تخلفات پالایشگاه بیدبلند گسترده بود و «عالیه چنگیزی» که خردادماه امسال به‌عنوان دومین مدیر زن در مجموعه اداره‌کل حفاظت محیط‌زیست خوزستان منصوب شده بود، از ابتدای کارش پیگیر آلودگی شدید و تخلفات پالایشگاه بیدبلند بود که به‌دلایل نامعلومی چندسال عنوان «صنعت سبز» را یدک می‌کشید. درنهایت، با ورود دستگاه قضائی، این پالایشگاه به‌عنوان یکی از صنایع آلاینده معرفی شد. «امیر خلفیان»، دادستان مرکز خوزستان، چهارم اسفند ۱۴۰۳ اعلام کرد: «براساس گزارش‌های رسمی اداره‌کل حفاظت محیط‌زیست و اداره‌کل بازرسی خوزستان، پالایشگاه بیدبلند خلیج‌فارس بهبهان به‌دلیل ایجاد آلودگی‌های زیست‌محیطی قابل‌توجه، تحت‌نظارت و بررسی دقیق قضائی قرار گرفت و در همین راستا، کارگروه قضائی حقوق عامه دادسرای عمومی و انقلاب مرکز استان خوزستان، پس از بررسی مستندات و گزارش‌های تخصصی، این پالایشگاه را در فهرست صنایع آلاینده قرار داد. براین‌اساس، مطابق تبصره یک ماده ۳۷ قانون مالیات بر ارزش‌افزوده، واحدهای صنعتی آلاینده تا زمان رفع کامل آلودگی، مشمول پرداخت عوارض آلایندگی خواهند بود.

مسئله صنایع آلاینده بهبهان اما به پالایشگاه بیدبلند ختم نشد. چنگیزی در ۹ ماه حضورش، ۲۵ واحد صنعتی در شهرستان بهبهان را برای نخستین‌بار به‌عنوان صنعت آلاینده معرفی کرد و ۱۲ صنعت آلاینده از جمله یک شرکت نفت و گاز و یک کارخانه سیمان را نیز در شرف ثبت در فهرست صنایع آلاینده داشت که چند روز قبل از نهایی کردن این فهرست برکنار شد تا همه نگاه‌ها متوجه فشارهای صنایع آلاینده بر مدیران محیط‌زیست به‌ویژه در شهرستان‌ها شود. گزارش‌ها حاکی است که سرپرست اداره حفاظت محیط‌زیست بهبهان در ماه‌های گذشته به‌دلیل این فشارها بارها تا مرحله برکناری پیش رفته و یک‌بار نیز در زمان مدیرکل سابق حفاظت محیط‌زیست خوزستان استعفا داده که پذیرفته نشد.

سرانجام مراسم تودیع چنگیزی شنبه گذشته در حالی در فرمانداری بهبهان برگزار شد که بدون اطلاع قبلی و بدون حضورش بود.

این گفته معاون حفاظت محیط‌زیست خوزستان درحالی‌است که به‌گفته یک منبع آگاه، به‌کارگیری نیروهای موسوم به نیروهای طرح در اداره‌کل حفاظت محیط‌زیست خوزستان یک روال است و هم‌اکنون سه نفر از مدیران شهرستان‌ها با همین قرارداد استخدامی مشغول کار هستند و یکی از آنها بیش از پنج سال سابقه مدیریت دارد. او اما این انتصاب‌ها در تعداد معدود شهرستان‌ها را به‌دلیل محدودیت نیروی مناسب پست مدیریت عنوان می‌کند. حسینی‌کیا همچنین درباره تبدیل وضعیت چنگیزی توضیح می‌دهد: «رأی دیوان عدالت اداری درباره تبدیل وضعیت او صادر شده که در حال طی مراحل قانونی است. به‌رغم چندبار مکاتبه با سازمان مرکزی، پاسخ گزینش ایشان هنوز نیامده است.»

