بیانیه انجمن‌های علمی کشاورزی در واکنش به اظهارات یک نماینده مجلس

انکار خشکسالی

نایب‌رئیس کمیسیون کشاورزی: تغییراقلیم و آب مجازی اصطلاحاتی است که نظام سلطه اختراع کرده





انکار  خشکسالی

۹ اردیبهشت ۱۴۰۴، ۲۰:۲۲

|پیام‌ما| انجمن‌های علمی کشاورزی ایران در واکنش به اظهارات نایب‌رئیس کمیسیون کشاورزی که موضوع بحران آب در ایران، خشکسالی و تغییراقلیم را زیر سؤال برده بود، بیانیه‌ای صادر کردند که بر جایگاه علم و واقعیت‌های انکارناپذیر تأکید دارد. این بیانیه می‌گوید با وجود اینکه کشاورزی، شریان حیاتی اقتصاد و ضامن امنیت غذایی هر کشوری است، اما اهمیت توجه به چالش آب به‌عنوان رکن مهم توسعه کشاورزی پایدار نیز حیاتی است. این بیانیه می‌گوید: «سرزمینی که بخش وسیعی از آن در اقلیم خشک و نیمه‌خشک قرار دارد، مدیریت منابع آب و خاک اهمیتی دوچندان پیدا می‌کند؛ اما متأسفانه، گاهی شاهد اظهارنظرهایی هستیم که واقعیت‌های علمی و آمارهای مستند را نادیده می‌گیرند و چالش‌های جدی مانند کمبود آب ایران و خشکسالی را انکار می‌کنند. در‌حالی‌که نه‌فقط برنامه هفتم به کاهش آب در بخش کشاورزی تکلیف کرده است که اسناد مهم بالادستی کشور نیز کم‌آبی و بحران آب را به‌عنوان فرض مهم و حقیقی در مدیریت کشور لحاظ کرده‌اند.»

«پیمان فلسفی»، نایب‌رئیس کمیسیون کشاورزی، آب و منابع طبیعی مجلس، فروردین‌ماه گفته بود: «عباراتی مانند تغییراقلیم و آب مجازی از اصطلاحاتی است که نظام سلطه برای جلوگیری از رشد اقتصادی و کشاورزی کشورها اختراع کرده است. هر کس بگوید ما آب نداریم، کشور خشک و بی‌آبی هستیم، اقلیم ما اجازه نمی‌دهد، تغییراقلیم اتفاق افتاده، اینها همش بازی‌هایی‌ است که دشمنان ما برای ما درآورده‌اند و توی دهان ما گذاشته‌اند. و بعضی‌ها هم متأسفانه… . یا آب مجازی، آب مجازی چه صیغه‌ای است که درست کرده‌اید؟»
این نماینده مجلس دانشگاهیان مدافع این نظریات را به تقلید کورکورانه از دانشمندان غربی و تلاش برای ضربه زدن به استقلال غذایی کشور متهم کرد.
همچنین، در تاریخ ۵ اردیبهشت خبر دیگری به‌نقل از این نماینده منتشر شد که مدعی می‌شد عربستان با فناوری پیشرفته در بیابان‌ها به بزرگترین صادرکننده گندم دنیا تبدیل شده است؛ ادعایی که به‌گفته کارشناسان نه مبنای علمی دارد و نه با آمارها همخوانی دارد.

اظهارات نایب‌رئیس کمیسیون اقتصادی مجلس شورای اسلامی درحالی‌است که اسناد بالادستی کشور در حوزه کشاورزی، تکلیف به کاهش مصرف آب با توجه‌ به کمبودها دارند

