تبعات آلودگی نوری شهرها برای انسان‌ها و محیط زیست

یک کارشناس حوزه آلودگی نوری با اشاره به اینکه زیاد و کم بودن هر چیزی حتی نور می‌تواند دردسر ساز و آزاردهنده باشد، گفت: جداول مهندسی برای جزئیات کارهایی که انسان در فضای بسته یا حتی فضای باز شهرها می‌خواهد انجام دهد، وجود دارد و میزان روشنایی استاندارد در آن‌ها ثبت شده که بسته به شرایط اقلیمی در هر کشور متفاوت است.

حامد میرزاخلیل در گفت و گو با ایسنا تاکیدکرد: اگر خارج از ضوابط جدول‌های مهندسی عمل کنیم چه به لحاظ بیولوژیک و چه روحی – روانی به خودمان آسیب وارد خواهیم کرد و آلودگی نوری تولید می‌شود.

وی در بخش دیگری از صحبت‌های خود گفت: آلودگی نوری موضوعی است که چند وجه دارد، به‌طوری‌که اگر از یک منجم بپرسید آلودگی نوری چیست ممکن است یاد ستاره‌ها و «آسمان‌تاب‌» شهرها در رصدگاه‌ها بیفتد که مزاحم نمایش ستاره‌ها هستند. اگر از یک فعال محیط زیستی این سوال را بپرسید بحث آسیب‌هایی که به جانوران و حیوانات شب‌زی وارد می‌شود، مطرح خواهد شد. اگر از گیاه شناس بپرسید بحث ارتباط گیاه با نور، خورشید و حتی نورپردازی شبانه به درختان به ذهنش می‌رسد و اگر از یک حقوق‌دان بپرسید که آلودگی نوری چیست بحث جرم و جرم‌خیزی و امنیتی که نور در فضای شهری تامین می‌کند را مطرح می‌کند. از این رو مسئله آلودگی نوری شاخه‌های مختلفی دارد و بسته به اینکه هر کسی به ظن خودش به شکلی می‌خواهد به آلودگی نوری نگاه کند، متفاوت است. این پژوهشگر آلودگی نوری در پاسخ به این پرسش ایسنا که آلودگی نوری چه مضرات و مشکلاتی را می‌تواند به لحاظ زیست محیطی برای شهرها به وجود آورد، اظهار کرد: بیشتر شهرداری‌های شهرهای بزرگ کشور، درختان محیط‌های شهری را نورپردازی می‌کنند تا رنگی به شهر بدهند اما این اقدام به درختان که از زیرساخت‌های محیط زیست شهری و غیر شهری هستند، آسیب وارد و آن‌ها را  ضعیف می‌کند یا بسته به گونه درخت عمر آن را ۶ تا ۱۰ سال کاهش می‌دهد.

وی ادامه داد: حیات بسیاری از موجودات بسته به حیات درختان است. از حشراتی که روی درختان زندگی می‌کنند تا پرندگانی که بر درختان لانه‌سازی و هوای سالمی که درختان در شهرها ایجاد می‌کنند یا حتی القای روحیه مثبتی که فضای سبزی که درخت می‌تواند داشته باشد همه باعث می‌شود که نورپردازی به درختان تبعات اجتماعی و محیط زیستی بسیاری در پی داشته باشد.

میرزاخلیل در پاسخ به این پرسش که آلودگی نوری و نورپردازی درختان چه تاثیری بر حیات پرندگان دارند، گفت: نورپردازی درختان ضمن اینکه در فرایند لانه‌سازی و تخم‌گذاری پرندگان اختلال ایجاد می‌کند، باعث می‌شود قوه جهت‌یابی آن‌ها مختل شود و در نتیجه نتوانند لانه خود را به‌راحتی پیدا کنند همچنین باعث مهاجرت پرنده‌های حساس‌تر به حاشیه شهرها می‌شود.

وی در ادامه ضمن اشاره به اینکه پرندگانی که در فصل مهاجرت مدتی مهمان شهرها می‌شوند ممکن است به‌دلیل مناسب نبودن شرایط محیطی شهرها سال‌های بعد به مکان‌های دیگری کوچ کنند و به شهرها بازنگردند، اظهارکرد: پرندگان هنگام مهاجرت از ارض‌های بالاتر به پایین‌تر جذب نورهای شهری بویژه رنگ آبی و سفید می‌شوند. این مساله باعث می‌شود آن‌ها به مقصد نرسند و در نهایت منجر به مرگ آن‌ها می‌شود مانند عکسی که نشنال جئوگرافی سال‌های گذشته از مرگ هزاران پرنده در صبح یک روز پاییزی که پای یکی از برج‌ها جمع‌آوری شده بودند، منتشر کرد.

این کارشناس آلودگی نوری اضافه کرد: با صنعتی شدن شهرهای بزرگ لطافت شهری تا حدودی کم شده و رو به خشونت رفته است بنابراین شاید حوادثی مانند مرگ پرندگان، از بین رفتن درختان و شکننده شدن اکوسیستم به دنبال آلودگی نوری، توجه شهرنشینان را به خود جلب نکند و آن را نادیده بگیرند. در چنین شرایطی پرنده شناسان باید جمعیت پرندگان شهری را زیر نظر داشته باشند و وضعیت آن‌ها را ارزیابی کنند.