به‌گزارش «پیام ما»، در این شرایط وزارت میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی و پژوهشگاه میراث‌فرهنگی و گردشگری چه راهکاری برای مقابله با فرونشست زمین و حفظ میراث تاریخی ایران دارد؟ آیا می‌توان با تهدید فرونشست در بناهای تاریخی مقابله کرد؟ یا باید شاهد فروریختن آثار تاریخی کشور در فرایند فرونشست بود؟

«پویا صادقی فرشباف»، متخصص ژئولوژی و مدیرگروه پژوهشی میراث طبیعی پژوهشگاه میراث‌فرهنگی و گردشگری با اشاره به ضرورت بهره‌گیری از علوم زمین در کنترل تأثیر فرونشست‌ها بر بناهای تاریخی از جمله کاروانسراهای ثبت‌جهانی‌شده ایران گفت: «وزارت میراث‌فرهنگی متخصص سازه دارد. اما مهم آن است که دانش سازه‌ای با علوم مرتبط با زمین‌شناسی در کنترل فرونشست‌ها و کاهش تأثیر این پدیده بر بناهای تاریخی ارتباط مستحکم داشته باشد.»

او افزود: «در سه سال اخیر تلاش کردیم پیوندی میان علوم زمین‌شناسی با دانش مرمت و سازه ایجاد کنیم.»

مدیرگروه پژوهشی میراث طبیعی پژوهشگاه میراث‌فرهنگی و گردشگری با اعلام اینکه اتصال علوم مرتبط با زمین‌شناسی در موضوع فرونشست‌ها، در مرمت آثار تاریخی و بسیار مهم است. ضمن آنکه تعریف دقیقی از وضعیت فرونشست‌ها در اختیار مرمتگران و متخصصین سازه در مرمت بناهای تاریخی می‌گذارد تا بتوانند تأثیر فرونشست بر بناهای تاریخی را کم کنند.

این متخصص ژئولوژی با تأکید بر اینکه پژوهشگاه میراث‌فرهنگی و گردشگری بازوی فکری وزارت میراث‌فرهنگی است، افزود: «این متخصص ژئولوژی با تأکید بر اینکه پژوهشگاه میراث‌فرهنگی و گردشگری بازوی فکری وزارت میراث‌فرهنگی است، افزود: «بحث فرو افتادن زمین میتواند منشأ زمینساختی داشته باشد ولی در مورد فرونشست، یکی از دلایل اصلی آن، برداشت بی‌رویه آب‌های زیرزمینی است.»

صادقی فرشباف، تهدید فرونشست در بناهای تاریخی را بسیار مهم خواند و افزود: «دو رویکرد در موضوع مواجهه و مقابله با بحران فرونشست در بناهای تاریخی از جمله کاروانسراهای مورد تهدید وجود دارد. نخست کنترل پهنه‌های فرونشستی در اطراف بناهای تاریخی و دیگر، مقاوم‌سازی بناها است.»

او تأکید کرد: «اولویت اول در مقابله با بحران فرونشست در بناهای تاریخی پایش دقیق برای کنترل فرونشست است. باید در گام نخست به کنترل برداشت بی‌رویه از آب‌های زیرزمینی با کنترل الگوی پمپاژ آب چاه‌های موجود در اطراف بناهای تاریخی اقدام کرد. گام دوم تقویت خاک در این نقاط است و موضوع سوم انجام زهکشی اطراف بناهای تاریخی برای کنترل جریان‌های سیلابی به‌ویژه در نقاط خشک نظیر اصفهان و کرمان و یزد است. تا زمانی که این اقدامات انجام نشود، نمی‌توان امیدی به نجات آثار تاریخی در پدیده فرونشست داشت.

این متخصص ژئولوژی اعلام کرد: «اگر دیوار یک کاروانسرا به‌دلیل فرونشست زمین دچار شکست شده باشد، اقدامات مرمتی بدون توجه به عوامل شکست برای آن بی‌فایده است. نمی‌توان با چسباندن دو آجر به یکدیگر در برابر نیروهای گرانشی زمین ایستادگی کرد. پس باید زمین استحکام‌بخشی شود و از حرکات عمودی و جانبی خاک جلوگیری کرد. بعد به‌سمت فوندانسیون‌های تغییرپذیر در نقاط شکننده بناهای تاریخی اقدام کرد. همچنین، باید با زهکشی مناسب اطراف آثار تاریخی و حتی کاشت پوشش گیاهی متناسب با اقلیم و خاک از تأثیر رواناب‌ها بر بناهای تاریخی جلوگیری کرد.»

و بخش قابل توجهی از فرونشست‌های اتفاق‌افتاده در ایران را تحت تاثیر فعالیت های انسان‌ معرفی کرد و گفت: «با دستکاری در الگوی بیلان آب و حفر چاه‌های غیرمجاز و برداشت بی‌رویه آب‌های زیرزمینی پدیده فرونشست در ایران تشدید شده است و باید جلوی دخالت انسانی در تشدید و وقوع فرونشست را گرفت. تنها دراین‌صورت است که می‌توان وارد بحث مرمت پایدار ابنیه تاریخی درگیر با پدیده فرونشست شد.»