دهه ۳۰ خورشیدی، گردآوری و تألیف کتاب اوخان و طباخی گیلان، همکاری با «احسان یارشاطر»، بخشیدن منزل شخصی به موزه مردم‌شناسی گیلان، کنشگری اجتماعی، عضویت در جمعیت راه‌ نو، احداث درمانگاه خیریه، حمایت و سرکشی به پرورشگاه «مژدهی»، آوازخوانی در مهمانی‌های سه‌شنبه شب منزل «تیمسار عبدالله اشرفی» و خواندن ترانه‌های «جهانگیرخان سرتیپ‌پور» در زمان جنگ‌جهانی دوم، کولاژی رنگین و تحسین‌برانگیز از زندگی فهیمه اکبر است. زنی با  وجوه مختلف شخصیتی و رفتاری که عشق، صلح و هنر شاکله اصلی هویتش بود. زنی که گیلانی نبود، اما به‌واسطه همسرش، «محسن اکبر»، به گیلان و رشت آمد و با همکاری جهانگیر‌خان سرتیپ‌پور و «احمد عاشورپور» سه ضلع مثلث طلایی موسیقی فولکلور گیلان را در نسخه‌ای جهانی تشکیل دادند. هنرمندانی که مبارزه فرهنگی را در هنگامه اشغال گیلان برگزیدند. زنی که پیش از سریال «خاتون» تنها برای  پژوهشگران گیلانی آشنا بود و پس از این سریال خیل گسترده‌ای از علاقه‌مندان را با صدای سحرانگیزش آشنا کرد.

دریچه‌ای به ترانه‌های گیلکی 

در مراسمی که به‌همت هنرمندان و فعالان فرهنگی در ۱۸ آذرماه در خانه هنرمندان برگزار شد، شاهد بزرگداشت یکصدوهشتمین سالروز تولد فهیمه اکبر بودیم. برنامه‌ای که با چاپ چهارم کتاب آهنگ سرگذشت نوشته «معصومه جوادی‌نسب‌» هم‌زمان بود. جوادی‌نسب، نویسنده و پژوهشگری است که به‌واسطه سریال خاتون، کار پژوهش در مورد ترانه‌های گیلکی در زمان اشغال رشت را عهده‌دار شده‌ است. جوادی‌نسب که از دریچه ترانه‌های گیلکی با فهیمه اکبر آشنا شده است، گفت: «هرچه بیشتر تحقیق کردم بیشتر شیفته این شخصیت متفاوت و توانمند شدم.» پژوهشی که قرار بود به بخشی از فیلنامه‌ خاتون بینجامد، به کتابی ارزشمند در ژانر بیوگرافی منجر شد. این بیوگرافی را می‌توان تاریخ شفاهی زندگی این بانوی خیّر دانست. طبق پیام ویدئویی منتشرشده در مراسم از «گلی اکبر»، فرزند کوچک او، اهتمام و تلاش معصومه جوادی برای جمع‌آوری اسناد و روایت‌هایی از فهیمه اکبر ستودنی‌ است. 

گیلان و گلی از قاره‌ای دیگر

معصومه جوادی تنها فرد حلقه ارزشمند شناساندن فهیمه نبود. در این برنامه برای اولین‌بار از افرادی که هر یک به‌واسطه دانش و تخصصشان سعی در شناساندن فهیمه داشتند، تقدیر شد. «شادی پیروزی» از نقطه اتصال فهیمه اکبر و «فریده لاشایی» در رمان «شال بامو»، تنها اثر مکتوب لاشایی، صحبت کرد. 

کتاب اوخان و طباخی گیلانی نیز با همت پیروزی ناشر نشر ایلیا منتشر شده‌ است. «پیمان برنجی»، روزنامه‌نگار نیز با بیان خاطره‌ای از فریده لاشایی به سی‌دی ترانه‌های فهیمه اکبر که نزد لاشایی بود، اشاره کرد و گفت: «روزی که خانم لاشایی را دیدم، از او پرسیدم که ترانه‌های خانم اکبر کجاست و لاشایی سی‌دی درآورد و گفت اینجاست؛ بگیر و آن را منتشر کن‌.» برنجی با انتشار گسترده سی‌دی‌های آواز فهیمه اکبر در دهه ۸۰ خورشیدی به نشر میراث آوایی فولکلور گیلان پرداخت. 

«کوروش رنجبر»، نویسنده دیگری بود که در این برنامه مورد تقدیر قرار گرفت؛ چراکه اولین مقاله در مورد اکبر را با عنوان «فهیمه اکبر، خواننده ترانه‌های فولکلور گیلان» در سال ۱۳۹۰ منتشر کرد و نقطه آغازی شد بر کنکاش و غور در جهانی که فهیمه خالقش بود. 

در این برنامه یک فایل صوتی از صدای فهیمه اکبر منتشر شد که برای نخستین‌بار پخش می‌شد. «مهدی پسیان»، آهنگساز، که این فایل را از آرشیو «عبدالله اشرفی» بیرون آورده بود، آن را سرآغاز تلاش‌های مرحوم اشرفی برای ضبط و آرشیو ترانه‌های بانو فهیمه عنوان کرد. پسیان توضیح داد: «عبدالله اشرفی در دوره‌ای که خریدن و داشتن دستگاه پخش و ضبط صوت امری مرسوم نبود، پس از بازنشستگی‌اش دستگاه ریل صوتی خرید؛ سپس اقدام به ضبط و آرشیو آثار موسیقی از هنرمندان مختلف همچون  فهیمه اکبر کرد. ترانه‌ای که در این مراسم شنیده شد، ترانه‌ «دریاکنار» بود که در یکی از سه‌شنبه‌های فرهنگی سال ۱۳۳۴ در منزل استاد اشرفی و در جوار ابوالحسن‌خان صبا توسط فهیمه خوانده و ضبط  شد.»

 در ادامه برنامه «غزل شاکری»، بازیگر نقش فهیمه اکبر در سریال خاتون، به بیان خاطره‌ای از بازدید در موزه مردم‌شناسی رشت که منزل شخصی فهیمه اکبر بود، پرداخت: «در سال گذشته طی بازدیدی که از موزه داشتم، آوازی از فهیمه اکبر خواندم که با ممانعت متولیان موزه همراه شد. درصورتی‌که من تنها، صدای صاحبخانه را به خانه‌اش بازگرداندم.»

 دیدن تصاویری از فرزندان بانو اکبر، «گیلان» و «گلی» از قاره‌ای دیگر و بیان خاطراتی از زیست خیرمندانه و خردمندانه مادرشان، بخش شنیدنی و دیدنی این برنامه بود. تصویر «فتح‌الله اکبر» تنها پسر او نیز با پخش مستندی به‌نام «نامه‌هایی از آمریکا» در این برنامه دیده شد. مستندی که آخرین تصاویر از فهیمه را به ما نشان داد. حضور «حسین محجوبی»، هنرمند و نقاش گیلانی، به‌همراه بیان خاطراتی از نقاشی‌های ایشان در کتاب اوخان بخش دیگری از این بزرگداشت بود. 

حسن ختام این برنامه اجرای پنج ترانه از جوما با روایتگری «امین حق‌ره» بود. حق‌ره هنرمند گیلانی است که با بازخوانی ترانه‌های فهیمه نفسی نو به آنها دمیده. او در آلبوم اوخان که برگرفته از ترانه‌های جهانگیرخان سرتیپ‌پور بود، آواز سحرانگیز فهیمه را با تنظیمی نو به گوش نسل جدید رساند.