اکوسیستم خلیج فارس گرفتار در آلودگی‌های نفتی و غیرنفتی

معاون سازمان محیط زیست می‌گوید: شرایط خلیج فارس از نظر آلودگی‌های زیست محیطی و کنترل آنها نیازمند همکاری تمام کشورهای حوزه‌ آن است

به گفته معاون محیط زیست دریایی سازمان حفاظت محیط زیست، با توجه به اینکه از سوی سازمان بین‌المللی دریانوردی، خلیج فارس جزو مناطق حساس از نظر زیست محیطی اعلام شده است از این‌رو این سازمان با همکاری سایر بخش‌ها اقدام به آنالیز و پایش آن کرده است.

احمدرضا لاهیجان‌زاده ادامه می‌دهد: برخی از قسمت‌های شمال غرب خلیج فارس -در محدوده خورموسی و اروند کنار- نیز جزو مناطق به‌ویژه حساس از نظر زیست محیطی به حساب می‌آید. آن‌‌طور که وی به خبرگزاری ایسنا گفته، خلیج فارس از نظر زیست‌محیطی و تنوع زیستی بسیار مهم و با ارزش است، به عنوان مثال آب‌سنگ‌های مرجانی و جنگل‌های حرا از جمله اکوسیستم‌های ارزشمند این منطقه محسوب می‌شوند. معاون محیط زیست دریایی سازمان حفاظت محیط زیست با اشاره به اینکه از طرفی دیگر خلیج فارس بزرگترین آبراهه انرژی در دنیاست، می‌گوید: تردد تعداد زیادی نفتکش در حوزه خلیج فارس سبب می‌شود که مقدار زیادی آلاینده مرتبط با ترکیبات آلی مواد نفتی به آن وارد شود همچنین میدان‌های نفتی و گازی که در بستر خلیج فارس قرار گرفته است انتقال آلودگی به آن را در پی دارد. لاهیجان‌زاده در ادامه ضمن اشاره به جنگ‌ تحمیلی و جنگ آمریکا و عراق که سبب شد آلودگی‌های شدیدی به خلیج فارس وارد شود، تصریح می‌کند:‌ تمام این‌ها نشان می‌دهد که علاوه بر مسائل اقتصادی، مسائل نظامی و سیاسی نیز سبب تشدید آلودگی در منطقه خلیج فارس می‌شود. این مقام مسوول در ادامه ضمن اشاره به سایر اقداماتی که سبب آلودگی خلیج فارس شده است، بیان می‌کند: کشورهای جنوبی حاشیه خلیج فارس تقریبا ۶۰ درصد آب‌شیرین‌کن‌های دنیا را به خودشان اختصاص داده‌اند. این کشورها بدون رعایت حداقل الزامات زیست‌محیطی نسبت به احداث آب‌شیرین‌کن‌ها و تخلیه شورابه به خلیج فارس اقدام می‌کنند که بر کاهش کیفیت خلیج فارس اثرگذار است. از سوی دیگر تخلیه فاضلاب‌ شهرهای حاشیه خلیج فارس یکی دیگر از منابع آلودگی این حوزه است همچنین برخی از کشورهای حاشیه خلیج فارس مانند امارات و قطر اقدام به ایجاد مراکز تفریحی در خلیج فارس کرده‌اند که این اقدام آن‌ها خارج از توافق‌های کنوانسیون‌های بین‌المللی و استانداردهای علوم محیط زیستی است. معاون دریایی سازمان حفاظت محیط زیست با بیان اینکه علاوه بر عوامل انسانی عوامل دیگری مانند تغییر اقلیم در وضعیت کیفیت خلیج فارس تاثیر گذار است، تصریح می‌کند:‌ بالا رفتن دما و شوری آب در این منطقه بر کیفیت تنوع زیستی اثر داشته است. برای مثال می‌توان به سفید شدن آب‌سنگ‌های مرجانی اشاره کرد.لاهیجان‌زاده  در ادامه با اشاره به اینکه شرایط خلیج فارس از نظر آلودگی‌های زیست محیطی و کنترل آن‌ها نیازمند همکاری تمام کشورهای حوزه‌ آن است، عنوان می‌کند: از سال گذشته یک کشتی تحقیقاتی از مرکز اقیانوس شناسی و علوم جوی اقدام به نمونه‌برداری و پایش خلیج فارس از سمت دریای عمان کرده است. سازمان حفاظت محیط زیست تفاهمنامه‌ای  را با این مرکز منعقد کرده است که بر اساس آن بتواند پارامترهای بیشتری را پایش و بررسی کند همچنین طی نیمه دوم امسال گشت بعدی این کشتی تحقیقاتی آغاز می‌شود و می‌توانیم اطلاعات خوبی در مورد آلودگی‌های خلیج فارس به دست بیاوریم. این مقام مسوول در سازمان محیط زیست ادامه می‌دهد:‌ سازمان حفاظت محیط زیست به‌صورت ماهیانه و هر سه ماه یک بار آنالیزهایی را در آب‌های خلیج فارس انجام می‌دهد همچنین اخیرا با استفاده از فناوری‌های نوین و بهره‌گیری از سیستم‌های سنجش از راه دور و با کمک شرکت‌های دانش بنیان توانسته‌ایم از طریق تصاویر ماهواره‌ای آلودگی‌های خلیج فارس را رصد و محدوده و منبع آن را مشخص کنیم. لاهیجان‌زاده با بیان اینکه در حال حاضر این سازمان به دنبال این است که بتواند اکوسیستم‌های مختلف خلیج فارس را شناسایی کند، می‌گوید: چنانچه این اقدامات پیش رود طی چند ماه آینده می‌توانیم اطلاعات بسیار خوبی از حوزه خلیج فارس به دست آوریم و با استفاده از آن‌ها برای پیشگیری از آلودگی‌های بیشتر برنامه‌ریزی کنیم.