در واکنش به این اظهارات، جمعی از انجمن‌های علمی-تخصصی بخش کشاورزی، آب و منابع طبیعی کشور، با هدف روشنگری، دفاع از منزلت علم و تلاش‌های اندیشمندان و کارشناسان، و کمک به تصمیم‌گیری صحیح در دولت و مجلس، بیانیه‌ای صادر کردند.
انجمن‌های علمی کشاورزی تأکید دارند موضوعاتی مانند شرایط اقلیمی کشور ایران (خشک و نیمه‌خشک)، وضعیت منابع و مصارف آب، تغییراقلیم و آب مجازی، کاملاً علمی و تخصصی هستند و اظهارنظر درباره آنها باید مبتنی‌بر داده‌ها و اطلاعات موجود باشد.
آنها یادآور می‌شوند که درستی یا نادرستی گزاره‌های علمی با آزمون و ارائه داده‌های جدید اثبات یا رد می‌شود، نه با امر و نهی. زیر سؤال بردن نتایج علمی بدون ارائه مستندات، فرایند نگرش علمی به مسائل و یافتن راه‌حل علمی را بی‌اثر می‌کند.

جمهوری اسلامی ایران از سال ۱۹۹۴ به جمع امضاکنندگان کنوانسیون جهانی مقابله با تغییراقلیم پیوسته است، اما حالا یک نماینده مجلس تغییراقلیم را ساختگی می‌داند

بحران واقعی
در متن این بیانیه آمده است: «انجمن‌های علمی کشاورزی با قاطعیت، مسئولان را به گزارش‌های متعدد مراکز دانشگاهی و تحقیقاتی داخلی (نه دشمنان) در رابطه با وضعیت منابع پایه کشاورزی و منابع طبیعی، به‌ویژه آب، جلب می‌کنند. از جمله، گزارش شماره ۱۵۶۰۸ مرکز پژوهش‌های مجلس با عنوان «بررسی بحران آب و پیامدهای آن در کشور» که به‌وضوح بر بحران آب ایران و نقش تغییراقلیم و مدیریت ضعیف مصرف آب صحه گذاشته است. با ادامه سیاست‌های گذشته، این بخش با چالش‌های جدی روبه‌رو خواهد بود. براساس گزارش مرکز پژوهش‌های مجلس، در ۱۰ سال اخیر میزان بارندگی کشور حدود ۱۱ درصد نسبت به متوسط بلندمدت کاهش یافته و به‌تبع آن حجم جریان سطحی حدود ۴۴ درصد کاهش داشته است. همین گزارش تأکید دارد که آب تجدیدپذیر کشور از متوسط بلندمدت ۱۳۰ میلیارد مترمکعب به ۸۹ میلیارد مترمکعب رسیده است و دلیل آن را خشکسالی‌ها و تغییراقلیم می‌داند. در مقابل، برداشت سالانه آب بیش از ۹۶ میلیارد مترمکعب گزارش شده است. آیا پیام این اعداد روشن نیست؟ علاوه‌براین، استاد گروه مهندسی آبیاری دانشگاه شیراز در پژوهشی جدید براساس اندازه‌گیری‌های دقیق، معتقد است کسری مخازن آب زیرزمینی ایران نه ۱۵۰ میلیارد مترمکعب، بلکه بیش از دو برابر این عدد است.»
براساس این بیانیه یادآور می‌شود در برنامه هفتم توسعه که مصوب همین مجلس است، تکالیفی برای کاهش آب مصرفی بخش کشاورزی به ۶۵ میلیارد مترمکعب، صرفه‌جویی سالانه یک درصد از منابع آب زیرزمینی و کاهش ۲۰ درصدی نرخ فرسایش خاک برای وزارت جهادکشاورزی دیده شده است. همچنین، در بند «ت» ماده ۲۲ برنامه، تکالیفی برای دستگاه‌ها جهت مقابله با تغییراقلیم تعیین شده است: «چگونه می‌توانید با وجود این‌همه گزارش رسمی و مستند درباره وضعیت منابع آب، شوری خاک، دشت‌های ممنوعه، جنگل‌تراشی، فرونشست زمین، افت کیفی مراتع، تغییر کاربری اراضی، موضوعاتی مانند محدودیت آب، خشکی، خشکسالی و تغییراقلیم را انکار کنید؟ انجمن‌های علمی کشاورزی با تأکید بر مبانی علمی، خواهان اصلاح این بخش از سخنان نماینده مجلس هستند و معتقدند که اگر چنین نشود، بنیان علم در کشور هدف قرار گرفته است. آنها می‌پرسند: در شرایطی که جمهوری اسلامی ایران از سال ۱۹۹۴ به جمع امضاکنندگان کنوانسیون جهانی مقابله با تغییراقلیم پیوسته، چگونه یکی از دولتمردان ایران می‌تواند تغییراقلیم را ساختگی بداند؟»

