کودکان در معرض آلودگی‌های زیست‌محیطی

معاون سازمان حفاظت محیط زیست: کودکان از جمله اقشار آسیب‌پذیر جامعه هستند که بیشترین آسیب را از آلودگی‌های زیست‌محیطی می‌بینند

به گفته معاون محیط‌ زیست دریایی سازمان حفاظت محیط زیست کودکان، افراد مسن و زنان باردار از جمله گروه‌های آسیب‌پذیر جامعه هستند که آلودگی‌های زیست محیطی می‌تواند روی آنها اثرگذار باشد. احمدرضا لاهیجان زاده که دیروز در مراسم «روز کودک و محیط زیست» در سازمان حفاظت محیط زیست سخن می‌گفت، با اشاره به اینکه کودکان بیشترین آسیب را از آلودگی‌های زیست محیطی می‌بینند، می‌افزاید: آسیب‌های زیست محیطی در بعد سلامت هزینه زیادی را به جامعه تحمیل می‌کند و سبب می‌شود که جامعه سالم شکل نگیرد. به گزارش ایرنا، این مقام مسوول در ادامه عنوان می‌کند: پژوهش‌های بین‌المللی نشان داده است که میزان پذیرش آموزش‌های زیست محیطی در کودکان بین ۶۵ تا ۷۵ درصد بازدهی دارد درحالی‌که با افزایش سن تغییر تفکر در افراد کاهش پیدا می‌کند و در سنین دانشجویی تغییر تفکر نسبت به محیط زیست بین ۵ تا ۱۰ درصد است.

حفظ محیط زیست، مهمترین آموزه زندگی

معاون محیط زیست دریایی و تالابی سازمان حفاظت محیط زیست تاکید می‌کند: یکی از مهمترین آموزه‌های زندگی، حفظ محیط زیست است چون اگر محیط زیست نباشد نه اقتصاد، نه فرهنگ و نه اشتغال وجود نخواهد داشت.