پیشروی آلودگی‌های نفتی در خلیج‌فارس

از دهه سوم شهریورماه وقوع آلودگی نفتی و ریزش نفت به دریا در حوالی جزیره خارگ در اثر نشتی خطوط لوله نفتی اتفاق افتاد که آلودگی ناشی از این لکه ها به سواحل گناوه، ریگ تا قلعه سفید پیشروی کرد که سطح گسترده ای از سواحل خلیج فارس را در بر می‌گیرد. به گزارش ایسنا، این لکه های نفتی گسترش یافته و در سطح و زیر آب شناور شده اند. با گذشت زمان ضخامت این لایه‌های نفتی بیشتر شده و به اکوسیستم دریا نفوذ می‌کند. آلودگی‌های سطحی و عمقی زیادی در سطح خلیج‌فارس وجود دارد که با باقی ماندن در دریا دیگر جزیی از این اکوسیستم شده و به نوعی با محیط عجین شده اند. طبق اطلاعات دریافتی از منابع محلی و کارشناسان لایه سیاهی اطراف جزیره خارگ به وجود آمد و در هفته آخر شهریور و پس از گسترش آلودگی، بخش وسیعی از خلیج فارس درگیر این پدیده شده است که شاید نتوان برای آن چاره فوری پیدا کرد اما با به کار بردن تدابیری می‌توان از وقوع اتفاقات این چنینی در آینده پیشگیری کرد.

نفت‌هایی که به دریا ریخته می‌شود

احسان گلستانی، رییس اداره ایمنی و حفاظت دریایی اداره کل بنادر و دریانوردی استان بوشهر در گفت‌وگو با ایسنا در خصوص آخرین وضعیت لکه‌های نفتی در خلیج‌فارس عنوان می‌کند: در ساحل و نقاطی که پلاژ هست امنکان پاکسازی وجود دارد اما در نقاطی که سنگ است کار سخت می شود. در حال حاضر دو حالت وجود دارد، یا با استفاده از دستگاه شستشوی فشار قوی برای جدا کردن نفت با امکان جمع آوری آن و یا با استفاده از بوم جاذب اقدام به برداشتن لکه های نفتی می شود که پَد جاذب با جذب لکه ها از پیشروی آن جلوگیری می کند. رئیس اداره ایمنی و حفاظت دریایی اداره کل بنادر و دریانوردی بوشهر تصریح می‌کند: در حال حاضر تصاویر ماهواره‌ای هیچ آلودگی در دریا را نشان نمی دهد و نفتی در دریا نیست بلکه به ساحل و یا کف دریا نشسته‌اند. گلستانی می‌افزاید: این موضوع تلنگری شد تا درخواست تجهیزات بیشتری برای مقابله با شرایط بحرانی داشته باشیم و توانایی خود را بالا ببریم. ضمن اینکه تاسیسات نفتی نیاز به تجهیزات مقابله با آلودگی متناسب با ریسک دارند و قرار است بازرسی هایی هم برای پیگیری و رسیدگی به این موضوع انجام شود.