واکنش‌ها به اظهارات منتشر شده محمدجواد ظریف همچنان ادامه دارد؛ این‌بار اما پس‌لرزه‌های حرف‌های وزیر امور خارجه ایران، دامن وزیر امور خارجه اسبق آمریکا را گرفته است؛ جان کری. عده‌ای از جمهوری‌خواهان او را متهم کرده‌اند که اسرار آمریکا را برای ایران فاش کرده و خواهان برکناری او شده‌اند؛ جان کری تکذیب کرده است. در ایران هم علی ربیعی، سخنگوی دولت، از دستور حسن روحانی برای شناسایی عوامل انتشار فایل صوتی خبر داده است.علی ربیعی، سخنگوی دولت، صبح دیروز در نشست خبری خود با اشاره به فایل صوتی منتشر شده از صحبت‌های محمدجواد ظریف، با «توطئه‌آمیز» خواندن این اقدام گفته، این مصاحبه ربوده شده و به صورت گزینشی توسط «تلویزیون پترودلاری و طرفدار رنج و تحریم مردم» پخش شده است. به نظر می‌رسد منظور ربیعی از تلویزیون پترودلاری، شبکه ایران اینترنشنال، شبکه خبری فارسی زبانی باشد که توسط عربستان سعودی، تامین بودجه می‌شود.
ربیعی گفته است: «ربایش این اسناد، توطئه‌ای علیه دولت، نظام و نهادهای سرافراز و توطئه‌ای علیه منافع ملی ماست.» با این حال، او گفته که منتظر بازگشت ظریف به کشور برای ارائه «توضیحات لازم در مورد سو‌برداشت‌ها» است. سخنگوی دولت همچنین اعلام کرد که حسن روحانی، رئیس‌جمهوری ایران به وزارت اطلاعات دستور داده تا عوامل این توطئه را شناسایی کنند.
علی ربیعی، در توضیح این مصاحبه، سخنانی مشابه سخنان روز دوشنبه سعید خطیب‌زاده، سخنگوی وزارت امور خارجه را تکرار کرد و گفت: «برش‌های گزینشی از یک گفت‌وگوی بسیار طولانی با جهت‌گیری‌های شیطنت‌آمیز منتشر شد، این گفت‌وگو بخشی از برنامه‌ای به نام «آن سوی دولت» و با موضوع گزارش و روایت خدمات، اقدامات، چالش‌ها و دستاوردهای دولت‌های یازدهم و دوازدهم بوده است که زیر نظر مرکز بررسی‌های استراتژیک ریاست جمهوری مصاحبه‌هایی با وزرا و معاونان رئیس‌جمهور در چارچوب تاریخ شفاهی هشت ساله دولت انجام گرفته است.» به گفته او: «هدف اول‌ آسیب‌شناسی سیاست‌گذاری‌های دستگاه‌های مختلف از زبان مسئولان عالی دستگاه‌ها، پرسیدن موانع سیاست‌گذاری و مشکلات آن بوده تا با سندی تاریخی و قابل استفاده از تجربیات مسئولان پیشین برای آیندگان باشد.»
ربیعی گفته، کاملا قابل انتظار است که در جریان آسیب‌شناسی، جنبه نقد بیشتری هم دیده شده است، ولی این نافی همکاری و همدلی بین همه مسئولان دستگاه‌های ایرانی در عرصه عمل نیست. به گفته او، اختلاف‌ها طبیعی است و «در همه جای جهان این‌ها جزو اخبار مشهود است و در کشور ما هم به سابقه قدمت انقلاب جمهوری اسلامی وجود دارد» و «این اختلافات محدود به دستگاه وزارت خارجه نیست.»با این حال، آقای ربیعی اضافه کرده که بنا بود فایل کامل نسخه صوتی و تصویری گفت‌وگوها در دفتر هیئت دولت و با درجه طبقه‌بندی آرشیو شوند و یک نسخه گزیده از هر گفت‌وگو با توافق مصاحبه شونده‌ها در یک نهاد ملی مطالعاتی آرشیو و سپس منتشر و در دسترس عموم قرار گیرد.
سخنگوی دولت هدف رسانه‌های پترودلاری را آسیب زدن به اعتبار سیاست خارجی، تحت تاثیر قرار دادن مذاکرات دیپلماتیک سرنوشت ساز، زایل کردن اعتماد مردم و ایجاد تفرقه در نظام داخلی توصیف کرده است. ربیعی در واکنش به کسانی که انتشار این فایل را انتخاباتی می‌دانند، آن را خنده‌دار خوانده و گفته است، بیشترین لطمه در این خصوص شامل دولت شده است. ربیعی در انتهای سخنانش تاکید کرد که «کسی نمی‌تواند در عمق علاقه و دوستی ظریف به همه سربازان وطن و تبعیت از رهبری شک کند» و «در همین فایل و فایل‌های بعدی که منتشر می‌شود دوستی با سردار شهید و تبعیت از رهبری در سخنان ظریف کاملا موج می‌زند.»
اظهاراتی که دامن جان کری را گرفت
به دنبال انتشار سخنان محمدجواد ظریف در رسانه‌های آمریکایی، عده‌ای از جمهوری‌خواهان، جان کری را متهم کرده‌اند که اطلاعات محرمانه آمریکا را به ایران داده است. آنها خواستار برکناری جان کری شده‌اند. جان کری، وزیر امور خارجه آخرین دولت اوباما بود؛ او در حال حاضر مشاور رئیس‌جمهور در امور آب و هوایی است.
جواد ظریف در مصاحبه منتشر شده‌اش با انتقاد از بی‌خبری از بسیاری از اتفاقات کشور، گفته بود جان کری به من گفت که اسرائیل تاکنون 200 بار به مواضع نیروهای ایران در سوریه حمله کرده است. به گزارش یورونیوز، حالا جان کری، این سخنان ظریف را تکذیب کرده و گفته، با وزیر خارجه ایران هرگز درباره حملات هوایی اسرائیل در سوریه گفت‌وگو نکرده است. او در صفحه توییتر خود نوشت: «این ماجرا و این اتهامات بی‌شک‌‌ و شبهه دروغند. چنین چیزی هرگز اتفاق نیفتاده، نه در زمانی که من وزیر خارجه بودم و نه بعد از آن.»
آقای کری همچنین مقاله‌ای از خبرگزاری رویترز را در توییت خود آورده است که طی آن یک مقام اسرائیلی در سال ۲۰۱۸ از تعداد ۲۰۰ حمله هوایی به مواضع نیروهای تحت حمایت ایران در سوریه خبر داده بود. نکته‌ای که تلویحا نشان می‌دهد اطلاعات اخیر چیز تازه یا پنهانی نبوده است که او بخواهد آن را به همتای ایرانی خود برساند.
اظهارات آقای کری در پی حملات پرشمار جمهوری‌خواهان به او صورت می‌گیرد. نیکی هیلی، نماینده وقت آمریکا در سازمان ملل آن را «چندش‌آور» و «خبرچینی برای ایران» نامیده است. تد کروز، سناتور تگزاس نیز رفتار او را «بی‌مبالاتی فاجعه‌بار و بی‌اعتبارکننده» خوانده و گفته است: «کری صدها میلیارد دلار به حساب‌های بانکی تروریستی ایران سرازیر کرد، با ظریف در دوران اوباما، محرم اسرار یکدیگر بودند و چند بار در حال دیدار با ظریف در دوران دولت ترامپ مشاهده شده است (عدم پایبندی به قانون لوگان) و هیچ‌گاه به طور علنی درباره چیزهایی که صحبت کرده‌اند، استدلال نکرده است.»
حملات جمهوری‌خواهان به جان کری در حالی اوج گرفته که ند پرایس، سخنگوی وزارت امور خارجه آمریکا، در کنفرانس خبری خود گفت که نظری در مورد فایل منتشر شده نمی‌دهد. او گفت «ما درباره چیزهایی که ادعا می‌شود درز کرده‌اند نظری نمی‌دهیم. طبعا، نمی‌توانیم صحت و دقت آن را تایید کنیم و بنابراین قصد ندارم مستقیما درباره آن چیزی که در آن نوار ضبط شده است نظری بدهم.»
با این حال پرایس سخنان جان کری را تایید کرده و گفته اگر بازگردید و به کنفرانس خبری آن موقع نگاهی بیاندازید، خواهید دید که مطمئنا این یک موضوع سری نبوده است و دولت‌هایی که در مذاکرات مشارکت داشتند، علنا درباره آن صحبت می‌کردند.
سخنگوی وزارت امور خارجه آمریکا در نهایت گفته، فارغ از هر سیاست داخلی و تحولات ژئوپلیتیکی، ما توانستیم در گذشته با موفقیت با ایران در چارچوب گروه ۱+۵ مذاکره کنیم. الان هم دقیقا موضوع همین است. تمرکز ما امروز این است که از طریق مذاکرات غیر‌مستقیم در وین بدانیم که آیا می‌توانیم باز هم این کار را بکنیم یا نه.
او در مورد سخن ظریف مبنی بر اینکه روس‌ها به دنبال آن بودند که توافق برجام صورت نگیرد، گفته، در مورد قصد روس‌ها بهتر است از خودشان بپرسید: «فقط این نکته را اضافه می‌کنم که یک ایران هسته‌ای، به نفع مسکو نیست.»
از سوی دیگر، محمد‌جواد ظریف، وزیر خارجه ایران هم‌زمان با دستور حسن روحانی، رئیس‌جمهور ایران به وزارت اطلاعات برای شناسایی عوامل انتشار فایل صوتی سخنانش، برای نخستین بار و به صورت غیرمستقیم به این ماجرای جنجالی واکنش نشان داد.
ظریف با انتشار کلیپ بسیار کوتاهی در حساب اینستاگرامی‌اش گفت: «من معتقدم که کار برای تاریخ نکنیم. چون برای تاریخ می‌گویم؛ خیلی نگران تاریخ نباشیم، نگران خدا و مردم باشیم.»

رئیس جمهور اقتصاد مردمی دانش‌بنیان و صادرات محور را از پایه‌های اقتصاد مقاومتی برشمرد و خاطرنشان کرد: اگر می‌خواهیم اقتصاد کشور پیشرفت کند نمی‌توانیم صرفا بر بازار داخلی تکیه کنیم.روحانی در دیدار با جمعی از فعالان اقتصادی با اشاره به برگزاری مذاکرات احیای برجام در وین، گفت: مذاکرت وین نشان دهنده قدرت بالای ایران است و امروز دنیا پذیرفته است که راهی جز توافق با ایران و لغو تحریم ها وجود ندارد و این یک موفقیت بزرگ برای ملت ایران است.روحانی با بیان اینکه، هدف از جنگ اقتصادی ترامپ علیه ملت ایران ، فروپاشی کشور و سرنگون کردن نظام بود، اظهار داشت: امروز با مقاومت و ایستادگی ملت و رهنمودهای مقام معظم رهبری و تلاش های انجام شده ، همه دنیا و خود آمریکا به شکست جنگ اقتصادی اعتراف می کنند.رئیس جمهور در ادامه با تقدیر از حضور پررنگ و موثر بخش خصوصی در موفقیت‌های اقتصادی دولت یازدهم خاطرنشان کرد: درحالی که در سالهای 86 تا 92 نرخ اشتغال خالص کشور تقریبا صفر بود در دولت یازدهم توانستیم به متوسط نرخ اشتغال خالص 700 هزار شغل در سال برسیم.روحانی با بیان اینکه با وجود مشکلات فراوان در آغاز فعالیت دولت یازدهم امید و نگاه مثبت به آینده در جامعه به وجود آمده بود، گفت: حرف دولت این بود که ما برای حفظ و توسعه فناوری هسته‌ای نیز تلاش خواهیم کرد اما باید در کنار آن به پیشرفت دیگر عرصه‌های اقتصاد و صنعت نیز توجه شود.رئیس جمهور اقتصاد مردمی دانش‌بنیان و صادرات محور را از پایه‌های اقتصاد مقاومتی برشمرد و خاطرنشان کرد: اگر می‌خواهیم اقتصاد کشور پیشرفت کند نمی‌توانیم صرفا بر بازار داخلی تکیه کنیم. تلاش برای خودکفایی مطلوب است اما بدون واردات و صادرات و تعامل با جهان نمی‌توان پیشرفت کرد. باید با لحاظ مزیت‌های نسبی، برخی کالاها را تولید، برخی را صادر و برخی را وارد کنیم.