لاهیجان‌زاده ادامه می‌دهد: آموزش از ابتدا نقش مهمی در نحوه شکل‌گیری شخصیت کودک در آینده دارد. به عنوان مثال کشورهای اسکاندیناوی مقام اول را در حوزه آموزش دارند چون آن‌ها به ندرت آموزش نوشتاری بلکه به کودکان آموزش زندگی می‌دهند، یعنی سه تا چهار سال به دانش آموز فقط آموزش زندگی و فرهنگ می‌دهند و برای ورود به جامعه آماده می‌کنند اما ما از همان اول ابتدایی و حتی آمادگی کودکان را بمباران درسی می‌کنیم و آموزه‌های زندگی که مهمترین آن محیط زیست است را کمتر به آن‌ها آموزش می‌دهیم چون ریشه اقتصاد و اشتغال در محیط زیست و منابع موجود است. وی به هفته کودک اشاره کرده و می‌گوید: اینکه چه اتفاقی در جهان افتاد که به این نتیجه رسیدند تا بحث حمایت از کودکان را داشته باشند، بر می‌گردد به مسائل و مشکلاتی که در جنگ جهانی دوم برای کودکان به وجود آمد و منجر به شکل‌گیری انجمن حمایت از کودکان (یونیسف) در سازمان ملل شد. اما این دال بر این نیست که بعد از جنگ جهانی دوم دیگر کودکان در معرض آسیب قرار نگرفتند، البته آسیب‌هایی که به کودکان وارد می‌شود تحت شرایط مختلف متفاوت است. مثلا آسیب‌های جنگ و مهاجرت به کودکان نسبت به جنبه محیط زیست متفاوت است، در واقع اتفاقاتی که بشر رقم می‌زند به دو بخش آسیب پذیر جامعه یعنی کودکان و سالمندان بیش از همه لطمه وارد می‌شود. معاون محیط زیست دریایی و تالابی سازمان حفاظت محیط زیست ادامه می‌دهد: این آسیب‌ها در حوزه‌های مختلف آلودگی‌های زیست محیطی می‌تواند به کودکان منتقل شود و در نتیجه در آینده جامعه‌ای ناسالم و از نظر روانی مشکل دار شکل گیرد. این در حالی است که این نسل باید مسئولیت‌ها بر عهده بگیرد، بنابراین اگر از نظر روحی و روانی سالم نباشد قطعا کارها خوب پیش نخواهد رفت. همچنین آسیب‌های محیط زیستی از بعد سلامت هم می‌تواند هزینه هنگفتی از نظر هزینه‌های درمانی به جامعه وارد کند و هم اینکه سلامت یک جامعه را در آینده مورد تهدید قرار دهد چون قشر آسیب پذیر ما که کودکان هستند، بیشترین آسیب را از آلودگی‌های محیط زیستی خواهند دید. وی تاکید می‌کند: در این میان آموزش نقش بسیار مهمی دارد، بر اساس تجربه و مطالعاتی که در دنیا انجام شده است به این نتیجه رسیدند که بیشترین پذیرش آموزش در کودکان است و حتی مطالعه‌ای که در ایران هم صورت گرفت، نشان داد که میزان یادگیری و پذیرش آموزه‌ها در حوزه محیط زیست برای کودکان بین ۶۵ تا ۷۵ درصد بازدهی دارد و هر چه این سن بالاتر برود مثلا دوره دبیرستان یا دانشگاه این ظرفیت پذیرش در زمینه تغییر تفکر و رویه، درصد آن پایین می‌آید و حتی در سنین دانشجویی میزان تغییر تفکرشان نسبت به محیط زیست بین ۵ تا ۱۰ درصد بیشتر نبوده است. این مقام مسوول عنوان می‌کند: اگر شکل‌گیری از سن پایین صورت نگیرد در آینده که این افراد مسئول و تصمیم‌گیر می‌شوند، آنطور که باید نمی‌توانند تصمیم درست بگیرند. به عنوان مثال در مدت ۴۰ تا ۵۰ سال گذشته هر قدر در زمینه محیط زیست آسیب دیدیم به علت عدم آگاهی تصمیم‌گیران نسبت به مسائل محیط زیست بودف یعنی هیچ فردی دشمن مملکت خودش نیست اما چون آگاهی نداشتند که این تصمیمشان چه خسارت‌هایی را برای کشور به بار می‌آورد و در آینده منجر به چه خطاهای بزرگی می‌شود؛ تصمیماتی گرفتند که نتیجه آن وضعیت کنونی محیط زیست کشور شد. جنگل‌ها نابود شدند و منابع آب‌های زیرزمینی خود را از دست دادیم، تا ۱۰ سال پیش استان فارس که آب ندارد و قرن‌ها کشت دیم انجام می‌دادند با استان خوزستان که ۵ رودخانه دائمی دارد در تولید گندم رقابت می‌کرد. وی می‌افزاید: از این رقابت‌های غیرکارشناسی و غیرعلمی در کشور بسیار زیاد بود مانند دادن مجوزهای صنعت فولاد و پتروشیمی در مناطق کویری و بدون آب، در واقع تصمیمات غلطی است که ناشی از عدم اشراف به بحث آمایش سرزمین و بحث منابعی است که باید برای نسل‌های بعدی حفظ شود. وی تاکید می‌کند: بر این اساس باید اولویت اول دانش‌آموزان در بحث آموزش، مقوله محیط زیست باشد و بعد از آن وارد مراحل بعدی شویم که در آن آموزش‌ها مقداری حرفه‌ای‌تر می‌شود یعنی به دانش آموز فقط باید طبیعت را بشناسانیم، اینکه طبیعت چیست و چگونه به انسان کمک می‌کند. معاون محیط زیست دریایی و تالابی سازمان حفاظت محیط زیست با اشاره به بازدید دانش‌آموزان از موزه تاریخ طبیعی و تنوع زیستی سازمان حفاظت محیط زیست می‌گوید: امروز تعداد زیادی دانش آموز برای بازدید به این موزه آمده اند اما آیا زیرساخت‌های لازم برای آموزش در این مکان وجود دارد؟ وی به سفری که برای بازدید موزه تاریخ طبیعی ژاپن داشت اشاره کرده و می گوید تمام پیش‌بینی‌های لازم برای بازدید دانش‌آموزان در آنجا فراهم بود. لاهیجان زاده می‌افزاید: ما در موزه‌های خود به این مسائل توجه نمی‌کنیم، حتی نکات اولیه را هم رعایت نمی‌کنیم. الان موزه‌های تاریخ طبیعی زیادی در کشور وجود دارد اما واقعا در حوزه آموزش آن‌طوری که باید و شاید آن‌ها را تجهیز نکرده‌ایم، آموزش و پرورش هم باید بسیار وسیع‌تر وارد این حوزه شود و بتواند به این انتقال دانش و اطلاعات کمک کند.