چند سالیست که از گردشگری در جایگاه یکی از جایگزین‌ها برای اقتصاد نفتی در ایران یاد می‌شود. بی‌گمان گردشگری طبیعی که می‌توان از آن با نام «طبیعت‌گردی» نام برد نیز یکی از گزاره‌های شکل‌دهنده پدیده و ساختاری به نام گردشگری است. با این ناهمسانی که این شیوه گردشگری یا همان طبیعت‌گردی بایسته‌های ویژه خود را دارد و با گردشگری تاریخی، درمانی و… ناهمسو است. هدف این نوشتار واکاوی درستی یا نادرستی چشم‌انداز اقتصادی گسترش گردشگری در ایران نیست. در این یادداشت بر آنم تا به بایستگی جداسازی «گردشگری» و «طبیعت گردی» از یکدیگر بپردازم.
شوربختانه نگاه توسعه‌ای و برداشت سازه‌ای از گردشگری در این سال‌ها به دستاویزی برای شکل‌گیری «مافیای گردشگری» و در پی آن کج‌روی «طبیعت گردی» در کشور شده که نمود بارز آن را می‌توان در برنامه‌ریزی برای ساخت تله‌کابین‌های دوگانه در جنگل‌های استان گلستان دید. پافشاری بر «طبیعت‌گردی سازه‌محور» در جایگاه یکی از پایه‌های پدیده گردشگری در این استان در سال‌های گذشته می‌رود تا نابودی و ویرانی زیربناهای سازنده زیست‌بوم ویژه گلستان را شتاب دهد. برنامه‌ریزی برای ساخت دو خط تله‌کابین، یکی در منطقه «ناهارخوران گرگان» و دیگری در رویشگاه جنگلی ثبت شده در میراث جهانی «علی آباد کتول»، که یکی از رویشگاه‌های یگانه گونه بسیار ارزشمند «سرخدار» است، بدون توجه به پیامدهای محیط زیستی وارد شده بر خاک و آب و پوشش گیاهی و هشدارهای کارشناسان و همچنین بدون در نظر گرفتن کشش و گردش اقتصادی منطقه، هیچ توجیه محیط زیستی و اقتصادی ندارد. الگوبرداری نادرست از مجموعه گردشگری نمک‌آبرود در غرب استان مازندران که در پیِ نزدیکی به پایتخت، در بیشتر روزهای سال برخوردار از مشتری و بازدیدکننده یا همان «گردشگر» است، برنامه‌ریزان را در شرق استان گلستان به این اشتباه برآوردی -اگرچه عمدی و هدفمند- انداخته که با الگوبرداری و انجام چنین طرح‌هایی می‌توانند شکوفایی اقتصادی را برای استان گلستان و به‌ویژه شرق این استان به ارمغان بیاورند. این درحالیست که نگاهی به شاخص‌های اقتصادی منطقه به‌ویژه درصد «اشتغال مولد» و «درآمد سرانه نسبی» و مهم‌تر از همه دوری از پایتخت، بیانگر این است که این منطقه از کشش اقتصادی لازم را برای چنین سرمایه‌گذاری‌هایی با نام گسترش گردشگری یا طبیعت‌گردی ندارد و این شعارها تنها دستاویزی برای دست‌برد زدن و به چنگ آوردن زمین‌های ارزشمند و گران‌قیمت جنگلی و دریافت وام‌های بانکی کلان با سودهای تک‌رقمی و دوره بازگشت درازمدت است (البته اگر بازگشتی در دستور کار باشد). در این میان کنار کشیدن سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور که کارگزار مدیریت جنگل است، در برابر این قانون‌شکنی‌های آشکار در جنگل‌های استان گلستان، هم نگران‌کننده و هم ناامیدکننده است. سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور می‌تواند و باید با دستمایه بند (3) مصوبه شماره 20147/ت 24120 مورخ 01/05/1380 هیئت وزیران که می‌گوید: «صدور کلیه مجوزهایی که به هر ترتیب به کاهش مساحت جنگل‌های شمال کشور منجر می‌شود از سوی تمامی دستگاه‌ها متوقف و ممنوع شود» نسبت به پیگرد قانونی این دست‌درازی آشکار به جنگل‌های استان گلستان با نام گردشگری یا هر نام دیگر برخورد بازدارنده انجام دهد. به‌ویژه اینکه دست‌برد به جنگل‌های ثبت میراث جهانی علی‌آباد کتول، بی‌گمان این رویشگاه را از فهرست میراث جهانی بیرون خواهد برد و دستاورد کارشناسان کشورمان برای ثبت این جنگل‌ها به نام ایران در یونسکو را از بین می‌برد. دستاوردی که با تلاش‌های بسیار، «هیرکانی» را با نام «ایران» درهم‌آمیخت و تلاش‌هایی که اگر نمی‌بود، کشور «آذربایجان» نام و ارزش این جنگل‌های بی‌مانند را ربوده و به نام دارایی‌های معنوی دولت نوبنیاد خود ثبت جهانی کرده بود.
«گردشگری طبیعی»، چنانچه همان «طبیعت گردی» خودمانی بماند، خوب است. نگذاریم «طبیعت گردی» هم مانند مدیریت منابع آب کشور «سازه محور» شود.