روحانی با بیان اینکه رعایت دستورالعمل‌های بهداشتی و واکسیناسیون همچنان موثرترین و به نوعی تنها راهکارهای مقابله با شیوع کرونا تا حال حاضر هستند، خاطرنشان کرد: پس از انتشار اولین اخبار درباره ساخت واکسن برای کرونا دستور پیگیری واردات واکسن را صادر کردم اما مشکل این بود که مدت زمان قابل توجهی طول کشید تا سازمان جهانی بهداشت برخی واکسن‌ها را تایید کند و از سوی دیگر این نگرانی وجود داشت که هیچ‌کدام از این واکسن‌ها دوره‌های آزمایشی ساخت را به طور کامل سپری نکرده بودند.رئیس جمهور گفت: پس از عبور از همه این مسائل وقتی خواستیم برای خرید واکسن قرارداد منعقد کنیم با مساله دیگری مواجه شدیم و آن بی‌رحمی غیرقابل تصور جهانیان و به ویژه آمریکا بود که هم در دوره دولت قبل و هم در این دولت ادامه دارد. به هیچ‌وجه تصور نمی‌کردیم که دولتی بخواهد مقابل تلاش‌های دولتی دیگر برای محافظت از شهروندانش در برابر بیماری‌ای چون کرونا مانع‌تراشی کند.رئیس جمهور اضافه کرد: در دولت تدبیر و امید حداقل دو بار در دادگاه بین‌المللی لاهه علیه آمریکا اقامه دعوی کردیم که در هر دو موضوع دادگاه به رغم تلاش گسترده و مخالفت جدی آمریکا اعلام کرد که صلاحیت رسیدگی به این شکایات را دارد و دو بار نیز در سازمان ملل درخصوص تحریم تسلیحاتی ایران و نیز درخواست آمریکا برای بازگشت خودکار تحریم‌ها توانستیم این کشور را شکست دهیم که در تاریخ کمتر سابقه دارد.دکتر روحانی در ادامه تصریح کرد: امروز در مقطع بسیار مهمی قرار داریم؛ انتخابات 1400 رویدادی بسیار سرنوشت‌ساز برای کشور و بسیار مهم است که در نتیجه این انتخابات چه کسی، چه دولتی و با چه افکاری بر سر کار می آید و در زمینه اقتصاد، سیاست خارجی، مسائل منطقه و مسائل بین‌المللی چگونه می‌اندیشد؟
روحانی با بیان اینکه با وجود مشکلات فراوان در آغاز فعالیت دولت یازدهم امید و نگاه مثبت به آینده در جامعه به وجود آمده بود، گفت: حرف دولت این بود که ما برای حفظ و توسعه فناوری هسته‌ای نیز تلاش خواهیم کرد اما باید در کنار آن به پیشرفت دیگر عرصه‌های اقتصاد و صنعت نیز توجه شود. رئیس جمهور افزود: درحالی که در اسفند ماه 98 و ماههای ابتدایی 99 در تامین تجهیزات و ملزومات مقابله با کرونا دچار مشکل جدی بودیم امروز به مدد همت و تلاش شرکت‌های دانش‌بنیان و دیگر بخش‌های تولیدی کشور صادرکننده جدی تجهیزات و ملزومات مقابله با کرونا هستیم و در بخش ساخت واکسن نیز شرکت‌های دانش‌بنیان تلاش قابل توجهی دارند.

در آستانه انتخابات ششمین دوره شورای شهر، مباحثی در نقد عملکرد مدیریت شهری در شبکه اجتماعی نوظهور کلاب‌هاوس مطرح می‌شود. ۵ اردیبهشت در کلاب‌هاوس در اتاقی تحت عنوان«بررسی عملکرد مدیریت شهری.» موضوع عدالت اجتماعی زیر پوست شهر(عدالت شهری/کودکان کار/اقشار آسیب پذیر)» با حضور محمدرضا جلایی‌پور، محمدرضا جوادی‌یگانه، زهرا نژاد‌بهرام، فرشید یزدانی،آرش نصر‌اصفهانی و امیر خراسانی بررسی شد.
این جستار قصد دارد با توجه به مباحث مطروح در آن گفت‌وگوی مجازی که با حضور فعالان اجتماعی و خبرنگاران حوزه شهری و اعضای شورای شهر شهرهای دیگر برگزار شد به موضوع محوری آن یعنی مبحث«عدالت شهری» بپردازد.در این نشست سه رویکرد اصلی حال با کمی تغییرات بین مطرح کنندگان آن با توجه به جایگاه‌شان مطرح شد. البته هسته اصلی این رویکردها بدون حواشی آن مطرح می‌شود.
رویکرد نخست، رویکردی است که در مجموع از عملکرد مدیریت شهری در موضوع عدالت شهری با توجه به دو گزاره کاهش نسبی برخوردهای انضباطی با فرودستان و تداوم نسبیِ اقدامات حمایتی از گروه‌های آسیب‌پذیر(گرچه با محدودیت‌هایی با توجه به منابع مالی و قطع شهرفروشی) دفاع می‌کرد. حال برخی از مطرح‌کنندگان این رویکرد قائل بودند که این اقدامات کافی نبوده است.
رویکرد دوم، رویکردی بود که در مجموع عملکرد مدیریت شهری را در موضوع عدالت قابل دفاع نمی‌دانست و اعتقاد داشت که با نصف هزینه یک مال می‌شود دو برابر آمار بی‌خانمان‌های تهران را تامین کرد.
رویکرد سوم، هم رویکردی بود که عدالت شهری را در گروی احداث پروژه‌های محرک توسعه در محلات کمتر برخوردار و نوسازی می‌دانست.
دو رویکرد نخست در نگرش بنیادی به مسأله عدالت شهری مشترک هستند. هردو عدالت شهری را به گروه‌های خاص اجتماعی و سیاست‌های حمایتی تقلیل داده‌اند و نگرش پس از وقوع دارند، این رویکردها نه سیاست بازتوزیعی دارند و نه حتی سیاست چتر رفاه.
رویکرد سوم در ظاهر رویکرد توسعه‌ای دارد و عدالت را به فضا وصل می‌کند اما الگوی توسعه‌اش، الگوی توسعه سرمایه دارانه، از بالا و براساس نظریه نوسازی است. پروژه‌های محرک توسعه در چارچوب سیاستی برنامه‌های نوسازی چیزی نیستند جز اسب ترواهای نونوارسازی (جنتریفیکیشن).
اما مسئله چیست؟
مساله عدالت در شهر را نمی‌توان از سیاست‌های شهری جدا کرد(چه سیاست‌های اعمالی، چه سیاست‌هایی که از آن‌ها غفلت شده) .
نمی‌توان برای تأمین منابع مالی شهر به سراغ افزایش هزینه‌های خدمات شهری رفت و آن هم بدونِ عدالت براساس دارایی و مصرف و بدونِ چارچوب کلانِ سیاست اجتماعی و بخواهیم با هر خدمات شهری و هر فضای شهری به شکل خودگردان و بنگاه اقتصادی مواجه شویم و انتظار داشته باشیم عدالت شهری اتفاق افتد.
نمی‌توان قیمت مترو و اتوبوس و تاکسی را افزایش داد اما نسبت به افزایش عوارض خودروهای شخصی، عوارض بزرگراه‌های درون شهری و پارکینگ حاشیه‌ای اقدامی نکرد و بعد این را عدالت شهری نام نهیم.
نمی‌توان مراکز ورزشی شهرداری و زمین‌های چمن مصنوعی را به پیمانکاری سپرد، سراهای محلات را که کارکرد اجتماعی و مشارکت شهروندی دارند کاملا رهاسازی کرد و حداقلِ تنخواه را قطع کرده و انتظار درآمدزایی داشت و حتی در شرایط بحرانِ کرونا و تعطیلی امکان‌های حداقلی درآمدزایی در سراها هم هیچ حمایتی نکرد و مسئولیت‌زدایی اجتماعی را نگاه اجتماعی به شهر خواند.
نمی‌شود وقتی که براساس پژوهش«بررسی فقر چند بعدی در شهر تهران» به عنوان یکی از اسناد پشتیبان برنامه سوم شهرداری، مساله اصلی فقر در شهر تهران، اشتغال است، از تحقق طرح‌های کار و فعالیت طرح جامع شهر تهران، برنامه توسعه اقتصاد محلی
(Local Economic Development)، برنامه‌های زیست بوم نوآوری شهری، برنامه‌های توسعه اقتصاد فرهنگ، غفلت کرد و انتظار داشت که فقر گسترش نیابد و بازتولید نشود. نمی‌شود به تله‌های فضایی فقر (Spatial Poverty Trap) و علل شکل گیری آن‌ها و امکان‌های خروجشان بی‌توجه بود و عدالت شهری تحقق یابد. نادرست است انتظار داشته باشیم که وقتی شهر دوستدار کودک بخواهد تحقق یابد، نه طرح مفهومی آن در مصوبه و آیین‌نامه‌اش تمرکز و توجه ویژه به فقر کودکان و کودکان کار دارد و نه اینکه در اجرا به آن عنایت می‌شود و پایلوت آن در محله زعفرانیه منطقه یک استارت می‌خورد، عدالت شهری برای کودکان رقم می‌خورد.
این فهرست را در ابعاد مختلف و با مصادیق متعدد می‌توان ادامه داد، تا زمانی که سیاست شهری و سیاست اجتماعی با یکدیگر پیوند نخورند، یا رنج‌های گروه‌های کمتر برخوردار و اقشار آسیب‌پذیر بیشتر می‌شود یا در بهترین حالت مسکن‌های کم اثر، پراکنده و ناچیزی ارائه می‌شود که نقش «خیریه‌ای سازی بقا» را دارند.

آب نیست، آب که نباشد حیات همه جانداران به خطر می‌افتد، به گفته مدیرکل دفتر امور مراتع سازمان جنگل‌ها خشکسالی باعث شده که علوفه قابل برداشت در کشور نسبت به میانگین بلند مدت 40 درصد کاهش پیدا کند. در سال‌های گذشته چنین کاهش بی‌سابقه بوده است و این در شرایطی است که حیات وحش و 79 میلیون واحد دامی به این علوفه وابسته هستند. رئیس سازمان امور عشایری کشور هم گفته است که در ۵۰ سال گذشته وقوع چنین خشکسالی در کشور بی‌سابقه بوده و در در اواخر خرداد و اوایل تیرماه فقر بسیار شدیدی را در مراتع کشور خواهیم داشت.خشکسالی شدید در راه است، میانگین بارش‌ها در سال آبی جاری نسبت به سال گذشته کاهش بیش از 50 درصد را نشان می‌دهد .
این خشکسالی جنبه‌های و بخش‌ها مختلفی را تحت تاثیر قرار می‌دهد، یکی از این بخش‌ها مراتع کشور است که فقر شدیدی را بر اثر این کاهش بارش‌ها تجربه می‌کند.
فقر پوشش گیاهی مراتع اثرات مختلفی را بر خاک، حیات وحش، دام و به تبع آن زندگی دامداران و عشایر می‌گذارد.