اتهام تضعیف
این بیانیه گروهی ادامه می‌دهد: «از فرمایشات ایشان چنین استنباط می‌شود که کارشناسان براساس اظهارنظرهای علمی به دو دسته مخالفین و موافقین استقلال کشور تقسیم می‌شوند. انجمن‌های علمی کشاورزی امیدوارند این برداشت نادرست باشد یا سخنان ناآگاهانه بیان شده باشند؛ چراکه چنین تفسیری از سوی یک مقام مسئول، بیانگر ضدیت با علم است. وقتی مسئولی علیه نتایج پژوهش‌های علمی موضع می‌گیرد، به این معنی است که یا پژوهش نمی‌داند یا پژوهش نمی‌خواهد. آیا دوستان فکر نمی‌کنند اگر از زاویه آنها به بحث آب نگاه کنیم، ممکن است نتیجه عکس بگیریم؟ با این اعداد و ارقام بارش، شواهد تغییراقلیم، فروچاله‌ها و فرونشست‌ها و گزارش‌های روزانه آب پشت سدها، آیا پذیرش مسئله آب و طرح آن به‌عنوان یک بحران با هدف پرداختن جدی به موضوع، صادقانه‌تر از پنهان کردن و انکار آن نیست؟ انجمن‌های علمی کشاورزی به‌دنبال سیاه‌نمایی نیستند، اما معتقد به کتمان واقعیت و شعارزدگی هم نیستند. آنها معتقدند تبیین صحیح وضعیت نگران‌کننده آب، خاک، منابع طبیعی و محیط‌زیست کشور در فضای علمی و مدیریتی، به دور از هیاهوهای سیاسی و با هدف حل چالش‌ها، اتفاقاً در مسیر آرمان‌های استقلال‌طلبانه ایران عزیز است.»

