روستای بلاتن در ۶۲ کیلومتری جنوب‌شرق برن سوییس در ۲۸ مه ۲۰۲۵ (۷ خرداد ۱۴۰۴) بر اثر زمین‌لغزشی فاجعه‌بار ویران شد و تقریباً ۹۰ درصد روستا تخریب یا پوشیده از آوار شد. این فاجعه با فروپاشی و ذوب یخچال طبیعی بیرچ آغاز شد و آوار ناشی از ریزش سنگ از دامنه کوه بر روی محدوده روستا فرود آمد. فروپاشی یخچال طبیعی بیرچ به‌دلیل بی‌ثبات شدن پرمافراست بر اثر تغییراقلیم و گرم شدن زمین رخ داده است. پرمافراست یا خاک منجمد دائمی مانند چسب برای سنگ و خاک در رسوبات یخچالی است و معمولاً به‌عنوان تثبیت‌کننده دامنه‌های کوه عمل می‌کند. پرمافراست رسوب یا سنگی است که حداقل برای دو سال متوالی منجمد باقی مانده و در مناطقی با آب‌وهوای سرد در مناطق کوهستانی مرتفع یافت می‌شود. خاک منجمد می‌تواند از چند سانتی‌متر تا بیش از یک‌هزار و ۵۰۰ متر باشد.

افزایش دما به‌دلیل تغییراقلیم، ذوب یخچال‌های طبیعی را تسریع می‌کند و باعث اختلال در پرمافراست می‌شود و خطر رانش زمین و فروپاشی یخچال‌های طبیعی را افزایش می‌دهد. کوه‌های آلپ از سال ۱۹۰۰ حدود دو درجه سانتی‌گراد گرمتر شده‌اند که دو برابر میانگین جهانی است و منجر به کاهش ۵۰ درصدی جرم یخچال‌های طبیعی شده است. یخچال‌های طبیعی سوییس بین سال‌های ۲۰۲۲ تا ۲۰۲۳ حدود ۱۰ درصد از حجم خود را از دست دادند و در سال ۲۰۲۴ این حجم ۲.۵ درصد دیگر نیز کاهش یافته است. تغییراقلیم تنها دلیل فروپاشی یخچال‌های طبیعی نیست، اما به‌عنوان یک عامل مؤثر مهم در نظر گرفته می‌شود.

 این رویداد خطرات بالقوه -تشکیل دریاچه‌های یخچالی در پایه یخچال‌های طبیعی در حال عقب‌نشینی- گاهی اوقات می‌تواند با نتایج فاجعه‌باری همراه باشد. با ادامه ذوب و عقب‌نشینی یخچال‌های طبیعی به‌دلیل تغییراقلیم، خطر چنین رویدادهایی افزایش می‌یابد. احتمال زمین‌لغزش‌ها در مقیاس بزرگ و فروپاشی یخچال‌های طبیعی در جهانی گرمتر همچنان افزایش می‌یابد. روستای بلاتن  سوییس با یک زمین‌لغزش عظیم ناشی از فروپاشی بخشی از یخچال طبیعی بیرچ ویران شد.

در این رخداد، بخشی از یخچال طبیعی بیرچ جدا شد و توده عظیمی از یخ، سنگ و گل را به پایین دامنه کوه پرتاب کرد.  ۳۰۰ نفر از ساکنان روستا قبل از این رویداد به‌دلیل هشدارهای ناپایداری تخلیه شده بودند، اما یک مرد هنوز مفقود است. تقریباً ۹۰ درصد از بلاتن یا ویران یا مدفون شد.

بقایای رانش زمین، رودخانه لونزا را مسدود کرد و دریاچه‌ای ایجاد کرد و باعث سیل بیشتر در روستا شد. خطر سیل پس از تخریب یک روستا با لغزش یک یخچال طبیعی، دره را تهدید می‌کند؛ دریاچه‌ای از آب که پشت توده‌ای از آوار یخچال‌های طبیعی به دام افتاده و این هفته یک روستا را در جنوب سوییس دفن کرده و رودخانه‌ای را مسدود کرده است. سیل روز پنجشنبه، ۸ خرداد ۱۴۰۴، با تپه‌ای از آوار به طول تقریباً دو کیلومتر مسیر رودخانه لونزا را مسدود کرد و باعث تشکیل دریاچه‌ای در میان آوار شد و نگرانی‌ها را مبنی‌بر اینکه باتلاق می‌تواند از بین برود و باعث تخلیه بیشتر شود، افزایش داد. احتمال پاره شدن این سد زمین‌لغزشی طبیعی وجود دارد و در آن‌صورت آسیب‌های بیشتری حاصل می‌شود. اواخر روز پنجشنبه، مقامات محلی از ساکنان روستاهای همسایه و پایین‌تر از رودخانه لونزا خواستند برای تخلیه احتمالی درصورت بروز شرایط اضطراری آماده شوند.