«محمد داسمه»، وکیل پایه یک دادگستری و عضو انجمن دوستداران طبیعت و محیط‌زیست خوزستان که وکالت چنگیزی را نیز برعهده دارد، موضوع قرارداد استخدامی را رد می‌کند و می‌گوید: «خانم عالیه چنگیزی آبان‌ماه ۱۴۰۲، از دیوان عدالت اداری رأی قطعی مبنی‌بر الزام به تبدیل وضعیت به طرفیت اداره‌کل حفاظت محیط‌زیست خوزستان اخذ کرده بود. سازمان اداری و استخدامی کشور نیز در راستای اجرای رأی قطعی دیوان عدالت اداری و دستور شعبه ۵ اجرای احکام دیوان عدالت اداری دستور لازم برای تبدیل وضعیت او را به اداره‌کل حفاظت محیط‌زیست خوزستان ابلاغ کرد‌. متأسفانه این اداره‌کل از اجرای رأی قطعی دیوان استنکاف کرد. براساس ابلاغیه دیوان عدالت اداری، باید ظرف ۱۰ روز نتیجه اجرای رأی قطعی را به اجرای احکام دیوان عدالت اداری گزارش کند، در غیر این‌صورت مدیرکل حفاظت محیط خوزستان به پنج سال انفصال از خدمت و جبران خسارت محکوم می‌شود. در حال حاضر، این موضوع را به وکالت از خانم چنگیزی به‌شدت در دستورکار داریم و به‌زودی شاهد اجرای قانون خواهیم بود.»

از فلرسوزی تا قاچاق چوب و شکار

براساس مستنداتی که داسمه ارائه کرده، انجمن دوستداران طبیعت و محیط‌زیست خوزستان، جمعیت فعالان محیط‌زیست شهرستان بهبهان و نماینده سازمان‌های مردم‌نهاد در این شهرستان، مدیرعامل مؤسسه رفتگران طبیعت بهبهان، جمعی از کوهنوردان، دهیاران و جامعه محلی از اقدامات سرپرست اداره بهبهان تقدیر و تشکر کرده‌اند.

براساس این مکاتبات، شورای اسلامی شهر بهبهان ۱۷ بهمن‌ماه در نامه به رئیس سازمان حفاظت محیط‌زیست «از پیگیری مداوم آلودگی هوا و پایش‌های شبانه‌روزی و حضور بهنگام در زمان وقوع آلودگی‌های محیطی و کشف دلایل آلودگی مانند فلرینگ‌های پالایشگاهی و صنایع بهره‌برداری نفت و گاز و تخلفات کارخانه‌ها از سوی چنگیزی تشکر کرده است.» در ادامه این نامه آمده است: «برای اولین‌بار پیگیری مشکلات گودال‌سوزی‌های شرکت نفت در منطقه و آلوده کردن مداوم هوا و خاک، پیگیری آلودگی رودخانه مارون و شناسایی نقاط بحرانی، پیگیری عدم انجام تکالیف آبفا و عدم تصفیه فاضلاب و ایجاد آلودگی برای هفت شهر پایین‌دست مارون، نظارت و گزارش تخلفات ۳۰ واحد سنگ‌شکن در بهبهان برای نخستین‌بار، پیگیری مدام مشکلات تخلیه نخاله و زباله، ارائه طرح پژوهشی سیاهه انتشار برای شهرستان بهبهان، حفاظت از طبیعت و برخورد با شکارچیان متخلف و قاچاقچیان چوب که بیش از ۱۰ سال گزارش آنها به اداره محیط‌زیست داده می‌شد و برخورد با فروش غیرمجاز گوشت پرندگان بومی که سال‌ها مشغول به این کار بوده‌اند از اقداماتی است که چنگیزی در مدت حضورش در اداره حفاظت محیط‌زیست بهبهان انجام داده است.»

عزل و نصب‌های سیاسی اقتصادی

«حمید ظهرابی»، معاون سازمان حفاظت محیط‌زیست، چندی پیش به دیده‌بان ایران، از برکناری بیش از ۵۰ مدیر این سازمان به‌دلایل سیاسی در دولت قبل گفته بود. شرایط در شهرستان‌ها اما بیشتر حول محور منافع هلدینگ‌ها و شرکت‌های بزرگ اقتصادی است. نمونه آن فشارهای غیرقانونی برای اجرای پروژه‌های نفتی بدون مجوز در هورالعظیم است که از نیمه‌های امسال با مصوبه شورای تأمین استانداری خوزستان برای تسهیل حضور پیمانکاران نفت بیشتر شده است. کار به آنجایی رسید که به‌خاطر توقف فعالیت یکی از پیمانکاران نفتی در هور، با دستور فرماندار وقت هویزه و استانداری، برق اداره محیط‌زیست هویزه را قطع کردند. آیا حامیان محیط‌زیست پیروز این نبرد نابرابر خواهند بود؟