«محمد پیروزی» ۳۶ساله در کار خرید و فروش ماشین است، «محمد دژپناه» ۳۰ سال دارد و در رستورانی در دبی کار می‌کند، «علی شاپور» ۶۲ساله و دامادش «محمد راه‌نشین» هر دو دامدار هستند‌. این چهار نفر که همگی اهل روستای صالح‌آباد هستند، چند روزی بود می‌خواستند به منطقه سر بزنند،‌ منتها کاری برای هرکدام پیش می‌آمد تا اینکه درنهایت پنجشنبه عازم شدند. «اگر زودتر رفته بودیم دو-سه کل و بز داخل گودال هم تلف نمی‌شدند.»

ساعت یک بعدازظهر پنجشنبه، ۲۸ فروردین، بود که بالاخره از خانه‌هایشان راه افتادند، ۷۰ کیلومتر را طی و یک‌ساعتی هم پیاده‌روی کردند تا به گودال رسیدند. «دو سال قبل هم همینجا کل و بزها گرفتار شده بودند‌، اما آن سال یکی-دو رأس بیشتر نبودند. تا به حال ندیده بودیم این تعداد گرفتار در یک نقطه شوند.»

امسال باران در هرمزگان کم باریده‌ و خشکسالی باعث شده است حیات‌وحش برای یافتن آب به هر نقطه‌ای برود. به‌گفته پیروزی سال‌‌های قبل در مرداد و شهریور که اوج گرما بود،‌ حیات‌وحش بی‌تاب می‌شد. «امسال خشکسالی شدیدتر و باران کمتر است و حیوان‌ها برای پیدا کردن آب در آخر فرودین که قاعدتاً باید آب وجود داشته باشد، گرفتار شده‌اند.»

حوالی هفت غروب کار این چهار مرد تمام شد، آنها سه کل و بز تلف‌شده را همانجا گذاشتند و یک بز کوهی رنجور و بیمار را به کلینیک دامپزشکی بستک رساندند. در نهایت کار آنها حوالی ۹ شب تمام شد و به خانه برگشتند. آیا برای ایمن کردن این گودال‌ می‌توان کاری انجام داد تا دوباره شاهد چنین اتفاقاتی نباشیم؟ «کار سختی است، ارتفاع چاله زیاد است،‌ در جای خطرناکی هم واقع شده که وسط دره است. باید وسیله و امکانات را خودمان حمل کنیم، چون راه دسترسی با ماشین هم ندارد،‌ ولی شاید بشود کارهایی انجام که لااقل عمق چاله را کاهش دهیم.»

صالح‌آباد بین ۷۵۰ تا ۸۰۰ نفر جمعیت دارد، در این منطقه هم مانند سایر مناطق کشور شکار وجود دارد. «از قدیم‌الایام برخی از مردم شکار می‌کردند، گوشت‌فروشی هم برخی انجام می‌دهند. بالاخره همیشه کسانی هستند که از طبیعت سوءاستفاده می‌کنند، ولی ما باید مراقب منطقه‌مان باشیم.»

سال سخت حیات‌وحش هرمزگان

«فیگوئرا»، سفیر اسپانیا به دربار صفوی، در سال ۱۶۱۷می‌نویسد: «زمین گامبرون لم‌یزرع بسیار نامساعد و مشابه زمین‌های جزیره هرمز است. با این فرق که آب چاه‌هایی که در این ناحیه حفر می‌شود، شیرین است. تعدادی نخل در آن وجود دارد که محصول خرمای آن در تصور نمی‌گنجد.» بخشی از آبی که سفیر اسپانیا از آن صحبت می‌کند، آن زمان از همین گودال‌ها تأمین می‌شد. این گودال‌ها نزد اهالی به «بنکر» معروفند و آب باران را در خود جمع می‌کنند. «میثم قاسمی»، معاون طبیعی و تنوع‌زیستی اداره‌کل محیط‌زیست هرمزگان، دلیل خشکی این بنکر را نباریدن باران می‌‌داند. «هر سال در فصل خشک سال شاهد گیر افتادن حیات‌وحش در بنکرها بودیم، اما امسال به‌واسطه عدم بارندگی شاهد این اتفاق در فرودین هستیم که نشان می‌دهد سال سختی را به‌لحاظ منابع آبی تجربه می‌کنیم.»

بی‌آبی به‌گفته قاسمی باعث شد حتی در بشاگرد که منابع آبی بیشتری دارد یک بز کوهی سراغ خانه فردی که در همان حوالی ساکن برود، شاید بتواند تشنگی‌اش را برطرف کند. صاحب خانه آب را از بز کوهی دریغ نکرد و پس از آن سراغ خبر دادن به اداره محیط‌زیست رفت. در غرب هرمزگان که صالح‌آباد هم در آن واقع شده، کمبود منابع آبی بیشتر است. منطقه‌ای که این بنکر در آن واقع شده، جزئی از یک حفاظتگاه مردمی است. «به‌خاطر فعالیت‌های حفاظتی جمعیت حیات‌وحش در منطقه بهبود پیدا کرده است. آنها از منابع آبی مختلف استفاده می‌کنند که بخشی از آنها شامل همین دو بنکر می‌‌شود. دو روز قبل از این اتفاق همیاران محیط‌زیست به منطقه رفته و با سنگ و چوب یکی از بنکرها را ایمن کرده‌ بودند. بااین‌حال، کل و بزها برای تأمین آب به این بنکر آمده بودند که اتفاقاً خشک‌تر است.»

حضور محمد پیروزی، محمد دژپناه، محمد علیشاپور، محمد راه‌نشین باعث امدادرسانی و نجات به کل و بزهای گرفتار در بنکر شد. «آنها با تجهیزات و طنابی که داشتند، توانستند به‌جز سه مورد تلف‌شده،‌ باقی کل و بزها را نجات دهند. یکی از آنها هم بی‌حال بود که به دامپزشکی بستک آوردند و فعلاً در حال درمان است.»

آیا این اتفاق در هرمزگان زیاد می‌افتد. معاون طبیعی و تنوع‌زیستی اداره‌کل محیط‌زیست هرمزگان به اتفاقی که همین چند سال قبل افتاده است، ارجاع می‌دهد: «در جنوب فارس و در محدوده‌ای در نزدیکی همین منطقه ۱۱ قوچ و میش وارد برکه و تلف شده بودند. امسال بارندگی در منطقه نداشتیم و همین موضوع شرایط سختی را برای ما ایجاد کرده است.»