این بیانیه همچنین می‌گوید: «در پاسخ به اتهام تضعیف استقلال غذایی، انجمن‌های علمی کشاورزی تأکید می‌کنند معنای استقلال غذایی روشن نیست، اما اگر منظور امنیت غذایی باشد، این مفهوم بر چهار رکن فراهمی، دسترسی، مصرف و سلامت، و البته پایداری استوار است. کشوری که امروز صد درصد غذای خود را سالم و ایمن و به قیمت متعادل در دسترس قرار دهد، اما نسبت به تأمین آن در آینده ابهام داشته باشد، فاقد امنیت غذایی است. مفاهیمی مانند تغییراقلیم و آب مجازی در کنار مفهوم ردپای محیط‌زیستی، نتایج شکل‌گیری تفکر پایداری در مجامع جهانی و دانشگاه‌های برجسته از دهه ۱۹۹۰ میلادی هستند و در کشورهای مختلف برای حل مشکلات به‌کار گرفته شده‌اند. انجمن‌های علمی کشاورزی این بخش از سخنان نایب‌رئیس کمیسیون را خلاف واقع و توهین آشکار به جامعه علمی می‌دانند و خواستار اصلاح فوری آن هستند تا آب رفته را به جوی بازگردانند. آنها تأکید می‌کنند اگر به‌دنبال استقلال و پیشرفت کشور هستیم، اصلی‌ترین سرمایه‌ها در این راه، اندیشمندان و صاحبان دانش هستند.»
در بخش دیگری از این متن آمده است: «انجمن‌های علمی تخصصی بخش کشاورزی، آب و منابع طبیعی، متشکل از هزاران استاد دانشگاه، پژوهشگر و کارشناس دلسوز کشور، به استناد گزارش‌ها و مقالات علمی منتشرشده معتقدند بخش اعظم مساحت ایران در اقلیم خشک و نیمه‌خشک قرار دارد. به‌دلیل محدودیت‌های ذاتی اقلیمی، سوءمدیریت در بهره‌برداری از منابع آب و خاک، مدیریت نامناسب منابع طبیعی و پدیده تغییراقلیم در سال‌های اخیر، کشور از نظر منابع پایه آب و خاک، به‌ویژه در بخش کشاورزی و منابع طبیعی، با بحران جدی مواجه است و به چاره‌اندیشی و اقدامات فوری نیاز دارد. از کمیسیون انتظار می‌رود به‌جای اظهارنظرهای بدون پشتوانه علمی، از کارشناسان صاحب‌نظر مختلف دعوت کند و پس از شنیدن گزارش‌های آنان، در مسیر حل این مشکلات گره‌گشایی کند. انجمن‌های علمی کشاورزی معتقدند گزاره «کشور مشکل آب و خشکسالی و تغییراقلیم ندارد» و گزاره «ایران دچار ورشکستگی آبی شده و کشاورزی را باید تعطیل کرد»، دو روی یک سکه هستند. در مقابل، آنها بر این باورند که بخش کشاورزی، آب و منابع طبیعی کشور با مشکلات متعددی روبه‌رو است؛ از جمله ضعف سرمایه‌گذاری (مالی، فناوری، مدیریتی)، محدودیت کمی و کیفی منابع پایه آب و خاک و نرخ بالای تخریب منابع طبیعی. اما هیچ‌کدام از اینها مسئله اصلی نیست. مسئله اصلی این بخش، کم‌توجهی به جایگاه علم و عالم است که متأسفانه برخی مدیران بر این زخم نمک می‌پاشند.»

فراخوان برای مشارکت
انجمن‌های علمی کشاورزی از نایب‌رئیس کمیسیون، به‌عنوان نماینده مجلس، تقاضا دارند هرچه زودتر با اصلاح سخنان خود، راه را برای حضور حداکثری متخصصین دلسوز در صحنه تصمیم‌گیری و مشارکت در ارتقای بخش کشاورزی کشور باز کنند. آنها باور دارند که عموم متخصصین و فعالان این بخش، فرزندان همین سرزمین‌اند و با هر رأی و نظری در رابطه با وضعیت آب، کشاورزی و منابع طبیعی، به استقلال و سربلندی کشور می‌اندیشند: «انجمن‌ها دعوت می‌کنند تا توان‌ها هم‌افزا شود تا بخش کشاورزی کشور بیش از این صدمه نبیند. آنها معتقدند راه بهبود حکمرانی کشاورزی، آب و منابع طبیعی و دستیابی به امنیت غذایی پایدار، از مسیر مشارکت حداکثری اندیشمندان و صاحب‌نظران اهل علم می‌گذرد. نباید متخصصین را به‌دلیل تفاوت دیدگاه علمی راند و کشور را از حضور و فعالیت ایشان در ارکان تصمیم‌سازی و تصمیم‌گیری محروم کرد. در پایان، انجمن‌های علمی کشاورزی با تأکید بر اشتراکات فراوان، یادآور می‌شوند که اسناد بالادستی مانند «سند دانش‌بنیان امنیت غذایی کشور» مصوب شورای‌عالی انقلاب فرهنگی، بر خودکفایی حداکثری در محصولات راهبردی متناسب با ظرفیت اکولوژیک کشور و با حفظ پایداری تأکید دارند؛ هدفی که تنها با اتکا به علم و مشارکت متخصصان محقق خواهد شد.»

به اشتراک بگذارید:





نظر کاربران

نظری برای این پست ثبت نشده است.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *