اگرچه مس‍ُئولان از پایان عملیات مهار آتش در بندر خبر می‌دهند اما فعالیت‌ها وارد مرحله تازه‌ای شده‌ است. تمرکز تیم‌های عملیاتی بر پاکسازی محل (لکه‌های باقی مانده آتش)، ارزیابی خسارات و واکاوی دلایل وقوع حادثه ادامه دارد.
سخنگوی سازمان مدیریت بحران کشور اعلام کرد عملیات و فرایند اطفای کامل بندر شهیدرجایی ممکن است حدود ۱۵ تا ۲۰ روز طول بکشد؛ در کانتینرها باید یک‌به‌یک باز شود، کانتینرها مورد بررسی قرار بگیرند، خنک شوند، با آب به‌طور کامل اطفا شوند و به‌جای دیگری انتقال یابند.
«حسین ظفری»، سخنگوی سازمان مدیریت بحران کشور، در گفت‌وگو با ایلنا در تشریح وضعیت بندر شهیدرجایی گفته است سرعت انتقال کانتینرها بیشتر شده و تخلیه تقریباً انجام گرفته است. نکته دیگر این است که امروز دود سفید بیشتری به نسبت دیروز داریم. در اصطلاح آتش‌نشان‌ها، سیاه بودن دود به این معنا است که احتمال شعله‌ور شدن بیشتر است، اما دود سفید -ازآنجاکه بخار آب است- نشان می‌دهد آتش رو به آرام شدن است.
ظفری گفت هم‌زمان تیمی از هلال‌احمر، پزشکی قانونی و پلیس آگاهی پیگیر جست‌وجو، شناسایی و احراز هویت مفقودانی است که ممکن است در این مسیر و فرایند پیدا شوند: آمار دقیق بعد از اتمام مشخص می‌شود؛ زیرا بعضی از افراد کسانی هستند که باید مطمئن شویم در این حادثه بوده‌اند و در جای دیگری حضور ندارند. تنها در فرایند مشخص می‌شود که کجا هستند و چطور پیدا می‌شوند. ممکن است بعضی از این افراد مثلاً کارگران فصلی بوده باشند که دو یا سه ماه یک‌بار به خانواده‌هایشان سر می‌زده‌اند و شاید هنوز کسانی هستند که به ما مراجعه نکرده‌اند. بنابراین، در این فرایند و در طی آواربرداری، افراد را پیدا می‌کنند، از آنها آزمایش DNA می‌گیرند و هویتشان را تشخیص می‌دهند. به‌گفته او و تا لحظه تنظیم این گزارش، ۲۲ نفر مفقود هستند.

تکذیب وجود محموله نظامی
ایرنا نوشته است به‌گفته استاندار هرمزگان، فرضیه خرابکاری حادثه بندر شهیدرجایی استحکام لازم را ندارد: برخی گمانه‌زنی‌های رسانه‌های خارجی، احتمال خرابکاری را مطرح کرده بودند، اما بررسی‌های اولیه نشان می‌دهد فرضیه خرابکاری استحکام لازم را ندارد.
«محمد آشوری» با اشاره به نتایج مقدماتی، بر عزم جدی برای برخورد قانونی با مقصران احتمالی تأکید کرده است بررسی‌ها بدون تعارف ادامه خواهد داشت.
او ضمن رد شایعات درباره علت حادثه تأکید کرد تنها کمیته تحقیق شورای امنیت کشور مجاز به اعلام نتایج نهایی است و اطلاع‌رسانی رسمی پس از تکمیل تحقیقات انجام می‌شود. معاون روابط‌عمومی نیروی دریایی سپاه پاسداران نیز درباره شایعات مربوط به نظامی بودن محموله‌ منفجرشده که آیا محموله‌ای مربوط به سپاه بوده است، توضیح داد: این اسکله یک اسکله تجاری است و محموله‌های نظامی در اینجا ترددی ندارند. ما نه اطلاعی داریم و نه مأموریتی در این زمینه داشته‌ایم.