کاهش بی‌سابقه علوفه در کشور
ترحم بهزاد، مدیرکل دفتر امور مراتع سازمان جنگل‌ها، مراتع و آبخیزداری کشور در گفت‌وگو با «پیام‌ما» در مورد تاثیر کمبود بارش‌ها بر مراتع گفت: در سال زراعی جاری یعنی از 1 مهرماه تا 31 فروردین میزان بارش‌ها به نسبت میانگین بلند مدت 43 درصد و به نسبت سال زراعی گذشته 54 درصد کاهش داشته است، به ازای هر 1 میلی‌متر کاهش بارش ، 8/. کیلوگرم تولید علوفه کاهش پیدا می‌کند.»
او میانگین بلند مدت میزان علوفه قابل برداشت در شرایط نرمال در کشور را 10.7 میلیون تن اعلام کرد و در مورد وضعیت علوفه قابل برداشت در سال‌گذشته این‌گونه توضیح داد: «میانگین علوفه قابل برداشت در دهه 86 تا 96 9.37 میلیون تن بود، این عدد در سال 97 به 8.47 میلیون تن رسید.
در سال 98 با افزایش بارندگی روبه‌رو بودیم که سبب شد میزان علوفه قابل برداشت افزایش پیدا کند به 11.96 میلیون تن برسد. در سال 99 بارندگی‌ها کاهش داشت و این عدد به 10.3 میلیون تن رسید.
او در مورد میزان علوفه قابل برداشت امسال اظهار کرد:« با توجه به میانگین بارش‌ها، کل علوفه سال جاری 6.45 میلیون تن است. یعنی حدود 4.3 میلیون تن از میانگین دراز مدت کمتر است.»
عدد اعلام شده نشان می‌دهد که چنین رقمی در سال‌های گذشته سابقه نداشته است و علوفه یا گیاهان مرتعی قابل برداشت در مراتع کشور امسال نسبت به سال گذشته با کاهش حدود 37 درصدی و نسبت به میانگین بلند مدت با کاهش 40 درصدی روبه‌رو بوده است.
مدیرکل دفتر امور مراتع سازمان جنگل‌ها، مراتع و آبخیزداری کشور ادامه داد: در کشور 79 میلیون واحد دامی وابسته به مراتع کشور وجود دارند که در حالت نرمال مراتع کشور ظرفیت تامین 38 میلیون واحد دامی را دارد. تعداد مرتع‌داران کشور 1 میلیون خانوار است که این 6 برابر ظرفیت کشور است، حالا با وضعیت امسال شرایط حادتر خواهد بود.»
تامین علوفه توسط دولت و دیگر نهاد‌ها، پرداخت یارانه جو و … خرید دام توسط دولت در توقفگاه‌ها در مسیر قشلاق از جمله راه‌حل‌هایی بود که بهزاد برای حل این مشکل عنوان کرد.
فقر بسیار شدید در مراتع کشور
رئیس سازمان امور عشایری کشور هم روز گذشته اعلام کرد که در ۵۰ سال گذشته وقوع چنین خشکسالی در کشور بی سابقه بوده و به دلیل فقر مراتع، عشایر متضررترین قشر خواهند بود.
شاهپور علائی‌مقدم اظهار کرد: «امسال سال بسیار سختی در تامین علوفه است و بر اساس پیش‌بینی‌ها در اواخر خرداد و اوایل تیرماه فقر بسیار شدیدی را در مراتع کشور خواهیم داشت .در برخی از استان‌ها تا ۹۲ درصد کاهش بارندگی داشته‌ایم.»
سواستفاده دلال‌های دام از کمبود علوفه
رئیس سازمان عشایری کشور به مشکل دیگری هم اشاره کرد و گفت: این کمبود علوفه سبب می‌شود که در این شرایط عشایر مجبور به فروش دام شوند و دلال‌ها از این فرصت استفاده می‌کنند.»
او همچنین از تفاهم ۳۵۰ میلیارد تومانی با قرارگاه محرومیت‌زدایی سپاه برای کاهش اثرات خشکسالی در مناطق عشایری خبر داد و افزود: «بخشی از این اعتبار در حوزه‌های تامین آب، تامین علوفه دام و راه‌سازی و بخشی نیز در حوزه‌های فرهنگی، ایثار و شهادت و احداث مسجد در مناطق عشایری هزینه می‌شود. همچنین از بنیاد برکت، بنیاد علوی و بنیاد مستضعفان نیز پیگیری‌هایی شده است.»
نگرانی برای فرسایش خاک
علاوه بر مساله دام‌های اهلی و مشکلات معیشتی دامداران و عشایر، فقر پوشش گیاهی مراتع تبعات دیگری را هم در پی خواهد داشت.
یکی از این تبعات افزایش فرسایش خاک است، ترحم بهزاد، مدیرکل دفتر امور مراتع سازمان جنگل‌ها، مراتع و آبخیزداری کشور در این باره به «پیام‌ما» گفت:« خشکسالی و نبود علوفه باعث می‌شود که عشایر برای پیدا کردن علوفه کوچ زودهنگام داشته باشند، چرای دام رود هنگام دام پوشش گیاهی نورس را از بین می‌برد.»
او ادامه داد:« همچنین چرای دام مازاد بر ظرفیت مراتع در شرایطی که همواره این ظرفیت برای دام کشور کم بوده و اکنون با کاهش مضاعف پوشش گیاهی هم روبه‌رو هستیم سبب لگدکوبی و از بین رفتن پوشش گیاهی مراتع می‌شود.»
او ادامه داد: این مساله سبب ایجاد خاک لخت می‌شود یا گونه‌های مهاجم را جایگزین گونه‌های قدیمی می‌کند و باعث فرسایش خاک می‌شود. در این شراط بارش‌ها جذب خاک نمی‌شوند و به صورت روان‌آب جاری می‌شوند.»
حیات وحش هم علوفه ندارند
مدیرکل دفتر امور مراتع سازمان جنگل‌ها، مراتع و آبخیزداری همچنین در پاسخ به اینکه کمبود پوشش گیاهی در مراتع چه تاثیری بر حیات وحش خواهد گذاشت؟ توضیح داد:« چه برای دام و چه برای حیات وحش وضعیت خوبی وجود ندارد، علوفه برای هر دو گروه نیست.» بهزاد تاکید کرد که رسیدگی به وضعیت حیات وحش و تامین علوفه برای آنها وظیفه سازمان حفاظت محیط زیست است و این نهاد باید در این زمینه اقدامات لازم را انجام دهد.

گلمورتی، کوزه‌کنان، اوز، مود، منوجان؛ نام این شهرها کمتر شنیده می‌شود اما حالا این جغرافیاهای کوچک در فهرست شهرهای خلاق فرهنگ و هنر معرفی شده‌اند. عصر یکشنبه ۶۰ شهر از سراسر کشور به عضویت شبکه شهرهای خلاق فرهنگ و هنر درآمدند که توجه به موسیقی، ادبیات، هنرهای تجسمی، صنایع‌دستی و … از شاخصه‌های انتخاب آنها بود.شهرها مراکز نوآوری‌اند؛ ظرف‌های بروز خلاقیت. مقاله پژوهشی «تبیین اثرگذاری عضویت در شبکه‌ شهرهای خلاق بر توسعه شهری پایدار» که پاییز 98 در نشریه مطالعات برنامه‌ریزی سکونتگاه‌های انسانی دانشگاه آزاد رشت منتشر شده نشان می‌دهد عضویت رشت در سال 97 در شبکه شهرهای خلاق یونسکو بر توسعه شهری پایدار مؤثر بوده است. بر اساس این پژوهش کیفیت زندگی در شهر، به طور مستقیم متأثر از نوع نگاه به مسائل شهری است و خلاقیت شهری به عنوان یک رویکرد راهبردی می‌تواند کیفیات زیستن در شهر را تحت تاثیر فراوان قرار دهد.
عصر یکشنبه هم 60 شهر در فهرست شهرهای خلاق قرار گرفتند. شهرهای گنبد (گلستان)، میانه (آذربایجان‌شرقی)، قوچان (خراسان‌رضوی)، بندر کنگ (هرمزگان)، خاش (سیستان‌و‌بلوچستان)، بوشهر (بوشهر)، اسلام‌آباد غرب (کرمانشاه)، ایذه (خوزستان) و منوجان (کرمان) شبکه شهرهای خلاق فرهنگ و هنر حوزه موسیقی شناخته شدند.
شهرهای برازجان (بوشهر)، فومن (گیلان)، گتوند (خوزستان)، تربت‌حیدریه (خراسان‌رضوی)،سلطانیه (زنجان)، شبستر (آذربایجان‌شرقی)، نیشابور (خراسان‌رضوی)، سرباز (سیستان‌و‌بلوچستان) و تبریز (آذربایجان شرقی) در فهرست شهرهای خلاق فرهنگ و هنر حوزه ادبیات قرار گرفتند.
همچنین در گروه شبکه شهرهای خلاق و فرهنگ و هنر حوزه هنرهای تجسمی نام این شهرها آمد: کرمان (کرمان)، شیراز (فارس) ، یزد (یزد)، نهبندان (خراسان جنوبی)، اردبیل (اردبیل)، خوی (آذربایجان غربی)، گرگان (گلستان) ، قم ( قم)، قزوین (قزوین)، جوانرود (کرمانشاه)، بابلسر (مازندران).
شبکه شهرهای خلاق فرهنگ و هنر و حوزه صنایع‌دستی هم از این شهرها تشکیل شد: میبد (یزد)، زنجان (زنجان)، سیرجان (کرمان)، سمنان (سمنان)، مود (خراسان‌جنوبی)، کوزه‌کنان (آذربایجان‌شرقی)، مینودشت (گلستان)، لالجین و ملایر (همدان)، کیش (هرمزگان).
شبکه شهرهای خلاق فرهنگ و هنر موضوعاتی مثل سینما، مد و لباس، هنرهای نمایشی و چاپ و بسته‌بندی و رسانه و مطبوعات را هم در برمی‌گیرد.
در معرفی «شهرهای خلاق»
عصر یکشنبه عباس صالحی، وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی در آیین پایانی اولین دوره معرفی «شبکه شهرهای خلاق فرهنگ و هنر» بر نقش و جایگاه فرهنگ و هنر در شهرهای خلاق تاکید کرد و از این‌که شهر خلاق دارای شهرت و اعتبار است گفت و پیشنهادهایی برای ادامه مسیر این طرح ارائه کرد. او گفت: «شهر و شهرنشینی از دیرباز مورد توجه بوده و در دهه‌های اخیر مورد توجه مضاعفی قرار گرفته است. بیش از نیمی از جمعیت جهان در شهرها هستند و در ایران ۷۰ درصد جمعیت کشور در شهرها سکونت دارند.»
او سپس با بیان این‌که در حال حاضر شهرنشینی تبدیل به یک مسئله گسترده انسانی و اجتماعی شده است، از این‌که شهر یک مفهوم مکانیستی یافته که روح در آن یا غایب است و یا کمرنگ شده و ارتباطات افقی انسان با انسان و همچنین همسایه با همسایه و گروه‌های اجتماعی با یکدیگر کمتر شده است، گفت.
وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی تصریح کرد: «با این نگاه‌ها موضوع شهر خلاق زاییده شد و به وجود آمد. در شاخص‌های شهر خلاق متغیرها و مولفه‌هایی مطرح است که در آن‌ها جایگاه فرهنگ و هنر اساسی و مهم است و نمی‌توانیم به حریم شهرهای خلاق نزدیک شویم بدون این‌که جایگاه فرهنگ و هنر را در آن موثر بدانیم.»
صالحی با اشاره به این‌که فرهنگ و هنر کانونی است برای زایش ایده‌های نو، ادامه داد: «در شهر خلاق کار ذهنی بر کار فیزیکی غلبه دارد و فرهنگ و هنر از ویژگی‌های آن است. فرهنگ و هنر جایگاه خاصی در شهر خلاق دارد. شهر خلاق شهری است با ایده‌های نو که یکی از مشخصه‌های خاص شهر خلاق است.»