در ایران ذوب شدن یخچال‌های طبیعی کوه‌های البرز، سیل‌های فصلی، تغییراقلیم و گرم شدن آتشفشان دماوند، نگرانی‌های محیط‌زیستی هستند. سیل‌های بهاری و تابستانی با ذوب شدن برف از کوه‌های البرز هرساله به‌‌صورت طبیعی باعث طغیان رودخانه‌ها در بهار و تابستان می‌شوند. تشدید ذوب‌شدن برف‌ها به‌دلیل گرم شدن هوا منجر به افزایش خطرات سیل، به‌ویژه در دره‌های نزدیک تهران، کرج و سواحل دریای کاسپین می‌شود. عقب‌نشینی سریع یخچال‌های طبیعی در البرز (مانند علم‌کوه) موجب شده است از دهه ۵۰ شمسی تا کنون بیش از ۶۰ درصد از حجم و جرم یخچال‌ها از دست برود. زمستان‌های گرمتر، باران و نه برف را افزایش می‌دهد و رواناب بهاری را تسریع می‌کند. طوفان‌ها و بارندگی‌های شدید و مکرر مرتبط با تغییراقلیم سیل‌های ناشی از ذوب برف را تشدید می‌کنند. یخچال‌های طبیعی به‌عنوان مخازن طبیعی عمل می‌کنند؛ از دست دادن آنها، تأمین آب فصل خشک را تهدید می‌کند. از سوی دیگر، افزایش دما با ذوب‌کردن لایه منجمد دائمی دامنه و قله دماوند، سنگ‌های سیمانی‌شده یخی در دامنه‌های دماوند را تخریب می‌کند و خطرات زمین‌لغزش را افزایش می‌دهد.  یخچال‌های طبیعی کوچک نزدیک قله به‌سرعت در حال کوچک‌شدن هستند و باعث کاهش منابع تأمین آب‌منطقه‌ای می‌شوند.  ذوب‌شدن لایه منجمد دائمی می‌تواند دامنه‌ها را بی‌ثبات کند و به‌‌صورت بالقوه باعث جریان‌های واریزه‌ای شود که بر مناطق پایین‌دست اثر می‌گذارند. کاهش پوشش برف و یخ، بازتاب‌پذیری سطح (آلبدو) را کاهش می‌دهد و باعث جذب بیشتر گرما و ذوب سریع‌تر می‌شود. در ۷ شهریور ۱۳۹۷ سیل گزنک در دامنه دماوند موجب خسارت به گزنک و روستاهای منطقه واقع در مسیل شد. به‌نظر می‌رسد گرم‌شدن و ذوب‌شدن یخچال موجب به راه افتادن این سیلاب بود. رخدادهای شبیه به این سیلاب ناگهانی در همین دره در سال‌های بعد مرتباً گزارش شد. گرم‌شدن در البرز و دماوند منعکس‌کننده روندهای جهانی (مانند آلپ، آند) هستند، جایی که فروپاشی یخچال‌های کوهستان، منابع آب و تاب‌آوری در برابر سوانح را تهدید می‌کند. توجه کنیم که آب‌شدن پرمافراست و ذوب‌شدن خاک منجمد در دماوند می‌تواند کوهنوردان و جوامع کوهپایه‌ای را به خطر بیندازد.

 برای کاهش ریسک این نوع از زمین‌لغزش/سیلاب‌ها پایش دقیق‌تر با گسترش ردیابی یخچال‌های طبیعی و پرمافراست‌ها از طریق حسگرهای ماهواره‌ای و زمینی ممکن است. چنین سامانه‌ای می‌تواند به توسعه سامانه هشدار پیش‌هنگام بینجامد.   

سیلاب البرز و دامنه‌های در حال ذوب‌شدن دماوند، نشانه‌های محلی تغییراقلیم هستند. بدون کاهش شدید انتشار گازهای گلخانه‌ای و سرمایه‌گذاری‌های برای سازگاری اقلیمی، آسیب‌پذیری در برابر سوانح افزایش می‌یابد و میلیون‌ها نفر را به‌صورت روزافزون تحت‌تأثیر قرار می‌دهد و محیط‌های کوهستانی شکننده را بی‌ثبات‌تر می‌کند.