«احسان مؤذن» درباره انفجار در بندرعباس اعلام کرد یک تیم امدادی کامل از نیروهای نظامی و امدادی سپاه به اسکله شهیدرجایی اعزام شدند: همچنین، بالگردهای نیروی دریایی سپاه بیش از ۳۸ سورتی پرواز برای اطفای حریق داشتند که با همکاری سایر ارگان‌ها و هلال‌احمر این اقدامات نتیجه داد و آتش خاموش شد.
مؤذن درباره اقدامات سپاه در حادثه بندر شهیدرجایی گفت: بلافاصله بعد از وقوع حادثه ۲۶ آمبولانس با یک تیم کامل از کل مجموعه نیروی دریایی سپاه به محل حادثه اعزام کرده‌ایم؛ یعنی از ۵۰ آمبولانسی که در این عملیات حضور داشتند، ۲۶ آمبولانس از نیروی دریایی بوده است. به‌گفته او، ۲۳۲ نفر از مجروحان به بیمارستان نیروی دریایی سپاه منتقل شدند. این بیمارستان در بندرعباس مستقر است.

گزارش مدیریت آلودگی
پس از وقوع انفجار و آتش‌سوزی گسترده در مجموعه بندر شهیدرجایی بندرعباس، با حضور تیم‌های محیط‌زیست در محل حادثه، پایش مستمر کیفیت هوا و خاک آغاز شد. به‌گفته مسئولان، با اقدامات سریع مدیریت بحران، میزان آلودگی‌های محیطی به‌طور چشمگیری کاهش یافت و اقدامات لازم برای جلوگیری از آلودگی آب‌های ساحلی نیز انجام شد. مدیرکل حفاظت محیط‌زیست استان هرمزگان اقدامات محیط‌زیستی صورت‌گرفته از اولین روز حادثه و آلاینده‌های شناسایی‌شده از سوی ایستگاه‌های ثابت و دستگاه‌های پرتابل را شرح داد.
به‌گزارش ایسنا، تیم محیط‌زیست با استقرار ایستگاه‌های سنجش در منطقه، کیفیت هوا را بررسی کرد و تمرکز اصلی بر پایش گازهای آلاینده‌ای همچون اکسیدهای گوگرد (SOx)، اکسیدهای نیتروژن (NOx)، ذرات معلق کوچکتر از ۲.۵ میکرون (PM۲.۵) و ازن (O₃) قرار گرفت که در روز نخست حادثه، افزایش چشمگیری در شاخص PM۲.۵ ثبت شد، اما به‌گفته مسئولان، سایر گازها همچون متان تغییر محسوسی نشان ندادند.
به‌گفته مدیرکل حفاظت محیط‌زیست استان هرمزگان، برای جلوگیری از گسترش آلودگی به آب‌های ساحلی، اقدام به ایجاد سدهای خاکی در مسیر کانال‌های آبرسانی شد و این اقدامات موجب شد هیچ‌گونه آلودگی وارد خلیج‌فارس نشود. از سوی دیگر، اگرچه مدیریت پسماند به مرحله پس از بحران موکول شده است، اما با مدیریت مناسب، پسماندهای ناشی از حادثه جمع‌آوری می‌شود و دفع اصولی آنها در دستورکار قرار می‌گیرد.
«حبیب مسیحی تازیانی» ادامه داد: برای پایش آلودگی خاک نیز به‌طور منظم اقداماتی در منطقه غرب بندرعباس انجام می‌شود. البته با‌توجه‌به صنعتی بودن منطقه، پایش‌های خاک پیش از این نیز انجام می‌شد، اما در پی این حادثه، مکان‌های جدیدی نیز برای نمونه‌برداری در نظر گرفته شده تا از نبود آلودگی‌های فراتر از حد مجاز اطمینان حاصل شود.
براساس اعلام مدیرکل حفاظت محیط‌زیست استان هرمزگان، در زمینه مدیریت بحران، شعاع پنج کیلومتری از کانون حادثه به‌عنوان منطقه اصلی پایش در نظر گرفته شده است و شعاع ۱۰ کیلومتری نیز به‌صورت مکمل بررسی می‌شود. او در گفت‌وگو با ایسنا تأکید کرد: هیچ نشت محسوسی یا انتشار مواد سمی در حادثه رخ نداده است و خوشبختانه با مدیریت دقیق، آثار آلودگی کنترل شده است. برآورد میزان خسارت‌های زیست‌محیطی به مراحل پس از مدیریت بحران موکول شده است.