او با بیان این‌که شهر خلاق شهر باهویت است، گفت: «شهر خلاق از گذشته بریده نیست اما معنایی در زندگی حال می‌جوید و ترکیب این دو زمان هویت آن را می‌سازد. شهر با هویت یکی از مولفه‌های رشد و خلاقیت است و فرهنگ و هنر هم یکی از مقوم‌های این هویت‌یابی و هویت‌زایی است. شهر خلاق دارای شهرت و اعتبار است. نشان‌ساز است و فرهنگ و هنر نقش اساسی در اعتبار یک شهر دارد.»
روشن کردن چراغ شهرهای خاموش
وزیر فرهنگ و ارشاد در ادامه از شهرهای خاموش صحبت کرد؛ شهرهایی که مثل آتشفشان‌های خاموش‌اند. «تقویت انگیزه‌های تداوم در شهرها یکی از این اهداف شبکه شهرهای خلاق است؛ انگیزه‌های تداوم در شهرهایی که سابقه و صبغه داشته‌اند اما دچار انقطاع نسلی شده‌اند. این‌ که مسیر شهرهای خلاق فرهنگ و هنر، انگیزه‌های تداوم را در این شهرها ایجاد کند تا انرژی تازه‌ای به دست آورند.»
به گفته او دومین دومین هدف‌گذاری این است که ما مزیت‌های رقابتی را شناسایی و تقویت کنیم زیرا این کار هم در چرخش اقتصادی و تعالی فرهنگ نقش دارد و هم این‌که با شناخت مزیت‌ها، فرصت‌های جدیدی کشف می‌شود و بستری می‌شود برای تولید اتفاقات تازه. صالحی هدف‌گذاری سوم این طرح را افزایش احساس تعلق به شهر دانست و گفت هدف‌گذاری چهارم این‌ است که شهرها حس کنند شهر فقط با حوزه‌های اقتصاد و خدمات کلاسیک شناخته نمی‌شود. وزیر فرهنگ پنجمین هدف را ایجاد نشاط شهری عنوان کرد و گفت: «هر شهری با هر هنری در موضوعات مختلف مانند موسیقی، هنرهای تجسمی، خوشنویسی و … که شناخته می‌شود از طریق این طرح فرصتی برای حضور مردم در این شهرها ایجاد شود.»
ایران تهران نیست
در این مراسم همچنین مجتبی حسینی، معاون امور هنری وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی در سخنانی گفت: طرح «شبکه‌ شهرهای خلاق فرهنگ و هنر» کشور با پژواکی شنیدنی می‌گوید «ایران تهران نیست»، هرگوشه‌ این مرز پرگوهر، سرچشمه‌ هنر است و فرزندان برومندش در آن ماهر و کاردان.
او با بیان این‌که موجب و موجد هر تمدنی، جامعه‌ای است آراسته و مزین به بهترین ویژگی‌های آن فرهنگ، بیان کرد: «طرح شبکه شهرهای خلاق فرهنگ با این رویکرد کار خود را آغاز کرد و دیباچه‌ کار، پژوهشی ارزشمند شد در سه مجلد که آرای تاریخی،‌ جهانی و کارشناسانِ زبده معاصر را در کنار یکدیگر قرار داد و فرصت‌های فراموش‌شده را بازنمایاند. طرحی که دایره‌ شمولش فرهنگ و هنر در تمام رشته‌ها و فعالیت‌های هنری است از هنرهای سنتی و صنایع‌دستی که همکاران عزیزمان در وزارت میراث‌فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری در کنارمان بودند تا وزارت کشور و سازمان شهرداری‌ها و انجمن‌ها و اصناف عرصه فرهنگ و هنر و تمامی خانواده بزرگ فرهنگ و ارشاد اسلامی.»
حسینی افزود: «فرآیندی که بر آمایش و آموزش و آزمایش و پژوهشِ مستمر استوار شد. ۹۶۰۰ نفر ساعت آموزش در سراسر ایران و تهیه و تمهید صدها پرونده‌ برآمده از شوق و ذوق برنامه‌ریزان دغدغه‌مند شهرهای ایران و مشارکت ده‌ها استاد و کارشناس کارآزموده حتی در روزهای سخت کرونایی مانع این حرکت نشد.»
او اضافه کرد: شبکه شهرهای خلاق فرهنگ و هنر پدیده‌ای پویاست و با سنجش و ارزیابی‌های مکرر شهرهای عضو در تحقق و اجرای برنامه‌های ارائه‌شده و همچنین پیوستن شهرهای جدید و توسعه موضوعات در دوره‌های آینده، راهی روشن را پیش ‌رو خواهد داشت.
367 شهر آمدند
بر اساس گفته‌های ابراهیم حیدری، مدیرکل دفتر مطالعات و کتاب و کتابخوانی وزارت فرهنگ و ارشاد و دبیر اجرایی «شبکه‌های شهرهای خلاق فرهنگ و هنر» فراخوان این طرح در سال ۹۸ اعلام شد و ۳۶۷ شهر اعلام آمادگی کردند و در همه استان‌ها کارگاه‌های برنامه‌ریزی فرهنگی و هنری برگزار شد. در این کارگاه‌ها آموزش صورت گرفت و در نهایت ۲۶۷ شهر برنامه‌های خود را به دبیرخانه فرستادند. در ادامه گروه‌هایی ارزیاب متشکل از ۹ تیم تشکیل شد و برنامه‌های ارسالی به دبیرخانه در چند مرحله مورد داوری قرار گرفت. بر اساس این داوری‌ها ۱۴۳ شهر به مرحله نیمه‌نهایی راه یافت و در داوری پایانی ۶۰ شهر به مرحله پایانی رسید.

مدیرکل دفتر مخاطرات و مهندسی سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی گفت: «گرد‌و‌غبار اصفهان ترکیبی از ذرات معدنی، فلزات سنگین و دوده است و با توجه به ویژگی‌های گوناگون هر یک از سرچشمه‌ها، تنها با اتکاء به روش‌های سنتی مانند کاشت درخت نمی‌توان آلودگی گرد‌و‌غبار را رفع کرد.»
رضا شهبازی با بیان این‌که سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات‌معدنی کشور به عنوان یکی از اعضای کمیته ملی مقابله با گردوغبار، شناسایی و پهنه‌بندی سرچشمه‌های تولید و انتشار گرد‌و‌غبار را از سال ۱۳۹۳ در برخی استان‌ها آغاز کرد، عنوان کرد: «از سال ۱۳۹۶ تاکنون این طرح ملی در سراسر کشور در حال انجام است که حدود ۸۵ درصد پیشرفت داشته است.»
او با بیان این که کانون‌ها پهنه‌بندی شده و نتایج آن در اختیار کمیته ملی مقابله با گرد‌و‌غبار قرار گرفته است، افزود: «مطالعات ما هم اکنون روی موضوعات مراحل دیگر از جمله جنس و ترکیبات ژئوشیمیایی گرد‌و‌غبار، میزان تاثیر آنها بر سلامت مردم و تاثیر تغییر اقلیم بر آلودگی هوا متمرکز بوده و اولویت برنامه، کمک به کمیته ملی در یافتن روش‌های مهار این پهنه‌ها است؛ زیرا تنها با روش سنتی و کاشت درخت نمی‌توان مشکلات متعدد آلودگی گرد‌و‌غبار را رفع کرد.»
مدیرکل دفتر بررسی مخاطرات زمین‌شناسی با اشاره به نتایج نمونه‌برداری‌های سطحی و اتمسفری گرد‌و‌غبار اصفهان، عنوان کرد: «گرد‌و‌غبار اصفهان مانند شهرهای صنعتی تهران و اهواز، ترکیبی از ذرات غبار طبیعی یا معدنی (mineral aerosol) از جمله سیلیس یا سیلیکا، کانی رسی و کمی آهک است که از زمین‌های پیرامون یا ساخت‌و‌سازهای شهری سرچشمه می‌گیرد، به علاوه فلزات سنگین ناشی از فعالیت صنایع که به ویژه در شهری مثل اصفهان زیاد مشاهده می‌شود و دوده که از اگزوز ماشین‌ها خارج می‌شود.»
شهبازی ادامه داد: «مسائلی مانند گرد‌و‌غبار، فرونشست زمین یا تخریب سرزمین، یکی دو روزه ایجاد نشده و عوامل مختلفی در طول زمان در شکل‌گیری آنها مؤثر بوده است؛ از این رو به بسته‌ای از راهکارها نیاز دارد که یکی از آنها پوشش گیاهی است. اما این که چه پایه گیاهی و چگونه کاشته شود، مهم است و یا احیای تالاب‌ها، بکارگیری روش‌های مصنوعی و دیگر راهکارها هر کدام نیاز به برنامه‌ریزی دارد.»
او با بیان اینکه تغییر اقلیم بر پدیده گرد‌و‌غبار به شدت تاثیرگذار است، عنوان کرد: «تغییر اقلیم در آلودگی هوای دو هفته‌ای تهران و اصفهان در دی ماه سال گذشته نقش آشکاری داشته است. جهت بادهای غالب در حال تغییر است، به گونه‌ای که ۷۰ تا ۸۰ درصد جهت وزش باد غالب در تهران و اصفهان در گذشته از سمت غرب و شمال غرب و حدود ۲۰ تا ۳۰ درصد بادها از سمت جنوب و شرق بوده است؛ در حالی که هم اکنون مدت، شدت و فراوانی بادهای شرقی و جنوبی در فلات مرکزی بیشتر شده که این چالش، سبب انباشت آلودگی بیشتر می‌شود.»
مدیرکل دفتر بررسی مخاطرات زمین‌شناسی و زیست محیطی و مهندسی سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات‌معدنی کشور، همچنین گفت: «شرق اصفهان بیابانی است، دشت‌سجزی و برخی صنایع در این منطقه قرار دارند و تغییر جهت وزش باد سبب انباشت آلودگی در اصفهان می‌شود و نمی‌گذارد شهر نفس بکشد.»
به گزارش روابط‌عمومی سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات ‎معدنی کشور، شهبازی با تاکید بر اهمیت تاثیر تغییر اقلیم بر آلودگی هوا، گفت: «جهت بادها مانند الگوی بارش‌ها در کشور متفاوت شده، در سال‌های اخیر الگوی بارشی از برف به باران تغییر کرده و آرام‌ آرام جهت بادهایی که از سمت جنوب و شرق کشور می‌وزند در حال افزایش است، این‌ها نکاتی است که در زمینه آلودگی هوا و راهکارهای مدیریت آن باید مورد توجه قرار گیرد.»
استان اصفهان ۱۰.۷ میلیون هکتار وسعت دارد و بیش از ۹۰ درصد از آن را معادل ۹.۸ میلیون هکتار عرصه‌های طبیعی دربر گرفته است. یک سوم عرصه‌های طبیعی استان اصفهان در مساحتی حدود سه میلیون و ۲۰۰ هزار هکتار مناطق بیابانی است.
بر پایه آخرین مطالعات انجام شده تاکنون ۱۶ کانون بحران فرسایش بادی در این عرصه‌های بیابانی شناسایی شده که حدود یک میلیون و ۹۰۰ هزار هکتار وسعت دارد. از جمله کانون‌های فرسایش بادی می‌توان به بیابان‌های کاشان، برخوار، اردستان، خور و بیابانک، نائین، تالاب گاوخونی و سجزی اشاره کرد که به گفته کارشناسان دشت سجزی و بیابان‌های انارک (ریگ‌جن) کانون‌های بحران گرد‌و‌غبار درجه یک اصفهان شناخته شده‌اند.مدیرکل دفتر مخاطرات و مهندسی سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی گفت: «گرد‌و‌غبار اصفهان ترکیبی از ذرات معدنی، فلزات سنگین و دوده است و با توجه به ویژگی‌های گوناگون هر یک از سرچشمه‌ها، تنها با اتکاء به روش‌های سنتی مانند کاشت درخت نمی‌توان آلودگی گرد‌و‌غبار را رفع کرد.»
