بحران آب در ایران، داستانی پیچیده و چندلایه است؛ روایتی نه از یک حادثه ناگهانی، بلکه از روندی طولانی‌مدت که هم عوامل طبیعی و هم دست‌اندازی‌های انسانی در آن سهم دارند. کاهش بارندگی و تغییراقلیم، تنها حدود ۱۰ تا ۱۵ درصد از سهم این بحران را به خود اختصاص داده‌اند. سهم عمده و فاجعه‌بارتر در ایجاد بحران آب را مدیریت نادرست منابع آب، توسعه بی‌رویه کشاورزی پرمصرف، انتقال آب‌های گسترده و حفر چاه‌های غیرمجاز فراوان، جانمایی و بارگذاری صنعتی و جمعیتی بیش از توان اکولوژیکی مناطق مختلف کشور، به‌ویژه مناطق مرکزی و تخریب اکوسیستم‌های طبیعی، برعهده دارند. مشکل اصلی اینجاست که مصرف آب کشور در بخش‌های شرب، صنعت و کشاورزی به حدود ۹۶ میلیارد مترمکعب رسیده، درحالی‌که میزان مجاز برداشت از منابع آب تجدیدپذیر، فقط ۴۲ میلیارد مترمکعب است. این عدم توازن (بهره‌برداری بیش از ۲۰۰ درصدی نسبت به حد مجاز) که مسئله اصلی و واقعی آب ایران است، نه‌تنها باعث کم‌آبی یا خشکی رودها و چشمه‌ها و دریاچه‌ها شده، بلکه دشت‌ها را هم تشنه و دچار فرونشست کرده است و رشد بیابان‌زایی را نیز در پی داشته است.

در سال‌های اخیر و در پاسخ به تنش‌های فزاینده منابع آبی، مسئولان تلاش کرده‌اند با تدوین الگوهای بهینه و اعمال سیاست‌های مدیریت تقاضا، مصرف آب را کنترل کنند. این تلاش‌ها به‌ویژه در کلانشهری مانند تهران که هم‌زمان با رشد جمعیت، توسعه شهری و محدودیت منابع روبه‌روست، اهمیت مضاعف یافته است. در همین راستا، براساس اعلام مسئولان آب‌وفاضلاب، سرانه مصرف مطلوب برای هر شهروند تهرانی حدود ۱۳۰ لیتر در روز در نظر گرفته شده و اقداماتی نظیر کاهش فشار، توزیع تجهیزات کاهنده مصرف و ارائه هشدارهای عمومی در دستورکار قرار گرفته است. بااین‌حال، فاصله‌ معناداری میان اهداف تعیین‌شده و واقعیت‌های روزمره مصرف در تهران وجود دارد؛ فاصله‌ای که درصورت بی‌توجهی، می‌تواند منجر به تضعیف اثربخشی سیاست‌ها و بی‌اعتمادی عمومی شود.

|پیام ما| در ایران و براساس بررسی‌های جدید، حدود ۳۲ درصد از کل حجم آب ورودی به شبکه توزیع شرب کشور فاقد درآمد است که دارای حجمی معادل ۲.۹ میلیارد مترمعکب و مبلغی در حدود ۱۳ هزار میلیارد تومان می‌شود. بر این اساس، استان‌های با بیشترین مقدار «آب به حساب نیامده» شامل کهگیلویه‌وبویراحمد و خوزستان است که به‌ترتیب ۵۷.۳ و ۵۳.۴ درصد از کل حجم آب توزیع‌شده در شبکه شرب آنها فاقد درآمد است. مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی با ارائه اعدادی دقیق از وضعیت درآمدی آب در کشور هشدار می‌دهد توجه نکردن به منابع درآمدی و میزان کمی و کیفی این آب‌ها آینده منابع آبی کشور، دسترسی جمعیت رو به رشد کشور به آب و امکان تأمین آبی پایدار به‌ویژه در حوزه شرب برای این جمعیت را با ابهام‌ها و خطرات احتمالی روبه‌رو می‌کند. این درحالی‌است که هم مدیران آب و هم کارشناسان موضوع اقتصاد ضعیف آب را به‌عنوان چالشی اساسی در مدیریت منابع آب کشور معرفی می‌کنند.