مسیحی تازیانی افزود: در ادامه اقدامات اطفای حریق، سطح آلودگی را تا حد قابل‌توجهی کاهش داد، به‌طوری‌که در روز دوم آلودگی فقط در کانون وقوع حادثه و حوالی آن یعنی در منطقه غرب بندرعباس محسوس بود. در فاصله دو تا سه کیلومتری از کانون حادثه، چند روستا وجود دارد که این مناطق مدنظر قرار گرفت و کمیته اضطرار الزام رعایت نکات بهداشتی را از طریق فرمانداری‌ و به‌طور مستقیم از طریق دهیاری‌ اعلام کرد.
مسیحی تازیانی در مورد آلودگی‌های ناشی از آتش‌سوزی در بندر شهیدرجایی بندرعباس گفت: مدیریت بحران بلافاصله در محل تشکیل شد. باتوجه‌به اینکه مشتقات نفتی مثل قیر و ترکیبات مشابه رها شده بود و به کانال‌های آب سطحی راه پیدا می‌کردند، برای جلوگیری از آلودگی خلیج‌فارس، سدهای خاکی در کانال اصلی ایجاد شد. ابعاد کانال مناسب مدیریت این کار بود و در طول حدود پنج تا شش کیلومتر، دو طرف کانال بسته شد. آب‌های مورد استفاده برای اطفای حریق هم به این کانال‌ها هدایت شد. با این شرایط حتی یک ذره از آلودگی‌ها وارد آب‌های ساحلی و دریایی نشد. این اقدام بسیار به‌موقع و هوشمندانه در حوزه مدیریت آب‌ها و پسماندهای جاری بود. او درباره نشت مواد یا انتشار مواد سمی نیز گفت: نشتی یا انتشار مواد سمی وجود نداشت و اغلب ترکیبات نفتی در کانتینرها موجود بود. در حال حاضر نیز تیم‌های پایش محیط‌زیست در محل حضور دارند و پایش‌ها را انجام می‌دهند.

خارج‌شدن آب‌شیرین‌کن و دو واحد نیروگاه بندرعباس از مدار
پایگاه اطلاع‌رسانی وزارت نیرو خبر داد که این حادثه آب‌شیرین‌کن و دو واحد نیروگاه بندرعباس را از مدار خارج کرد. «سیف‌الله آقا‌بیگی»، مدیرکل دفتر مدیریت بحران و پدافند غیرعامل وزارت نیرو، با بیان اینکه انفجار بندر شهید رجایی با وجود حجم بالای خسارت‌ها خللی در فرایند تأمین آب و برق مردم ایجاد نکرد، افزود: مقارن ساعت ۱۲ و ۲۰ دقیقه روز شنبه، ۶ اردیبهشت‌ماه ۱۴۰۳، به‌دنبال آتش‌سوزی و انفجار در بخش کانتینری اسکله شهیدرجایی هرمزگان، به‌دلیل شدت بالای انفجار بخش‌های بسیاری از تأسیسات آب و برق که در فاصله شعاعی یک کیلومتر و حتی بیشتر قرار داشتند، دچار خسارت شدند. به‌گفته او، از لحظه وقوع انفجار، آب‌شیرین‌کن صد هزار مترمکعبی بندرعباس و دو واحد نیروگاه بندرعباس با ظرفیت مجموع ۲۹۰ مگاوات از مدار خارج شدند. مدیرکل دفتر مدیریت بحران و پدافند غیرعامل وزارت نیرو ادامه داد: در بخش آب از همه ظرفیت‌های جایگزین شامل چاه‌ها و تأسیسات پدافندی تأمین آب منطقه استفاده شد و با حداکثر ظرفیت ممکن برای جلوگیری از ایجاد مشکل در آب شرب، در کمترین زمان ممکن اقدامات لازم انجام شد.