رضا شهبازی با بیان این‌که سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات‌معدنی کشور به عنوان یکی از اعضای کمیته ملی مقابله با گردوغبار، شناسایی و پهنه‌بندی سرچشمه‌های تولید و انتشار گرد‌و‌غبار را از سال ۱۳۹۳ در برخی استان‌ها آغاز کرد، عنوان کرد: «از سال ۱۳۹۶ تاکنون این طرح ملی در سراسر کشور در حال انجام است که حدود ۸۵ درصد پیشرفت داشته است.»
او با بیان این که کانون‌ها پهنه‌بندی شده و نتایج آن در اختیار کمیته ملی مقابله با گرد‌و‌غبار قرار گرفته است، افزود: «مطالعات ما هم اکنون روی موضوعات مراحل دیگر از جمله جنس و ترکیبات ژئوشیمیایی گرد‌و‌غبار، میزان تاثیر آنها بر سلامت مردم و تاثیر تغییر اقلیم بر آلودگی هوا متمرکز بوده و اولویت برنامه، کمک به کمیته ملی در یافتن روش‌های مهار این پهنه‌ها است؛ زیرا تنها با روش سنتی و کاشت درخت نمی‌توان مشکلات متعدد آلودگی گرد‌و‌غبار را رفع کرد.»
مدیرکل دفتر بررسی مخاطرات زمین‌شناسی با اشاره به نتایج نمونه‌برداری‌های سطحی و اتمسفری گرد‌و‌غبار اصفهان، عنوان کرد: «گرد‌و‌غبار اصفهان مانند شهرهای صنعتی تهران و اهواز، ترکیبی از ذرات غبار طبیعی یا معدنی (mineral aerosol) از جمله سیلیس یا سیلیکا، کانی رسی و کمی آهک است که از زمین‌های پیرامون یا ساخت‌و‌سازهای شهری سرچشمه می‌گیرد، به علاوه فلزات سنگین ناشی از فعالیت صنایع که به ویژه در شهری مثل اصفهان زیاد مشاهده می‌شود و دوده که از اگزوز ماشین‌ها خارج می‌شود.»
شهبازی ادامه داد: «مسائلی مانند گرد‌و‌غبار، فرونشست زمین یا تخریب سرزمین، یکی دو روزه ایجاد نشده و عوامل مختلفی در طول زمان در شکل‌گیری آنها مؤثر بوده است؛ از این رو به بسته‌ای از راهکارها نیاز دارد که یکی از آنها پوشش گیاهی است. اما این که چه پایه گیاهی و چگونه کاشته شود، مهم است و یا احیای تالاب‌ها، بکارگیری روش‌های مصنوعی و دیگر راهکارها هر کدام نیاز به برنامه‌ریزی دارد.»
او با بیان اینکه تغییر اقلیم بر پدیده گرد‌و‌غبار به شدت تاثیرگذار است، عنوان کرد: «تغییر اقلیم در آلودگی هوای دو هفته‌ای تهران و اصفهان در دی ماه سال گذشته نقش آشکاری داشته است. جهت بادهای غالب در حال تغییر است، به گونه‌ای که ۷۰ تا ۸۰ درصد جهت وزش باد غالب در تهران و اصفهان در گذشته از سمت غرب و شمال غرب و حدود ۲۰ تا ۳۰ درصد بادها از سمت جنوب و شرق بوده است؛ در حالی که هم اکنون مدت، شدت و فراوانی بادهای شرقی و جنوبی در فلات مرکزی بیشتر شده که این چالش، سبب انباشت آلودگی بیشتر می‌شود.»
مدیرکل دفتر بررسی مخاطرات زمین‌شناسی و زیست محیطی و مهندسی سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات‌معدنی کشور، همچنین گفت: «شرق اصفهان بیابانی است، دشت‌سجزی و برخی صنایع در این منطقه قرار دارند و تغییر جهت وزش باد سبب انباشت آلودگی در اصفهان می‌شود و نمی‌گذارد شهر نفس بکشد.»
به گزارش روابط‌عمومی سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات ‎معدنی کشور، شهبازی با تاکید بر اهمیت تاثیر تغییر اقلیم بر آلودگی هوا، گفت: «جهت بادها مانند الگوی بارش‌ها در کشور متفاوت شده، در سال‌های اخیر الگوی بارشی از برف به باران تغییر کرده و آرام‌ آرام جهت بادهایی که از سمت جنوب و شرق کشور می‌وزند در حال افزایش است، این‌ها نکاتی است که در زمینه آلودگی هوا و راهکارهای مدیریت آن باید مورد توجه قرار گیرد.»
استان اصفهان ۱۰.۷ میلیون هکتار وسعت دارد و بیش از ۹۰ درصد از آن را معادل ۹.۸ میلیون هکتار عرصه‌های طبیعی دربر گرفته است. یک سوم عرصه‌های طبیعی استان اصفهان در مساحتی حدود سه میلیون و ۲۰۰ هزار هکتار مناطق بیابانی است.
بر پایه آخرین مطالعات انجام شده تاکنون ۱۶ کانون بحران فرسایش بادی در این عرصه‌های بیابانی شناسایی شده که حدود یک میلیون و ۹۰۰ هزار هکتار وسعت دارد. از جمله کانون‌های فرسایش بادی می‌توان به بیابان‌های کاشان، برخوار، اردستان، خور و بیابانک، نائین، تالاب گاوخونی و سجزی اشاره کرد که به گفته کارشناسان دشت سجزی و بیابان‌های انارک (ریگ‌جن) کانون‌های بحران گرد‌و‌غبار درجه یک اصفهان شناخته شده‌اند.

مردان سوار بر موتور، پهنه اطراف دریاچه برم‌ فیروز سپیدان را با سرعت بالا و پایین می‌کنند. موتورها بر پیکره کوه‌ ردی سفید بر جا گذاشته‌اند و مردان و زنانی هم در اطراف نظاره‌گرند. صدای ویراژ موتورها در میان همهمه جمعیت آرامش کوهستان را درهم شکسته و کوه، بی‌پناه زیر چرخ‌های موتورسواران مانده. این تصویری است از فیلمی که روز گذشته و از کوه و دریاچه‌ برم فیروز سپیدان در استان فارس منتشر شده است.موتورسواران با لباس‌ها و موتورهای حرفه‌ای در صحنه حاضرند و جمعیتی هم برای تماشا و تشویق آمده است. این فیلم هم بار دیگر نبود نظارت از سویی و از سوی دیگر نبود آگاهی مردم برای حفاظت از منابع طبیعی را به رخ کشیده است. بهمن ایزدی، رئیس هیئت مدیره کانون سبز فارس از جمله کسانی است که دیدن این فیلم بیش از پیش نگرانش کرده. او به «پیام‌ما» می‌گوید حضور موتورسواران در عرصه‌های طبیعی و کوهستانی در سال‌های جدید تهدیدی برای این مناطق بوده است؛ تهدیدی که نه دولت به عنوان نهاد ناظر چندان به آن توجه داشته و بودجه و امکاناتی صرف آن کرده و نه مردم به دلیل ناآگاهی از آن دست کشیده‌اند. «همچنان شاهد این موضوع هستیم که آموزش‌های عمومی و رسمی برای حفاظت از کوه‌ها و دشت‌ها و… وجود ندارد. همچنان می‌بینیم مردم گمان می‌کنند تا ابد آب و خاک باقی است و هرگز از بین نمی‌رود و هیچ آموزش محیط‌زیستی درستی هم به افراد داده نمی‌شود.»
ایزدی می‌گوید حضور این افراد برای تفریح و سرگرمی یا برای برتری‌جویی نسبت به طبیعت اتفاقی است که فقط در برم فیروز رخ نداده و در شهرهای مختلف کشور نیز شاهد این اتفاق هستیم و حتی عده‌ای در راس قله توچال هم با موتور می‌روند. او ادامه می‌دهد: «عامل بازدارنده قانونی وجود ندارد و از سویی سازمان محیط‌ زیست و منابع طبیعی هم از کمبود نیرو و امکانات صحبت می‌کند. ما در بسیاری از عرصه‌های مهم و حیاتی هم شاهد این کمبود نیرو هستیم و در نتیجه هر روز باید شاهد تخریب و از بین رفتن هر چه بیشتر محیط‌ زیست باشیم.»
ایزدی به کشورهای دیگر دنیا اشاره می‌کند. مناطقی که اهمیت کوهستان‌ها را می‌دانند و حتی کوهنوردان برای گذر از کوه‌ها مسیرهای پاکوب مشخص را باید طی کنند. به آنها آموزش داده شده که رفتن به سایر مناطق می‌تواند پوشش گیاهی و اکوسیستم منطقه دچار اختلال کند و حتی باکتری‌های مفید موجود در خاک را از بین ببرد. او می‌گوید: «فیلمی که بسیاری از ما را ناراحت کرده است مربوط به ارتفاعات شمال غرب استان فارس است. این کوه با اهمیت است چرا که بخش عمده‌ای از آب شرب شیراز را تامین کرده و یخچال‌هایش حتی در میانه تابستان هم یخ‌زده هستند و برفچال‌هایش باعث تغذیه سفره آب‌های زیرزمینی هستند.»
به گفته او موتورها با عبور بر بدنه این کوه و با خط‌هایی که بر تن کوه ایجاد می‌کنند سبب می‌شوند یخچال‌های موجود در دل کوه زودتر آب شوند و آن هم در شرایط کم‌آبی فعلی با خطر خشکی زودرس در منطقه روبه‌رو هستیم. چرا که این منبع آب علاوه بر آب شرب، برای مصارف کشاورزی هم کاربرد دارد. او توضیح می‌دهد: «این چرخه به یکدیگر متصل است. نابودی هر کدام از این‌ها بخش‌های دیگر را تحت‌تاثیر قرار می‌دهد و این در حالی است که در شمال شرق استان فارس و در منطقه کوه خم هم شاهد اتفاقاتی از این دست بوده‌ایم. این منطقه شکار ممنوع است اما موتورسواران به ارتفاع سه هزار متری می‌روند، گیاهان را می‌کنند و از بین می‌برنند و شکار کل و بز هم رایج است. از سویی این منطقه تنها منطقه حضور خرس قهوه‌ای در استان فارس است که با از بین رفتن و حضور بی‌رویه این افراد ممکن است شاهد انقراض این گونه هم باشیم.»
تفریح با جان کوه
حضور موتورسواران در ارتفاعات مختلف فقط در استان فارس رخ نداده. شهرهای مختلف کشور که تپه‌ها و کوه‌هایی برای گذر داشته‌اند همگی گرفتار چنین اتفاقی بوده‌اند. کوه‌ها در بسیاری از شهرهای شمال رد چرخ موتورسواران را دارد. نمونه‌اش برخی از کوه‌های مناطق کوهستانی املش در استان گیلان است و شهرهای دیگر که پوشش گیاهی تپه‌ها را از بین برده و حتی خطر جاری شدن سیلاب را هم افزایش داده است. موتورسواران در این مناطق به صورت غیرحرفه‌ای در این مناطق حاضر می‌شوند و برای تفریح موتورهایشان بر جان کوه می‌افتد.
