امسال با شروع فصل تابستان و افزایش دمای هوا گویا سه ماه تابستان تبدیل به پنج ماه خواهد شد. از سوی دیگر، آلودگی هوا و میزان خیزش ریزگرد‌ها و ورود آنها به جو نسبت به سال‌های قبل روندی صعودی به خود گرفته است. به‌طوری‌که در روزهای گذشته بیشتر شهرهای کشور به‌ویژه تهران، کرج، قم، اهواز و سیستان‌وبلوچستان، شاخص کیفیت هوا در این شهرها به‌دلیل آلاینده‌های شاخص(ذرات معلق PM2.5) از مرز ۳۰۰ گذشت و کیفیت هوا در وضعیت بسیار خطرناک قرار گرفت. گردوغبار نوعی از ذرات معلق است که در اثر عوامل با منشأ طبیعی و انسانی در هوا منتشر می‌شود. اندازه اغلب ذرات معلقی که وارد سیستم تنفسی انسان می‌شود، کمتر از ۱۰ میکرون است. ذرات بزرگتر از ۱۰ میکرون به‌سرعت ته‌نشین می‌شوند و خطر کمتری برای انسان دارند. اما ذرات دارای اندازه کمتر از ۱۰ میکرون به‌دلیل شناور بودن در هوا با هوای تنفسی وارد ریه‌ها و در آن ته‌نشین می‌شوند. در نتیجه افزایش غلظت این ذرات، بیماری‌های سیستم تنفسی، ریوی و تنگی‌نفس بیشتر می‌شود.

اثرات تغییراقلیم که امروزه همه کشورها با آن مواجه هستند، در کشور ما اغلب شامل افزایش دما، کاهش منابع آبی و خشکسالی است که بر بخش‌های مختلف محیط‌زیست طبیعی و اقتصادی-اجتماعی اثر می‌گذارد. اما در این میان نقش عوامل انسانی نباید کمرنگ شود؛ زیرا که خود تغییراقلیم به‌دلیل فعالیت‌های انسان صورت می‌گیرد. درست است که کشور ما در یک منطقه خشک و نیمه‌خشک واقع شده است و اثر تغییراقلیم در این مناطق بیشتر نمایان می‌شود. اما به این معنا نیست که قرار گرفتن در کمربند خشک و نیمه‌خشک را بهانه کنیم و بحران‌ها و ابرچالش‌های محیط‌زیستی کشور از جمله بحران آب، فرونشست، ریزگرد و خشکسالی را صرفاً به تغییراقلیم نسبت دهیم. ریزگردهای موجود در جو شهر تهران براساس گفته معاون مرکز تحقیقات کیفیت هوا، ناشی از مناطق مستعد ایجاد گردوغبار از جمله تالاب صالحیه، مناطقی از سمنان و قم است. همچنین، منشأ ریزگردهای شهرهای ایرانشهر و دلگان استان سیستان‌وبلوچستان، ریزگردهای برخاسته از تالاب ‌هامون است. تالاب‌ها خدمات گسترده‌ای را در چهار بخش فراهمی، تنظیمی، حمایتی و فرهنگی به انسان‌ها ارائه می‌دهند. تنظیم اکسیژن هوا، جذب دی‌اکسیدکربن، زیستگاه حیات‌وحش، تثبیت خاک و تفریح و تفرج از مهمترین خدمات این اکوسیستم‌ها به‌شمار می‌روند. وقتی میزان بهره‌برداری از خدمات تالاب بیش از ظرفیت برد آن باشد، نتیجه آن شکل‌گیری یکی از چالش‌های موجود در بخش محیط‌زیست بود. به‌طور مثال، ورود فاضلاب صنایع مختلف به تالاب که انواع فلزات سنگین را با خود به‌همراه دارد، در کنار عدم تأمین حقابه تالاب در طول زمان باعث خشک‌شدن تالاب و فرسایش خاک می‌شود. به‌علاوه، این رویه برخاستن گردوغباری را در پی دارد که ممکن است حاوی فلزات سنگین باشد. اینکه گفته شده است در سال‌های آینده باید به وجود گرد‌و‌غبار در اتمسفر عادت کنیم، نگاه غیرمسئولانه‌ای را در بخش‌های مختلف جامعه، ارگان‌ها و سازمان‌ها به‌وجود می‌آورد؛ چراکه عادی‌انگاری نسبت به چالش‌ها و بحران‌های محیط‌زیست باعث تشدید تخریب بیشتر اکوسیستم‌های طبیعی، آسیب بیشتر بر محیط‌زیست انسانی و به خطر افتادن رفاه و سلامت انسان‌ها می‌شود. ذرات گردوغبار موجود در اتمسفر با ورود بر دستگاه تنفسی فرد انواع مشکلات تنفسی و سرطان‌ها را ایجاد می‌کند که درنهایت باعث مرگ فرد می‌شود. براساس آمارهای مختلف سالانه ۵۰ هزار نفر بر اثر آلودگی هوا در کشور جان خود را از دست می‌دهند. ریزگردها با منشأ داخلی در کشور به یکباره ایجاد نشده است و به یکباره برطرف نمی‌شود. در طول سال‌های مختلف از‌بین‌رفتن پوشش گیاهی، ورود آلاینده‌های صنایع، عدم تأمین حقابه تالاب بر خشک‌شدن و تخریب تالاب‌ها دامن زده است. بنابراین، بازسازی و احیای تالاب‌ها یکی از مباحث بسیار مهم در حوزه حفاظت محیط‌زیست و مدیریت منابع آبی است. برای احیای تالاب‌ها نیاز به برنامه‌ها و راهکارهای میان‌مدت و بلندمدت شامل مدیریت منابع آب و بهبود جریان‌های آب، بازگرداندن گیاهان بومی‌ و تصفیه آب، کنترل آلودگی‌ها و بهبود کیفیت آب، مرمت خاک و رسوبات تالاب‌ها، ایجاد مناطق حفاظت‌شده و نظارت بر وضعیت تالاب‌ها و بازسازی اکوسیستم‌های تالابی است.