آقابیگی اضافه کرد: در بخش نیروگاهی نیز پس از بررسی‌های میدانی و ارزیابی فنی، عملکرد سیستم‌های حفاظتی و کنترلی مورد بررسی قرار گرفت و در کوتاه‌ترین زمان ممکن، رفع عیوب صورت گرفت. در مرحله اول واحد ۱ نیروگاه بندرعباس به ظرفیت ۲۰۰ مگاوات مجدداً به شبکه متصل شد و ۲ تا ۳ ساعت بعد نیز واحد ۲ با ظرفیت ۹۰ مگاوات به مدار بازگشت.

بندر شهید رجایی بیمه است
ظهر دیروز سرپرست سازمان بنادر و دریانوردی اعلام کرد فعالیت‌های بندری و عملیات تخلیه و بارگیری به‌طور کامل و بدون وقفه در بندر شهیدرجایی آغاز شده است.
به‌گفته «سعید رسولی»، بررسی علل وقوع حادثه و محتوای کانتینرهای آسیب‌دیده با نظارت استاندار هرمزگان در دست انجام است: شرکت‌های بیمه‌گر برای ارزیابی خسارات در محل حاضر شده‌اند و کمیته‌ای تخصصی در سازمان بنادر نیز مشغول بررسی دقیق میزان خسارت‌هاست. «مجید تقی‌لو»، معاون اتکایی بیمه مرکزی نیز در گفت‌وگو با ایلنا درباره وضعیت پوشش بیمه‌ای کانتینرهای آسیب‌دیده در بندر شهید رجایی گفت: اینکه تمام کانتینرها بیمه باشند، به‌طور دقیق معلوم نیست. کانتینر‌ها معمولاً می‌توانند تحت پوشش بیمه باربری یا آتش‌سوزی باشند، اما فعلاً اینکه بیمه‌نامه و سرمایه آنها چه بوده و چقدر است، مشخص نیست.
معاون اتکایی بیمه مرکزی با بیان اینکه بندر شهیدرجایی بیمه است، گفت: هم بندر شهیدرجایی و هم گمرک دارای پوشش بیمه‌ای است و بخش‌های مختلف بندر هم توسط پیمانکاران بیمه شده‌اند. شرکت‌های بیمه‌ای مختلفی بیمه بندر شهیدرجایی را صادر کردند و بیمه نامه اصلی بندر بیمه البرز و بخشی هم بیمه سینا است و عملاً سایر شرکت‌های بیمه هم بخش‌های مختلف بندر را بیمه کردند. مشکل خاصی در بحث بیمه وجود ندارد و در حال حاضر، موضوع مهم که در دستورکار قرار دارد. بررسی کم و کیفی پوشش‌‌های بیمه‌ای است.

واکنش سیاسیون و نمایندگان مجلس
این حادثه واکنش‌های نمایندگان مجلس و احزاب مختلف را به‌دنبال داشته است. سخنگوی کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس نشست عصر دیروز این کمیسیون گفت: براساس گزارش همکاران اعزامی به بندر شهید رجایی و سایر گزارش‌ها، حادثه رخ‌داده منشأ خارجی نداشته است. به‌گزارش ایرنا، «ابراهیم رضایی» اضافه کرد: البته قصور و سهل‌انگاری‌ها و رعایت‌ نشدن مسائل ایمنی در این حادثه وجود داشته است که نیازمند بررسی کارشناسی بیشتر و دقیق است.