این اتفاق در سال‌های گذشته و در کوه‌های مشهد هم واکنش‌هایی به دنبال داشت و آسیب موجود علاوه بر کوه، شامل کوهنوردان هم شد. تا جایی که احمد زحمتکش، رئیس هیات کوهنوردی خراسان رضوی ضمن تایید وجود احتمال بوجود آمدن آسیب برای کوهنوردان از سوی موتورسواران به قدس گفت که مکاتبات متعدد و تعاملاتی را با هیات موتورسواری و اتومبیلرانی استان داشتند و حتی در محل‌هایی از رشته کوه هزارمسجد تابلوهای عبور ماشین‌های آفرود ممنوع نصب کردیم ولی باز هم در خیلی از جاها موتوری‌ها و آفرودها به محیط زیست خسارت وارد می‌کنند. مهدی سلاطین، سرپرست هیات موتورسواری و اتومبیلرانی استان خراسان رضوی هم همان زمان گفت که خیلی از افرادی که تخلف می‌کنند خارج از سیستم هیات، موتورسواری هستند و ما به تمامی پلیس‌راه‌ها و نیروی انتظامی در شهرستان‌ها در سراسر استان اطلاع‌رسانی کرده‌ایم که برخورد لازم با متخلفین داشته باشند و با هر موتورسیکلت و اتومبیلی که سه مولفه کارت عضویت، برچسب و پلاک را نداشته باشد برخورد جدی می‌شود.
موتورسواران در فصل تابستان و با خشک شدن ارتفاعات و آب شدن برف‌ها حاضران کوه‌های همدان هم بودند و علیرضا گوهری، رئیس هیئت کوهنوردی و صعودهای ورزشی استان همدان در این باره به تسنیم گفته بود: «حضور موتور کراس و خودروی آفرود در کوهستان سبب از بین رفتن پوشش گیاهی منطقه می‌شود و این در حالی است که ما به کوهنوردان خود آموزش داده‌ایم برای جلوگیری از آسیب به پوشش گیاهی کوهستان پاکوب جدید ایجاد نکنند. علاوه بر آلودگی صوتی، دودی که از اگزوز این وسایل موتوری خارج می‌شود هوای سالم کوهستان را ناپاک می‌کند و سرریز روغن و یا سوخت خودروها و موتورها نیز در مسیرهای سخت با مرگ گونه‌های گیاهی، جانوری و آلودگی آب‌های جاری همراه است.»
برخوردها با آفرودسواران هم در سال‌های گذشته و با ابراز نگرانی فعالان محیط‌زیست افزایش پیدا کرد و حتی عباسعلی نوبخت، معاون امور جنگل سازمان جنگل‌ها، مراتع و آبخیزداری کشور با بیان اینکه تمامی عرصه‌های جنگلی و مرتعی کشور تحت مدیریت این سازمان است، گفته که «سازمان جنگل‌ها بی‌نظمی در جنگل را نمی‌پذیرد و با آفرود سواری در جنگل برخورد قضایی می‌کند».
به گفته او اکنون در شرایط توقف بهره‌برداری از جنگل‌های شمال از پایان سال ۹۶، جنگل با زادآوری و رویش و زایش گونه‌های گیاهی مواجه شده و برای اینکه این تجدید حیات آسیب نبیند اجاره ورود خودرو به جنگل داده نمی‌شود. نوبخت همچنین گفته است که «مدیران مناطق چهارگانه شمال در خصوص آفرود سواری در جنگل به دلیل آسیب‌های وارده به جنگل حساسیت ویژه‌ای دارند و هر کانون و سازمانی بخواهد اتومبیل‌رانی در جنگل راه‌اندازی کند متخلف شناخته شده و برایش پرونده تخلف صادر می‌شود». با این حال همچنان موتورها در بسیاری از عرصه‌های کوهستانی حاضرند و چرخ‌هایشان جان کوه و طبیعت اطرافش را زیر خود گرفته است.

انتشار سخنان محمدجواد ظریف، وزیر امور خارجه ایران خبرساز شده است. سخنانی که در فضای خصوصی در بهمن سال ۱۳۹۹ و ذیل تاریخ شفاهی اعضای دولت روحانی صورت گرفته است. او در این فایل صوتی از قدرت نداشتن «دیپلماسی» در برابر «میدان» سخن می‌گوید و اینکه او هیچ‌گاه قدرتی را که یک وزیر امور خارجه باید داشته باشد، نداشته و در حقیقت او را در بازی راهش نمی‌دهند. حالا عده‌ای انتشار این فایل را به منظور ضربه زدن به ظریف به عنوان نامزد احتمالی در انتخابات پیش رو دانسته و عده‌ای هم این اقدام را ضربه‌ای به مذاکرات برجامی در وین.با انتشار فایل صوتی صحبت‌های محمدجواد ظریف، وزیر امور خارجه ایران با سعید لیلاز، اقتصاددان، جنجال‌های زیادی ایجاد شده است. این موضوع در صدر اخبار رسانه‌های فارسی‌زبان خارج از ایران قرار گرفته است. گرچه رسانه‌های داخلی هم تا حد امکان به این موضوع پرداخته‌اند، اما پا را فراتر از اخبار رسمی و یادداشت‌های محافظه‌کارانه فراتر نگذاشته‌اند.
دیروز، سعید خطیب‌زاده، سخنگوی وزارت امور خارجه در جمع خبرنگاران حاضر شد تا به سوالات آنها پاسخ دهد؛ سوالاتی که بسیاری از آنها در رابطه با فایل صوتی منتشر شده بود. خطیب‌زاده گفته که این یک مصاحبه و گفت‌وگوی رسانه‌ای نبوده، بلکه در «چارچوب‌های معمول و محرمانه‌ای که در داخل دولت انجام می‌شود» صورت گرفته است و «تعهد دوجانبه‌ای برای حفظ محرمانگی آن» بوده است.
خطیب‌زاده گفته است، نظر حسن روحانی، رئیس‌جمهوری این بوده که اعضای کابینه برای «انتقال سوابق و تجارب برای دولت‌های بعدی» گفت‌وگوهایی «برای ثبت در اسناد» داشته باشند. به گفته خطیب‌زاده، وزارت امور خارجه هیچ دخالتی در هیچ‌کدام از فرایندهای این گفت‌وگو از جمله «انتخاب تیم مصاحبه‌کننده، عوامل و نگهداری فایل‌ها» هیچ نقشی نداشته است. سخنگوی وزارت امور خارجه همچنین گفته: «اینکه چه کسانی، چگونه و چرا این فایل را منتشر کرده‌اند، ما نمی‌دانیم.»
محمدجواد ظریف در بخش‌هایی از این فایل صوتی، به موضوعاتی اشاره کرده که یک چیز را نشان می‌دهد؛ اینکه او در جایگاه وزیر امور خارجه است، اما نه اطلاعات کافی در اختیارش قرار داده می‌شود و نه از قدرت کافی برای پیشبرد دیپلماسی برخوردار است. سخنان ظریف مبنی بر اینکه «آقایان از همان روز اول می‌دانستند هواپیما با موشک ساقط شده»، «جان کری به من خبر داد که اسرائیل در سوریه دویست بار به ما حمله کرده است، جان کری باید به من خبر بدهد؟»، «آمریکا زودتر از من از حمله به عین‌الاسد خبردار شد!» همگی موید این موضوع است که ظرف، خود را فاقد قدرت لازم برای جایگاهش می‌داند.
او در بخش دیگری از سخنانش به تلاش‌های حداکثری روسیه برای به نتیجه نرسیدن برجام اشاره می‌کند و همچنین می‌گوید، سفر قاسم سلیمانی به روسیه با اراده روسیه و بدون کنترل وزارت خارجه ایران شکل گرفت، زیرا به گفته او هدف، نابودی دستاورد وزارت خارجه ایران در زمینه برجام بوده است.
ظریف همچنین از نقش کمرنگ خود به عنوان وزیر امور خارجه گفته است، در جلساتی که داشتیم دائماً شهید سلیمانی به من می‌گفت که فلان موضوع را به فلان شخصیت فلان کشور بگو و مسائل را پیگیری کن و همیشه فرماندهان میدان بودند که مسائل خود را پیگیری می‌کردند و این‌گونه نبود که من از آن‌ها بخواهم که فلان کار را بکنند که از جمله آن می‌توان به بحث سوریه اشاره کرد که البته این مسئله موضع نظام بود. ظریف گفته، ما ادعا می‌کنیم که آقای سلیمانی پوتین را قانع کرد تا وارد جنگ سوریه شود، اما پوتین تصمیم خود را برای ورود به جنگ سوریه گرفته بود: «پوتین وارد جنگ شد، با نیروی هوایی؛ اما نیروی زمینی ایران را هم وارد جنگ کرد.»
سخنگوی وزارت امور خارجه ایران، دیروز در نشست خبری خود با بیان اینکه اصل فایل صوتی، 7 ساعت است و فقط 3 ساعت از آن منتشر شده، گفته نباید به صورت گزینشی به این سخنان نگاه کرد، بلکه باید آنها را کلی دید: «آقای ظریف همواره گفته‌اند که نظراتشان را در پشت درهای بسته شفاف و صریح مطرح می‌کنند و آنچه که انجام می‌شود حول قوه عاقله نظام است.»
خطیب‌زاده همچنین گفته است: «در این فایل آقای ظریف به صورت مفصل با تکریم و احترام در مورد آقای سلیمانی صحبت می‌کند. از نقش ایشان در صلح‌سازی و طرح‌های منطقه‌ای و کمک‌هایی که ایشان در این زمینه ارائه کرده‌اند، صحبت می‌کنند و این کمک‌ها بر کسی پوشیده نیست. یک ذوق‌زدگی در برخی از رسانه‌ها برای تقطیع صحبت‌های آقای ظریف دیده می‌شود ولی همان طور که گفتم صحبت‌های ایشان در این فایل باید کلی دیده شود.» سخنگوی وزارت امور خارجه، همچنین در مورد سخنان وزیر امور خارجه گفته: «باید توجه داشت که هیچ‌کس در تحلیل مصون از خطا نیست و این چیزی است که آقای ظریف بارها به آن اشاره کرده‌اند.»
سعید خطیب‌زاده در پاسخ به پرسشی مبنی بر اینکه سخنان ظریف مغایر با اظهارات رسمی و علنی اوست، گفته، نباید عجولانه قضاوت کرد و این‌گونه نیست که این‌ها مغایر با سیاست‌های اعلامی باشد: «دکتر ظریف از شخصیت‌های نظام هستند که همواره سیاست‌های نظام را بسیار با قوت و قدرت جلو برده‌اند.»
سینا عضدی، محقق شورای آتلانتیک آمریکا به نیویورک تایمز گفته: «انتشار این فایل صوتی، دست مذاکره‌کننده‌ها را می‌بندد؛ این فایل، ظریف را به عنوان فردی نشان می‌دهد که در داخل کشور، قابل اعتماد نیست و به طور کلی تصویری را ارائه می‌دهد مبنی بر اینکه سیاست خارجی ایران را نیروهای نظامی تعیین می‌کنند و ظریف هیچ‌کاره است.»
خبرگزاری تسنیم در یادداشتی ادعا کرده که این گفتگوها در مجموعه زیر نظر حسام‌الدین آشنا، مشاور رئیس‌جمهور و رئیس مرکز بررسی‌های استراتژیک ریاست‌جمهوری، انجام گرفته است؛ آشنا در توییتی نوشته است: «انشالله این سونیت و کید احتمالی، به خودشان برگردد.
از سوی دیگر، برخی از چهره‌ها به ظریف حمله کرده‌اند؛ از جمله نصرالله پژمان‌فر، نماینده مشهد در مجلس، گفته ظریف باید توضیحاتی را درباره سخنانش ارائه دهد: «آقای ظریف پس از ۴۰ سال در حوزه دیپلماسی در جمهوری اسلامی ایران گویا هنوز متوجه خطوط قرمز نظام و خط مشی نظام در حوزه سیاست خارجی نیست.» او همچنین گفته است که «این قبیل افراد» باید بدانند که این‎گونه نیست که «ما بخواهیم کشورمان را مثل کشور‌های دیگر از جمله کشور‌های غربی اداره کنیم.»
