اگرچه «ویلیام آندرس»، فضانورد آپولو ۸، در سال ۱۹۶۸ با عکس مشهور «طلوع زمین» از فاصله بسیار دور، تصویری کلی از سیاره ما ثبت کرد، اما این عکس کوچکترین نشانه‌ای از تأثیرات عمیق انسان بر زمین را نشان نمی‌داد. برتینسکی اما با دیدی دقیق‌تر، این تأثیرات را در قاب‌های خود به تصویر کشیده است و با گذشت زمان آثارش پیچیده‌تر و عمیق‌تر شده‌اند.

به‌عنوان نمونه، عکس «معدن شماره ۲۳» که در سال ۱۹۸۳ از معدن مسی در یوتا گرفته شده، در نگاه اول عظمت زمین‌شناسی را نشان می‌دهد. شاید لازم باشد دقایقی بگذرد تا متوجه شوید کامیون‌های کوچک وسط تصویر در واقع ماشین‌آلات غول‌پیکر هستند. یا عکس «سنگ‌چین شماره ۱» از دامنه‌های کوهستانی ایتالیا که مرمر کارارا از آنجا استخراج می‌شود؛ ترکیبی هنرمندانه از هندسه و رنگ‌های تاریک که یادآور نقاشی معروف «برج بابل» اثر بروگل است.

اما عکس «پس‌مانده‌های خشک شماره ۱» از معدن مسی در جمهوری دموکراتیک کنگو است که دوقطبی بحران زمان ما را نشان می‌دهد. در نگاه اول، این تصویر، مجموعه‌ای از رنگ‌هاست؛ رنگ‌های زرد مایل به قهوه‌ای، قرمز کم‌رنگ و صورتی‌هایی که خاک غنی از مواد معدنی ایجاد می‌کند. اما اگر دقیق‌تر نگاه کنید، می‌توانید انسان‌های بسیار کوچکی را ببینید که هم مقیاس تصویر را روشن می‌کنند و هم دراماتیک بودن صحنه را نشان می‌دهند؛ این افراد پس از ساعات کاری به‌طور غیرقانونی به جست‌وجوی ذرات کوچک کبالت می‌پردازند؛ عنصری که باتری‌های تلفن همراه را تغذیه می‌کند.

شاید این تصویر شما را به یاد عکس‌های ماندگار «سباستیائو سالگادو» از معدنچیان طلای برزیلی بیندازد که در دهه ۸۰ میلادی در دامنه‌های معدن بالا می‌روند. سالگادو، که تا زمان درگذشتش در ماه می دوست نزدیک برتینسکی بود، به‌طور مستقیم روی هزینه انسانی این شتاب تمرکز داشت.

*انسان‌ به‌مثابه قطعات یک ماشین عظیم اقتصادی

به‌گزارش نیویورکر، کشاورزی و دامداری فعالیت‌هایی هستند که بیشتر از هر چیز دیگری سطح زمین را تغییر داده است. در عکس‌های او از این فعالیت‌ها تقریباً هیچ کشاورزی دیده نمی‌شود، بلکه وسعت عظیم این صنعت است که توجه او را جلب کرده است.

در برخی عکس‌های دیگر، انسان‌ها به‌مثابه قطعات یک ماشین عظیم اقتصادی به تصویر کشیده شده‌اند. مثلاً در عکس «تولید شماره ۱۰ب» که در سال ۲۰۰۵ در شهر شیامن چین گرفته شده است، صف‌های طولانی کارگران را نشان می‌دهد که مشغول مونتاژ دستگاه‌های قهوه‌ساز هستند. یا «فنگ جی شماره ۴» که در سال ۲۰۰۲ کارگرانی را در حال تخریب شهری نشان می‌دهد که قرار است توسط سد عظیم «سه دره» غرق شود.

اگر چین اوج این توسعه بی‌پایان است، آمریکا جرقه‌زن آن بوده است و نفت مهمترین عامل شتاب‌دهنده. برتینسکی این داستان را بادقت روایت می‌کند؛ از تصویر «میدان‌های نفتی شماره ۱۹الف» که دستگاه‌های پمپ‌جک را در دره سن واکین نشان می‌دهد و به ریشه‌های عصر نفت می‌پردازد، تا عکس‌های زندگی روزمره. او همچنین زندگی‌ای را که نفت خام تولید کرده، ثبت کرده است.

برتینسکی همچنین در آثار خود به پیامدهای مصرف بی‌رویه و آتش‌سوزی‌ها پرداخته است؛ مثلاً عکس‌هایی از گورستان خودروها در توسان و انباشت لاستیک‌های عظیم در کالیفرنیا که بعدها آتش گرفت و یک ماه سوخت.

*تغییراقلیم نامرئی در عکس‌ها

تنها چیزی که در روایت برتینسکی کمبود آن احساس می‌شود، بزرگترین نتیجه این استخراج و مصرف بی‌وقفه است: تغییراقلیم و گرم‌شدن کره زمین. اختلال شیمیایی در هوا و افزایش دی‌اکسید کربن که زمین را به‌سرعت گرم می‌کند، موضوعی نامرئی است و برای عکاسان چالشی بزرگ محسوب می‌شود.

به همین دلیل، شاید قابل‌توجه‌ترین عکس نمایشگاه، تصویری هوایی از خسارت آتش‌سوزی «پالیسیدز» در لس‌آنجلس باشد که تازه گرفته شده و حتی در کاتالوگ هم نیست. این عکس با وضوحی فوق‌العاده چند خانه بزرگ باقیمانده را در لبه تپه‌های اطراف شهر نشان می‌دهد. برتینسکی می‌گوید: «اینها خانه‌های هیولا بودند.» این آتش‌سوزی یکی از نخستین نمونه‌های تغییراقلیم است که نه‌تنها فقرا بلکه ثروتمندان را هم هدف گرفته است. شش هفته پس از فاجعه، پاکسازی و بازگشت زندگی آغاز شده، اما نمی‌توان انکار کرد درامی که برتینسکی سال‌ها ثبت کرده، به پایان نزدیک می‌شود.