به‌گفته او، هنوز نمی‌توان با قطعیت درباره علل و عوامل این حادثه ارزیابی ارائه داد و باید منتظر باشیم تا بررسی‌ها تکمیل شود. «محمدعلی پورمختار» نیز در گفت‌وگو با ایسنا، با اشاره به ضعف نظارت در وقوع حادثه انفجار در بندر شهیدرجایی، گفت: بنادر که محل ورود و خروج انواع کالاهاست نیازمند مدیریت خاص و ویژه است؛ یعنی بندر باید براساس نوع کالاها تقسیم‌بندی شوند و مواد غذایی، شیمیایی و صنعتی از یکدیگر تفکیک شوند که اگر اتفاقی هم رخ دهد، میزان خسارت به حداقل برسد. بااین‌حال، این تقسیم‌بندی در بندر شهیدرجایی انجام نشده و حتی مواد غذایی که در مجاورت محل وقوع انفجار بوده، از بین رفته است. او ادامه داد: براساس گزارش‌های اولیه، اظهارنامه نادرستی درباره کالایی که منفجر شده، وجود داشته و مسئولان بخش به‌خاطر اعتماد یا انجام ندادن وظیفه، کالا را براساس آن اظهارنامه چک نکرده‌اند و انفجار آن کالا موجب وارد کردن خسارات و تلفات شد. اکنون باید منتظر گزارش نهایی علل بروز این فاجعه بود و براساس آن گزارش بررسی شود که اگر مقررات ‌و آیین‌نامه‌هایی وجود داشته که اجرا نشده و تخلفی وجود داشته است، با مقصران برخورد قضائی جدی شود.
«زهره سادات لاجوردی»، نماینده مردم تهران در مجلس، نیز در جلسه علنی دیروز گفت: نکته مهمی که حتماً باید به آن رسیدگی شود، سهل‌انگاری در روند بارگیری، عدم کنترل و نظارت بر کالاهای ورودی و خروجی است.
او تأکید کرد دستگاه‌های امنیتی و نظامی باید با بررسی دقیق علل حادثه، برخورد فوری با مسببین حادثه داشته باشند تا از تکرار آن جلوگیری شود. احزاب مختلف هم به این موضوع واکنش نشان دادند. حزب جمهوریت ایران اسلامی در بیانیه‌ای خواستار پیگیری دلایل وقوع حادثه انفجار در بندر شهیدرجایی و ارائه گزارش آن به مردم شد.
حزب اعتدال و توسعه هم با صدور بیانیه‌ای تأکید کرد: دولت موظف است با اتخاذ تدابیر لازم و بسیج تمامی امکانات و ظرفیت های کشور نسبت به مدیریت بحران، برآورد خسارات و رسیدگی به وضعیت آسیب‌دیدگان و جبران خسارات وارده در حادثه بندر شهیدرجایی اقدام کند.

ارائه خدمات رایگان روانشناسی و دفاتر قضائی
به‌دنبال این حادثه، دیروز مدیرکل امور تربیتی، مشاوره و مراقبت در برابر آسیب‌های اجتماعی وزارت آموزش‌وپرورش از تشکیل «کارگروه فوریت‌های روانی اجتماعی» خبر داد: همه مراکز مشاوره آموزش‌وپرورش هرمزگان آمادگی خود را برای حمایت رایگان از خانواده‌های آسیب‌دیده اعلام کرده‌اند. «سمیه ابراهیمی» گفت: این اداره‌کل با همکاری آموزش‌وپرورش استان هرمزگان خدمات ویژه‌ای را برای کاهش آسیب‌های روانی ناشی از این حادثه و تأمین امنیت روانی جامعه دانش‌آموزی انجام داد؛ از جمله خط ملی نماد (۱۵۷۰)، با تقویت نیروهای مشاور خود، خدمات حمایت روانی به دانش‌آموزان و خانواده‌های آسیب‌دیده را به‌صورت ۲۴ ساعته و شبانه‌روزی ارائه می‌کند. به‌گفته او، مشاوران درمانگر مراکز مشاوره و خدمات روانشناختی مناطق ۱ و ۲ بندرعباس با بسیج ظرفیت‌های موجود، خدمات روانشناختی رایگان را به آسیب‌دیدگان این حادثه اختصاص داده‌اند. دیروز مدیرعامل کانون دفاتر خدمات الکترونیک قضائی اعلام کرد در راستای مسئولیت اجتماعی، تعرفه دفاتر خدمات الکترونیک قضائی در همه دعاوی و شکایات مربوط به افراد سانحه‌دیده در آتش‌سوزی بندر شهیدرجایی رایگان شده است.