محمدجواد ظریف هنوز واکنشی به انتشار سخنانش نداشته است. وزیر امور خارجه ایران، دیروز به عراق سفر کرد. او دیروز پس از ورود به عراق، در محل یادبود شهادت سردار سلیمانی و ابومهدی المهندس حضور پیدا کرد و با قرائت فاتحه یاد این دو شهید را گرامی داشت. او همچنین در سخنان خود در بدو ورود به فرودگاه عراق، گفت: «دو شهید بزرگوار ما شهید سلیمانی و شهید ابومهدی المهندس، نماد مقاومت در این دو کشور هستند.»

معاون وزیر امور خارجه در مورد موضوع لغو تحریم‌ها و اجرای طرح گام‌به‌گام در ارتباط با این موضوع تاکید کرد: طرح گام‌به‌گام مدت‌هاست که کنار گذاشته شده است. جمهوری اسلامی ایران پیش از عید نوروز پیشنهاد گام‌به‌گام برای رفع تحریم‌ها را رد کرد و در مذاکرات جاری موضوع گام به گام به هیچ عنوان مطرح نیست. به گزارش ایسنا، عباس عراقچی دیروز در حاشیه نشست کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس شورای اسلامی، در توضیح نتایج مذاکرات وین و مباحث مرتبط با اختلاف نظر طرف‌های برجام برای رفع تحریم‌های ایالات متحده آمریکا علیه جمهوری اسلامی ایران، گفت: جلسه مبسوطی با نمایندگان در کمیسیون امنیت ملی مجلس برگزار شد و گزارش جامعی از مذاکرات وین خدمت نمایندگان مجلس ارائه کردیم.
معاون وزیر خارجه افزود: چالش‌هایی در مذاکرات وجود دارد البته در مسیری قرار گرفتیم که می‌تواند به سرانجام برسد اما درباره اینکه آیا می‌توانیم بر چالش‌ها و موانع فائق آییم، زود است؛ لذا نمی‌توان گفت که خوشبین یا بدبین هستیم اما ناامید نیستیم و به وظیفه خود پایبندیم. مواضع قطعی ما کاملا روشن و مشخص است، تحریم‌ها باید برداشته شود، راستی آزمایی انجام شود و سپس ایران به تعهدات خود بازگردد.
عراقچی در ادامه گفت: تحریم‌هایی که آمریکا علیه ایران اعمال کرده دو نوع است؛ نخست تحریم‌های موضوعی یا به اصطلاح بخشی مانند تحریم‌های نفتی، بانکی، بیمه، کشتیرانی، پتروشیمی، ساختمان و خودرو و دیگری تحریم‌های مربوط به اشخاص حقیقی و حقوقی می‌شود. او اضافه کرد: لیست تحریمی مربوط به اشخاص، لیست طولانی و حدود هزار و 500 مورد است اما ما در هر دو جهت حرکت می‌کنیم، تحریم‌های بخشی همه باید برداشته شود و فکر می‌کنم در این زمینه تفاهم‌های وجود دارد، تحریم‎‌های اشخاص هم به همین ترتیب باید برداشته شود. مباحث پیچیده‌ای در این زمینه مطرح است که در حال بررسی آنها هستیم.
عراقچی در پاسخ به سوال درباره اینکه گفت‌وگوها تا چه زمان ادامه دارد، گفت: زمان مشخصی را نمی‌توان پیش بینی کرد ما اجازه نمی‌دهیم که مذاکرات فرسایشی شود، اگر احساس کنیم که در طرف‌های مقابل ما جدیت وجود ندارد و یا دنبال خرید زمان یا افزودن موضوعات دیگر به مباحث هستند، مذاکرات را قطع خواهیم کرد، در عین حال عجله نمی‌کنیم و شتاب‌زدگی نداریم، زیرا مباحث جدی در مذاکرات مطرح است که باید با دقت کافی مورد‌نظر قرار گیرد و بحث و بررسی شود.

رنج بی‌آبی برای اهالی دهدز رنج جدیدی نیست. آنها در طول سالیان گذشته بارها از جیره‌بندی آب شرب و کمبود آب رنجیده‌اند و صدای اعتراضشان بلند شده است و گفته‌اند چرا ما که بین دو سد بزرگ کارون ۳ و ۴ زندگی می‌کنیم باید این‌طور رنج بی‌آبی را تحمل کنیم. خرداد سال گذشته هم مردم ۴۴ روستای این بخش نسبت به اوج گرفتن این مشکل شکایت کردند، رئیس اداره آب و فاضلاب روستایی ایذه هم خبر از حل این مسئله با تعمیر چاه آب منطقه داد اما مشکل حل نشد. سال گذشته رنج بی‌آبی اهالی غیزانیه هم آنچنان زیاد بود که باعث درگیری در منطقه شد.

مشکل آب این منطقه سبب شد رئیس‌جمهوری هم ‏واکنش نشان دهد و در گفت‌وگوهایی با وزیر نیرو و استاندار خوزستان، دستور دهد تا هرچه سریع‌تر‏ بخش‌های ذی‌ربط اقدامات لازم را برای رفع این معضل انجام دهند. شرکت آب‌و‌‏فاضلاب استان خوزستان هم با صدور اطلاعیه‌ای به مشکل آب منطقه پرداخت و ‏دلیل این مشکل را تامین نشدن اعتبارات لازم، نبود مواد‌اولیه، تولید لوله و معارضان شامل کشاورزان ‏و سازمان‌های دولتی دیگر دانست و اعلام کرد از‌ سال ۹۸ اجرای این پروژه پس از وقفه طولانی مجدد ‏آغاز شد و هم اکنون در مراحل پایانی احداث فاز اول قرار دارد و به‌زودی به بهره‌برداری می‌رسد.
مشکل آب منطقه حل نشده و مردمِ نگران از بی‌آبی امسال و کمبود بارش‌ها در کارزاری از همه خواسته‌اند تا به آنها بپیوندند و در این کارزار هم نامه‌ای خطاب به ابراهیم رئیسی؛ رئیس قوه‌قضائیه مشکلات منطقه‌شان شرح داده و از او خواسته‌اند تا مسببان این اتفاق محاکمه شوند. آن‌ها در این نامه نوشته‌اند‌ ۱۷ سال از ساخت سد کارون۳ در منطقه دهدز استان خوزستان با دارا بودن ۲۸ هزار نفر جمعیت روستایی و شهری می‌گذرد. در جریان ساخت سد کارون۳ به خاطر توسعه و منافع ملی ۶۳ پارچه روستا و آبادی غرق شدند؛ بیش از ۱۰هزار نفر بدون هیچ‌گونه شغل و سرپناهی مجبور به ترک سرزمین آباء و اجدادی، مهاجرت و حاشیه‌نشینی در اطراف شهرها و روستاهای دیگر شدند؛ بیش از چند هزار هکتار از حاصلخیزترین مراتع، شالیزارها، باغ‌ها و معیشت پایدار مردم از بین رفت؛ زیرساخت‌های آموزشی و بهداشتی نابود شد و از آن زمان تاکنون مردم محاصره‌شده منطقه دهدز به دلیل مسئولیت‌گریزی و بی‌توجهی وزارت نیرو و سازمان آب و برق خوزستان و اداره آب‌وفاضلاب استان، در میان ۵ میلیارد متر‌مکعب آب سدهای کارون۳ و کارون۴ در رنج طاقت‌فرسای جیره‌بندی آب شرب به سر می‌برند.
در ادامه این نامه آمده: متاسفانه مطابق مطالعات انجام‌شده، بقایای آب زیرزمینی به پایان رسیده است و بخش باقی‌مانده نیز دارای آلاینده‌های نفتی شرکت خطوط لوله و مخابرات نفت ایران-منطقه اصفهان ناشی از زمان جنگ است. با چنین وضعیتی در سال ۱۴۰۰ مشکل آبی همچون غیزانیه، تمامی روستاها و شهر دهدز و مردم ستم‌دیده دهدز در شمال خوزستان را با مشکلات جدی روبه‌رو خواهد ساخت. چه بسا هم‌اکنون در فصل زمستان نیز حدود ۴۵ روستا با جیره‌بندی آب و برخی روستاها با کمبود شدید آب شرب مواجه هستند.
لذا نظر به اینکه جناب آقای اردکانیان، وزیر فعلی نیرو، از زمان ساخت این سد در دهه‌های ۷۰ و ۸۰ به عنوان معاون طرح کارون۳ تاکنون، از رنج جیره‌بندی و کمبود آب مردم این منطقه باخبر و معاونین ایشان و مدیران عامل آب و برق و شرکت‌های آب‌و‌فاضلاب استان خوزستان نیز در جریان بوده و اقدامی نکرده‌اند و با رها کردن این منطقه خسارت‌دیده از سدسازی، سبب خسارت و ظلم آشکار در حق مردم ولایتمدار و شهیدپرور این دیار شده‌اند، از حضرتعالی استدعا داریم در راستای مواد ۲۲ و ۲۹۰ قانون آیین دادرسی کیفری و دستورالعمل حفظ و نظارت بر حقوق عامه در راستای احیای حقوق عامه و همچنین مستنداً به دستورالعمل نحوه مقابله با ترک وظایف قانونی مدیران و کارمندان و پیشگیری از آن، هر دو از باب تعدی و تفریط نسبت به اجرای وظایف ذاتی توسط وزارت نیرو و شخص وزیر نیرو به دادستان محترم کل کشور به عنوان مدعی‌العموم دستورات لازم را جهت رسیدگی به این اجحاف آشکار و عامدانه، صادر فرمایید.
خواهشمند است ضمن تعقیب قانونی وزیر محترم نیرو و مسببان شرایط موجود در منطقه دهدز، دستور فرمایید کمیته راستی‌آزمایی جهت بررسی وضعیت مشکلات آب شرب مردم منطقه به منطقه دهدز اعزام شود و نیز دولت محترم را ملزم فرمایید نسبت به تامین فوری اعتبارات لازم برای حل مشکل آب شرب مردم منطقه دهدز (به عنوان بدیهی‌ترین حقوق حیاتی و بشری) از محل دریاچه سد کارون۳ که نزدیک‌ترین روستا به این منابع آبی، تنها ۲۰۰ متر فاصله دارد و تا شهر دهدز حدود ۱۲ کیلومتر است، اقدام لازم به عمل آورند.

ذوب شدن یخ و پمپاژ آب‌های زیر زمینی در سه دهه اخیر باعث تغییر حرکت قطب‌های شمال و جنوب زمین شده است. ذوب شدن یخچال‌ها به دلیل گرم شدن کره زمین احتمالاً علت تغییر در حرکت قطب‌ها است که از دهه به بعد1990 اتفاق افتاده است.
