پیام ما؛ رسانه توسعه پایدار ایران

هومن جوکار

حفاظتگر

نگهبان امید

۱۱ مهر ۱۴۰۴، ۱۸:۱۰

بدون شک جهان یکی از مهمترین و پررنگ‌ترین الگوهای حفاظت از محیط‌زیست را از دست داد و همه در اندوه نبودش احساس ناامنی و ناتوانی بیشتری می‌کنیم.

جین گودال، بیش از آنکه نگهبان نخستی‌های زمین باشد، نگهبان حفظ امید در جهان است. این، نتیجه ده‌ها سال مبارزه او در دشوارترین مکان‌ها و رویارویی‌اش با سخت‌ترین تصمیم‌گیران و سیاستمداران برای نجات حیات‌وحش و زیستگاه‌های آسیب‌پذیر آنها بود. امروز اگر توجهی به حفاظت از طبیعت و محیط‌زیست جهان می‌بینیم، حاصل تغییر باورهایی است که در شروع فعالیت‌های او تغییرناپذیر به‌نظر می‌رسیدند و تنها با ابزار دانش، مداومت، پاکی و البته امید جین و افراد انگشت‌شماری چون او به‌دست آمده‌اند. پس متوجه باشیم که وقتی او از امید حرف می‌زد، این نه‌فقط انتخاب یک کلمه زیبا برای تزئین سخنرانی‌هایش، بلکه راه‌حل جین گودال برای غلبه بر مشکلات به‌ظاهر حل‌نشدنی زمانه ماست.

امید در نامه‌هایی که به زندان می‌فرستاد، به روش جالبی به ما منتقل می‌شد. او در نامه‌ها به‌جای هم‌دردی یا اظهار تأسف، از سیل برنامه‌های آینده و زندگی پرمشغله‌اش می‌گفت؛‌ در ماه آگوست به تانزانیا می‌روم، قرار است با مسئولان کشور برای احیای جنگل و افزایش زیستگاه شامپانزه‌ها رایزنی کنم. بعد، چند هفته با گروه‌های محلی که حفاظت از جنگل را به پیش می‌برند، در منطقه خواهم بود و پس‌ازآن چند سخنرانی در اروپا و…

وقتی به جین هشتادوچندساله نگاه می‌کردم، غم ازدست‌رفتن سال‌های فعال عمرم در زندان کنار می‌رفت و فکر برنامه‌هایی که شاید بتوانم در آن نقشی در حفاظت داشته باشم، جایش را می‌گرفت. او هر هفته در خانه‌اش در جنوب انگلستان برای آزادی ما شمع روشن می‌کرد و دعا می‌خواند؛ برای ما که هرگز ندیده بود.

یک ماه پیش گفت‌وگویی تصویری با او داشتیم؛ می‌خواست از احوال ما پس از آزادی مطلع شود. به‌محض دیدنش بر صفحه مانیتور، همگی شدیداً احساساتی شدیم؛ از بزرگی و افتادگی وجود یک انسان. نتوانستیم چندان از خودمان بگوییم، اما از حرف‌های او متوجه شدیم که جین گودال در سن ۹۱سالگی در حال جنگیدن و جست‌وجوی راه‌حل برای مسائل کوچک و بزرگ حفاظت است، از بودجه برای کمک به مناطق، تا کم‌کردن اثر تصمیمات ناعاقلانه ترامپ و مبارزه با ترویج تفکر اقتصادمحور ایلان ماسک. او همه این کارهای سنگین را با متانت و آرامش وجودش که به‌گفته خود او، از بودن در جنگل به ارث برده بود، دست‌یافتنی می‌دید.

به‌هرحال، هرچند چیزی بر روی سینه همه ما سنگینی می‌کند و جای جین گودال بیش‌ازاندازه در بین ما خالی است، اما آنچه در طول زندگی بی‌نظیرش در اختیار بشریت گذاشت، با رفتنش از بین نمی‌رود و همچنان الهام‌بخش همه حفاظتگران از همه نسل‌ها و در سراسر جهان خواهد بود.