آلودگی در کمین هوای تهران

از آبانماه و در کل ساعات شبانه روز همه خودروهای تهرانی باید معاینه فنی داشته باشند

در حالی که همه ما درگیر بالا رفتن ارز و طلا هستیم این آلودگی هوا است که خودش را برای گرفتن گلوی شهر آماده می‌کند. آلودگی هوا در سال گذشته بسیاری از شهرهای کشور را به تعطیلی کشاند. از آن‌جمله تهران بود که روزهای آلوده فراوانی را پشت سر گذاشت. روزهایی که با بیم و امید سپری شد و اما هیچ تغییر امیدوار کننده‌ای حاصل نشد.

حمله شبانه‌روزی ریزگرد‌ها به خوزستان و شرق کرمان تا دود خودروها در پایتخت ایران نفس کشیدن را برای شهروندان سخت کرده است. برخی راه چاره را در ترک محل سکونت دیده‌اند. بعضی اما چاره‌ای جز سکونت در محل‌های آلوده ندارند. باید بسوزند و نفس بکشند. 

روز گذشته علی پیرحسین‌لو معاون حمل و نقل و ترافیک شهرداری تهران در امور اجتماعی در شبکه اجتماعی توییتر در این مورد رشته توییتی داشت. او نوشت که می‌خواهم از تلاش‌هایی بنویسم که برای مهار آلودگی هوا در نیمه دوم سال آغاز شده است؛ از نگرانی‌هایی که اگر جدی گرفته نشود، زمستان ۹۷ می‌تواند بدتر از سال قبل باشد. 

حال هوای تهران خراب است

مقایسه روزهای سپری شده سال ۹۷ با مدت مشابه در سال ۹۶ نشان از آن دارد که اوضاع هوا رو به ناپاکی است. در حالی که ۸۴ درصد روزهای سال ۹۶ منتهی به ۶ مهر سالم بوده‌اند در سال ۹۷ تعداد روزهای سالم در همین مدت به ۸۱ درصد رسیده است. در مورد روزهای ناسالم هم در بر همین پاشنه می‌چرخد. آمار نشان می‌دهد که سهم روزهای ناسالم سال ۹۷ حدود ۱۴ درصد بوده است و در مدت مشابه سال ۹۶ تنها ۱۱ درصد روزها ناسالم بوده است . تقریبا حدود ۲۱ روز.

پیرحسین‌لو در این ارتباط می‌نویسد:«پارسال ۱۰۸ روز از سال، شاخص آلودگی هوا بالاتر از ۱۰۰ بود؛ یعنی هوا پاک و سالم نبود. در ۸ روز از آنها که شاخص از ۱۵۰ هم بالاتر بوده است. یعنی وضعیت کاملا ناسالم نتیجه آن وضعیت، تعطیلی مدارس و ادارات برای ۱۰ روز بود. امسال اگر کار خاصی صورت نگیرد، شاید شرایط حتی بدتر شود.»

آنالیز آلاینده‌های در ۳۶ ایستگاه انجام می‌شود

رییس گروه سلامت محیط دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی سه روز پیش در مورد نظارت و آنالیز آلاینده‌های هوا به ایسنا گفته بود:«در شهر تهران چیزی حدود ۳۶ ایستگاه سنجش آلودگی هوا وجود دارد که بعضی تحت نظارت محیط زیست و تعدادی دیگر تحت نظارت شهرداری است.» تاجیک گفته که تمام آنالیزها توسط معاونت بهداشت دانشگاه کارشناسی و بررسی می‌شود؛  به گونه‌ای که چندین هزار داده توسط کارشناسان مرکز جمع‌آوری شده و توسط نرم افزار مورد تایید WHO بررسی و آنالیز می‌شود. براساس این نرم افزار تاثیرات آلودگی هوا بروی سلامت افراد سنجیده و در نهایت نتیجه آنالیزها و تاثیرات مختلف آن بروی سلامت به استانداری، وزارت بهداشت و سایر سازمان‌های مربوطه گزارش داداه می‌شود.

مبارزه در شش ماهه دوم

معاون حمل و نقل و ترافیک شهرداری تهران راه‌حل را در دوسته می‌داند. اولی پرهزینه و بلند مدت مانند نوسازی ناوگان سنگین، افزایش کیفیت خودروها، رواج موتور و خودروهای برقی، گسترش LRT و BRT ، توسعه خطوط مترو و دوچرخه‌سواری. دومی اما کوتاه مدت و با هزینه کمتر؛ مانند نصب فیلتر دوده، توسعه محدوده کم انتشار و توسعه معاینه فنی در میان خودروهای تهرانی‌ها.