مکان‌های قطب شمال و جنوب نقاط ساکن و تغییرناپذیری در سیاره ما نیستند محوری که زمین به دور آن می‌چرخد همیشه در حال حرکت است.‌ نحوه توزیع آب در سطح زمین یکی از عوامل محرک این انحراف است. محققان با استفاده از آزمایش پایش جاذبه و اقلیم ‌(GRACE) ، که محصول مأموریت مشترک ناسا و مرکز هوافضای آلمان است‌، از سال 2002 توانستند دلایل رانش قطبی را تعیین کنند. در سال 2018 این ماموریت اطلاعاتی را در مورد چگونگی توزیع جرم در اطراف سیاره با اندازه گیری تغییرات ناهموار گرانش در نقاط مختلف جمع آوری کرد. ذوب شدن یخچال‌های طبیعی با توزیع مجدد آب سطحی باعث جا به جا شدن جهت چرخش قطبی به سمت شرق از اواسط دهه 1990 شده است. بر اساس یک مطالعه جدید منتشره در مجله اتحادیه ژئوفیزیک آمریکا AGU، «دنگ» محقق در انستیتوی علوم جغرافیایی و تحقیقات منابع طبیعی در آکادمی علوم چین ، نشان داد که «ذوب شدن سریع‌تر یخ بر اثر گرم شدن کره زمین به احتمال زیاد دلیل اصلی تغییر جهت حرکت قطبی در دهه 1990 بوده است». زمین به دور یک محور می چرخد. اگر وزن بالاتنه به اطراف منتقل شود‌، با ذوب شدن یخچال‌های طبیعی در آلاسکا‌، گرینلند‌، جنوب آند‌، قطب جنوب‌، و پمپاژ آب در قفقاز‌، ایران و خاورمیانه در اواسط دهه 90، قطب‌های زمین را به سمت یک حرکت ناگهانی و سریع به سمت 26 درجه شرقی با سرعت 3.28 میلی متر در سال متمایل شده‌اند. تحقیقات مشخص کرده است که حرکات اخیر قطب شمال به دور از کانادا و به سمت روسیه ناشی از عواملی مانند جابه‌جایی آهن مذاب در هسته خارجی زمین است. جابجایی‌های دیگر تا حدی ناشی از آنچه تغییر ذخیره آب نامیده می‌شود‌، فرآیندی است که طی آن تمام آب روی زمین – از جمله آب یخ زده در یخچال‌های طبیعی و آب‌های زیرزمینی – از طریق ذوب شدن و پمپاژ آب‌های زیرزمینی از بین می‌رود. در سال 1995‌، جهت انحراف قطبی از جنوب به شرق تغییر جهت داد. متوسط سرعت انحراف از 1995 تا 2020 نیز نسبت به میانگین سرعت ثبت شده از 1981 تا 1995 حدود 17 برابر افزایش یافته است. این‌ها علایم مهمی از تغییرات اقلیمی است. جابه‌جایی در موقعیت جغرافیایی قطب‌های شمالی و جنوبی زمین را انحراف قطبی یا سرگردان قطبی واقعی می‌نامند. تغییر در محور زمین به اندازه کافی بزرگ نیست که بر زندگی روزمره اثر بگذارد. ولی این موضوع می‌تواند طول روز را فقط در حد میلی ثانیه تغییر دهد‌. فعالیت مستقیم انسان می‌تواند در تغییر در توده آب زیر زمینی اثر مهمی بگذارد. تجزیه و تحلیل‌ها تغییرات زیادی را در آب زیر زمینی در مناطقی مانند کالیفرنیا، شمال تگزاس، منطقه اطراف پکن و شمال هند، شمال و مرکز ایران نشان داد. در همه این مناطق مقادیر زیادی آب زیرزمینی را برای مصارف کشاورزی پمپ می‌کردند.

مرداد ماه سال گذشته بود که دستورالعمل صدور مجوز فعالیت گردشگری کشاورزی و نظارت بر آن‌ از سوی وزارت میراث‌فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری به ۳۱ استان کشور ابلاغ شد. همان زمان ولی تیموری؛ معاون گردشگری وزارت میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی طیف وسیعی از فعالیت‌ها را در راستای گردشگری کشاورزی دانست و اعلام کرد که مرکز گردشگری کشاورزی عبارت است از واحد تولیدی کشاورزی اعم از مزرعه، باغات، گلخانه، ماکیان، دامپروری، شیلات، عرصه‌های تولید در فضای باز و بسته و رویشگاه‌های طبیعی که با توجه به جاذبه‌هایی همچون تولید، استفاده خوراکی، دارویی از محصول و صنایع تبدیلی و فرآوری، امکان بهره‌مندی توسط گردشگران را فراهم می‌کند؛ بنابراین این مراکز شامل محدوده‌هایی با تقاضای هر فرد حقیقی و یا حقوقی برای ایجاد کسب‌و‌کار گردشگری کشاورزی به صورت فعالیتی (تجربه‌گرا و بدون نیاز به سازه ثابت) می‌شود که پس از دریافت مجوزهای لازم از وزارت و با رعایت قوانین و مقررات مربوطه فعالیت می‌کنند.از شهریور ماه که این دستورالعمل صادر شد تا آذر ماه سال گذشته در حدود ۱۱ مرکز گردشگری کشاورزی مجوز فعالیت دریافت کردند و لیلا اژدری؛ مدیرکل دفتر همکاری‌ و توافق‌های گردشگری وزارت میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی همان زمان گفت که تاکنون استان آذربایجان شرقی با شش مجوز در صدر، استان یزد با دو مجوز در رتبه دوم و استان‌های اردبیل، گلستان و فارس هر کدام با یک مجوز در رتبه‌های بعدی قرار دارند.
روز گذشته اما صدور مجوز برای مزرعه‌ای در کهگیلویه‌و‌بویراحمد این نوع از گردشگری تازه‌تاسیس را بار دیگر بر سر زبان‌ها انداخت و عاملی شد تا در زمان همه‌گیری شیوع کرونا صحبت از گردشگری شود. آن هم از نوع کشاورزی و آن هم در کشوری که براساس آمارهای ارائه شده فائو، در تولید ۲۲ محصول مهم کشاورزی در میان ۷ کشور برتر قرار دارد و جایگاه سیزدهم در خاورمیانه و آفریقای‌شمالی را به خود اختصاص داده است. علاوه بر این‌ها استان‌های گیلان، مازندران، خراسان‌رضوی، آذربایجان‌شرقی و غربی و فارس بیشترین سهم از زمین‌های کشاورزی را به خود اختصاص داده‌اند. همچنین در سطح بین‌المللی نیز ایران در صادرات ۱۰ محصول کشاورزی رتبه یک تا دهم را در جهان به خود اختصاص داده است و با داشتن ۱۵ محصول باغی مهم از نظر تنوع تولید محصولات پس از چین و آمریکا مشترکا با ترکیه در رتبه سوم قرار گرفته است. در تنوع اقلیمی نیز، ایران رتبه پنجم جهان را به خود اختصاص داده است که این امر منجر به تولید و صادر کردن محصولات متنوعی از انواع سبزیجات، میوه‌جات و دام در تمامی استان‌های ایران باتوجه به پتانسیل‌ها و ظرفیت‌های متناسب با منطقه شده است. با این‌حال وضعیت سخت و دشوار کشاورزی؛ غلبه خشکسالی و کم‌آبی و از سویی نبود حمایت‌های لازم عامل دلخوری بسیاری از کشاورزان بوده و باعث شد تا تغییر کاربری به دامداری و گلخانه در دستور کار برخی از آنها قرار گیرد. با این حال گردشگری کشاورزی هم منتقدان و موافقانی دارد. کسانی‌که می‌گویند این نوع از گردشگری در وضعیت فعلی نمایشی است و عده‌ای دیگر که این را حرکتی در جهت بهبود اوضاع می‌دانند. آن هم در شرایطی که کرونا همچنان می‌تازد و بر اساس گزارش خبرآنلاین در ایران و در سال 2019 شمار مسافران و گردشگرانی که به این کشور سفر کردند، با رشد بسیار زیادی همراه بوده است که پیش‌بینی می‌شد با شروع سال 2020 این روند با سرعت بیشتری ادامه پیدا می‌کند. اما با شیوع ویروس کرونا علاوه بر اینکه شمار گردشگران افزایش پیدا نکرد، 90 درصد نیز نسبت به سال گذشته با کاهش رو‌به‌رو شد. صنعت گردشگری در همه شهرهای ایران در دوران کرونا خسارت‌های جبران ناپذیر زیادی را به بار آورد که بیشترین برآورد خسارت به خراسان رضوی با 184 هزار و 550 میلیارد ریال و کمترین برآورد خسارت هم به استان خوزستان با 242 میلیارد ریال تعلق یافته است.
بوم‌گردی‌ها نوعی از گردشگری کشاورزی
تنوع اقلیم و اکوسیستم در ایران آنچنان زیاد است که بتواند میزبان انواع گسترده‌ای از گردشگری باشد و این درحالی است که تاکنون تنوع چندانی در گردشگری شاهد نبودیم. زهرا قلیچی‌پور؛ دکترای اکوتورسیم و فعال حوزه گردشگری هم معتقد است گردشگری کشاورزی برای ایران می‌تواند مزایای زیادی به همراه داشته باشد چرا که در بسیاری از شهرهای کشور کشاورزی رونق دارد و از سویی گردشگری کشاورزی می‌تواند باعث رشد و حفظ کشاورزی هم باشد. او به «پیام‌ما» می‌گوید این نوع از گردشگری می‌تواند عامل احیای نوع کشت‌های قدیمی و باغداری سنتی هم شود. روش‌هایی که دیگر استفاده نمی‌شود و از سویی هم می‌تواند باعث جذب گردشگر شود و هم کشاورزی به روش‌های قدیمی را احیا کند «این اتفاق خوبی است و می‌توان آن را به عنوان معیشت تکمیلی کشاورزان درنظر گرفت. این را هم باید در نظر گرفت که گردشگری کشاورزی در بسیاری از کشورهای دنیا پررونق است و استفاده از آن بسیاری از روستاها را زنده نگه داشته است.»
قلیچی‌پور معتقد است گردشگری کشاورزی پیش از این و با رونق اقامتگاه‌های بوم‌گردی آغاز شده. چرا که بسیاری از این اقامتگاه‌ها مختص به کسانی است که باغداری و کشاورزی داشته‌اند و در همین خانه‌های بومگردی هم محصولاتشان را استفاده می‌کردند «خانه‌ای بوم‌گردی در شمال کشور بود که در وسط باغی قرار داشت و در امکانات خانه هم آمده بود که می‌توانید خودتان محصولات باغ را بچینید و از محصولات ارگانیک استفاده کنید.»
او معتقد است برای احیای گردشگری باید روش‌های مختلفی را به کار بست و از سویی هم باید دقت کرد که این روش‌ها به دقت و درستی عملیاتی شود.
نگاه شعاری نباشد
این نوع از گردشگری که در زمانه کرونا آیین‌نامه عملیاتی شدنش صادر شد عمر کوتاهی در کشور دارد و شاید همین هم دلیلی است که فرخ میرشاهزاده؛ کارشناس گردشگری بگوید بیش از هرچیز به نظر حرکتی تبلیغاتی است «برای رونق گردشگری در زمان کرونا باید بخش‌های دیگری از گردشگری که در این زمان آسیب فراوانی دید توجه می‌کردند نه آن‌که گونه جدیدی از گردشگری به راه می‌افتاد.»
او همچنین معتقد است این گونه از گردشگری نیازمند پتانسیل‌ها و زیرساخت‌ها و حمایت‌هایی است که درال حاضر چندان مهیا نیست و به منطقه متین‌آباد اشاره می‌کند. منطقه‌ای در کویر که سازنده‌اش مجموعه‌ای از گیاهان و خوراکی‌های ارگانیک را هم در آن مهیا کرد اما نتیجه‌ای دربرنداشت و حمایت نشد «کشور ما از نظر کشاورزی پتانسیل‌های فراوانی دارد اما ماجرای اصلی اینجاست که گردشگری هیچگاه به عنوان صنعت درنظر گرفته نشده و حتی صحبت از این بود که چرا اتاق بازرگانی به صورت جدی و مولد در این عرصه فعال نیست.
گردشگری در بسیاری از کشورهای دنیا هم طراز با صنایع اصلی و مولد به آن توجه می‌شود اما متاسفانه در کشور ما چنین وضعیتی حاکم نیست.»
به گفته میرشاهزاده راه‌اندازی چنین نوعی از گردشگری در هر استان هم عملیاتی نیست و باید به موارد گوناگونی توجه شود «مطرح کردن چنین اتفاقی آن هم در سال آخر دولت بیش از هر چیز شعاری به نظر می‌رسد اما امیدواریم در عمل هم شاهد نتایج خوبی باشیم.»