بومی‌سازی فناوری نانوحباب در ایران، مصرف انرژی تصفیه‌خانه‌های آب و فاضلاب را تا 50 درصد کاهش داده و به پایداری شبکه برق کشور در شرایط بحران کمبود انرژی کمک می‌کند.

سخنگوی کمیسیون انرژی مجلس از کاهش ۵ میلیون لیتری مصرف روزانه گازوئیل در چهار ماه نخست امسال خبر داد و اعلام کرد که این کاهش عمدتاً حاصل اقدام‌های صورت‌گرفته در زمینه مقابله با قاچاق سوخت بوده است.

بیش از ۳۵ هزار هکتار از نخل‌های آبادان و خرمشهر در خطر بحران پیشروی آب شور از خلیج‌فارس به‌سمت این دو شهر جنوبی در خوزستان هستند. تکرار متناوب بحران پیشروی آب شور از خلیج‌فارس به‌سمت آبادان و خرمشهر موجب به مخاطره انداختن تمامی نخل‌ها و حتی کشاورزی در محدوده منطقه آزاد اروند شده است. فعالان محیط‌زیستی در خوزستان دلیل بحران پیشروی آب شور از خلیج‌فارس به‌سمت آبادان و خرمشهر را در سیاستگذاری‌های غلط حکمرانی منابع آب می‌دانند. این نشان می‌دهد احداث سد روی کارون و بهمنشیر، بدون تأمین حقابه، کارساز نخواهد بود.

هر بار که برق می‌رود، داستانی نگران‌کننده‌ در شهرک‌های صنعتی رقم می‌خورد؛ پمپ‌های تصفیه‌خانه از کار می‌افتند و پساب صنعتی بی‌آنکه فرصت تصفیه داشته باشد، راه خود را به زمین‌های کشاورزی و آب‌های سطحی باز می‌کند. ایستگاه پمپاژ تنها دو ساعت ظرفیت نگهداری پساب دارد و وقتی برق قطع می‌شود، پس از چند ساعت مخازن لبریز و فاضلاب تصفیه‌نشده سرریز می‌شود. این روند، سه سال است که ادامه دارد و آلودگی رودخانه‌ها، مسیل‌ها و زمین‌های کشاورزی را افزایش داده است. حالا این آلودگی به منابع زیرزمینی نیز رسیده و مدیرکل محیط‌زیست استان تهران نسبت به این بحران هشدار داده است. کارشناسان و اساتید محیط‌زیست در گفت‌وگو با «پیام ما» می‌گویند وضعیت فعلی آلودگی، به مرز بحران نزدیک شده و نیازمند توجه فوری است.

«ژواه‌» به‌جای سد به «حوضچه فاضلاب» معروف است. سدی که ۱۰ سال از تکمیل عملیات عمرانی آن می‌‎گذرد، اما به‌دلیل آلودگی بالای رودخانه‌ تغذیه‌کننده آن، عملاً امکان آبگیری ندارد. شرکت توسعه منابع آب و نیروی ایران می‌گوید با توسعه و ارتقای تصفیه‌خانه فاضلاب سنندج مسئولیت خود در طرح علاج‌بخشی را انجام داده است، اما این سد هنوز امکان بهره‌برداری ندارد. خبری از انجام تکالیف قانونی دیگر نیست. نه کاهش ورود «نیترات فسفر» به‌واسطه سموم شیمیایی انجام شده و نه جلوی ورود فاضلاب صنایع کوچک بالادست گرفته شده است. فاضلاب نواحی مسکونی اطراف شهر سنندج همچنان به رودخانه می‌ریزد و «ژاوه‌رود» را به رودی روان از آلاینده‌ها و فاضلاب تبدیل کرده‌ است. خشکسالی و تغییراقلیم اما منتظر دولت و اقدامتش نمی‌ماند. تنش آبی در کردستان مانند سایر نقاط کشور با گرمتر شدن روزهای سال افزایش پیدا می‌کند. ژاوه اما امسال هم به کار شهروندان کردستان نمی‌آید.