یک مطالعه علمی با عنوان  سیاهه انتشار می‌گوید بیش از ۷۰ درصد ذرات معلق و بیش از ۸۵ درصد گازهای آلاینده را خودروها تولید می‌کنند؛ اعم از شخصی، موتور، اتوبوس و کامیون. هر روز بیش از ۱۰۰۰ خودروی جدید هم در تهران شماره‌گذاری می‌شوند.در حالی که برای کشیدن ترمز دارد دیر می‌شود. همان مطالعهمی‌گوید ۳۰ درصد کل ذرات معلق را اتوبوس‌ها و ۲۳ درصد را کامیون‌ها تولید می‌کنند. با بودجه‌ای که دولت نمی‌دهد و اختیارات و امکاناتی که شهرداری ندارد، دست‌یافتنی‌ترین کار این است که معاینه فنی برای همه این خودروهای سنگین، اجباری و تا حد امکان، واقعی و استاندارد شود.

خودروهای شخصی هم علاوه بر تاثیر مستقیم و غیرمستقیم روی تولید ذرات آلاینده، حدود نیمی از کل گازهای سمی موجود در هوا را تولید می‌کنند. به خصوص خودروهای کاربراتوری که هنوز کار می‌کنند و تا چند برابر خودروهای انژکتوری آلاینده هستند. راه می‌روند و مغز و قلب و ریه ما را هدف می‌گیرند.

طرح کاهش چه می‌گوید

از مهرماه ۱۳۹۵ فاز اول طرح کاهش (مخفف کنترل آلودگی هوای شهر) در تهران اجرا شد. در این طرح، معاینه فنی خودروها در همان محدوده جغرافیایی طرح زوج و فرد توسط دوربین‌ها کنترل می‌شد. اجرای محدود طرح و جریمه متخلفان باعث شد مراجعه به مراکز معاینه فنی تهران در عرض دو سال ۲.۵ برابر شود.

از اول آبان قرار است این الزام، به همیشه و همه‌جای شهر گسترش یابد. دیگر هیچ خودرویی در هیچ زمانی و از شبانه‌روز بدون معاینه فنی حق تردد نخواهد داشت. در دو سال گذشته، اجرای محدود طرح باعث شد آلایندگی بیش از ۵۰۰ هزار خودرو برطرف شود. چشم‌انداز، رفع اشکال ۷۰۰ هزار خودروی دیگر است.

وانت ها باید باربرگ بگیرند

ناوگان حمل بار هم در تهران تقریبا رهاشده است. وانت‌ها وضع خوبی ندارند و به خصوص کامیون‌های به‌شدت فرسوده و آلاینده، نیمه‌شب‌ها در تهران جولان می‌دهند. همه اینها از اول آبان باید برای هر سفر درون‌شهری خود باربرگ بگیرند (مثل بارنامه‌های برون‌شهری) که شرط آن هم معاینه فنی است.اتوبوس‌های سرویس صنایع، کارخانجات، ادارات و مراکز نظامی و انتظامی هم اصلا وضع خوبی ندارند، غالبا دودزا هستند و معاینه فنی ندارند. شهرداری هم اختیار مستقیمی برای کنترل آنها ندارد. تردد آنها و قراردادهای جدیدشان مشروط به معاینه فنی می‌شود. از مهر ماه اتوبوس‌های شهرداری هم مجبور به اخذ معاینه فنی شده‌اند. همچنین هیچ یک از زیرمجموعه‌های شهرداری هم نباید از موتورهای کاربراتوری استفاده کند.

محدودیت تردد در تهران

از اول آبان قرار است «طرح کاهش» به همیشه و همه‌جای شهر  تهران گسترش یابد. دیگر هیچ خودرویی در هیچ زمانی و از شبانه‌روز بدون معاینه فنی حق تردد نخواهد داشت. 

وانت‌ها نیز از اول آبان باید برای هر سفر درون‌شهری خود باربرگ بگیرند (مثل بارنامه‌های برون‌شهری) که شرط آن هم معاینه فنی است . اتوبوس‌های سرویس صنایع، کارخانجات، ادارات و مراکز نظامی و انتظامی هم اصلا وضع خوبی ندارند، تردد آنها و قراردادهای جدیدشان مشروط به معاینه فنی می‌شود. از مهر ماه اتوبوس‌های شهرداری هم مجبور به اخذ معاینه فنی شده‌اند. همچنین هیچ یک از زیرمجموعه‌های شهرداری هم نباید از موتورهای کاربراتوری استفاده کند.